← Polska

III AUa 1311/22

Sygn. akt III AUa 1311/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Mart

§ 1k.p.c.

przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jaki stan faktyczny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności nie wskazanie na jakich dokumentach Sąd ustalił wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C.. W związku z powyższym wniósł o uchylenie wyroku jako wadliwego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji ewentualnie oddalenie odwołania. W odpowiedzi na apelację organu rentowego odwołujący wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji rozpoznał sprawę prawidłowo i starannie, przeprowadzając właściwie postępowanie dowodowe, a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zasługuje na aprobatę i nie pozwala uznać, że doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji powołał trafnie obowiązujące w tej mierze przepisy, które prawidłowo zastosował i zinterpretował, nie naruszając zaskarżonym rozstrzygnięciem przepisów procesowych ani przepisów prawa materialnego, dlatego Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy akceptuje i przyjmuje za własne, jako że znajdują one odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Argumenty przedstawione w treści apelacji, nie podważyły zasadności stanowiska Sądu I instancji. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się ustalenia, czy pozwany organ rentowy prawidłowo wyliczył kapitał początkowy odwołującego w szczególności czy słusznie nie uwzględnił jego wynagrodzeń w wysokości określonej w odwołaniu (nie uwzględnił okresu od 16 września 1982 r. do 31 grudnia 1991r.). Zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne albo za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy. Z kolei art. 174 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, iż kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12, natomiast ust. 2 powołanego przepisu podaje, iż przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: okresy składkowe, o których mowa w art. 6, okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5 oraz okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust.

  1. Nadto w art. 174 ust. 3 ww. ustawy wskazano, że podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Zasady dotyczące postępowania w sprawie o świadczenia emerytalno-rentowe zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasady wypłaty tych świadczeń, a od dnia 23 listopada 2011 r. w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe. W § 22 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Wspomniane ograniczenia dowodowe jak słusznie zauważył Sąd I instancji nie dotyczą postępowania przed sądem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.07.1997r. sygn. II UKN 186/97), jednak ustalenia dokonywane przez sąd muszą być oparte na konkretnych dowodach. Podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych sąd nie jest zobowiązany do poszukiwania dokumentów zatrudnieniowo – płacowych, o które nie zadbała strona dochodząca świadczenia ubezpieczeniowego - vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1997 r. II UKN 418/
  2. Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. znak (...)-2003 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. ustalił wobec R. N. wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., który wyniósł 83.234,25 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego, ZUS nie uwzględnił okresu 16 września 1982r. do 31 grudnia 1991r. zatrudnienia w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. z powodu braku wykazu przepracowanych dni w roku oraz dochodu z roku 1982-
  3. Organ rentowy wskazywał na brak daty i pieczątki imiennej osoby dokonującej wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej i dlatego też w jego ocenie nie sposób ustalić, kto dokonał wpisu w legitymacji. Sąd Apelacyjny podkreśla, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., nie kwestionował kwot wskazanych w legitymacji ubezpieczeniowej odwołującego za ww. okres. W toku postępowania przed Sądem I instancji odwołujący wyjaśnił, że wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej dokonane były na podstawie dokumentacji płacowej sporządzonej i przekazanej przez Likwidatora Spółdzielni nabywcy całego majątku tj. Gospodarstwo (...) -Handlowe (...) sp. z o.o. w C.. Spółka (...) na podstawie tych dokumentów wystawiła zaświadczenie Rp-7 dla byłych członków i pracowników zlikwidowania Spółdzielni. Odwołujący wskazał też, że odnalazł i przedłożył listy obrachunkowe. Z kolei z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków Z. S. oraz Z. D. wynika na czym polegała praca odwołującego w spornym okresie oraz kto dokonał ww. wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej odwołującego w 1982-1992 r. Oboje świadkowie potwierdzili, że pomimo braku pieczątki imiennej pracownika, są w stanie rozpoznać, że wpisu w legitymacji ubezpieczeniowe odwołującego dokonała kadrowa Z. M., która obecnie już nie żyje (zmarła w 2019r.). Sąd Apelacyjny podkreśla, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. nie kwestionował zeznań ww. świadków. Zarządzeniem z 11 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy wezwał pozwany organ rentowy do dokonania hipotecznego przeliczenia kapitału początkowego przy uwzględnieniu danych wskazanych przez odwołującego, tj. wynagrodzenia z legitymacji ubezpieczeniowej z lat 1982-1992 oraz okresu zatrudnienia od 16 września 1982 r. do 31 grudnia 1982 r. i od 1 stycznia 1991 r. do 14 listopada 1991 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C.. W odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji pozwany organ rentowy w piśmie z 9 marca 2022 r. wskazał, iż uwzględniając ww. wynagrodzenie z legitymacji ubezpieczeniowej oraz ww. okres wysokość hipotetycznego kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. wynosiłaby 169925,36 zł. Mając na uwadze wyliczenia dokonane przez organ rentowy w ww. piśmie Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. IV U 19/22 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił wobec wnioskodawcy wysokość kapitału początkowego w kwocie: 169.925,36 zł uwzględniającą zatrudnienie oraz wynagrodzenie w Spółdzielni Usług Rolniczych w S. i w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C.. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Okręgowy podkreślił, że wnioskodawca nie tylko posiada świadectwo pracy, potwierdzające charakter zawartego stosunku prawnego, również z zeznań świadków Z. D. i przełożonego Z. S., którzy w tym czasie także pracowali w rolniczej spółdzielni produkcyjnej wynika, że wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, wypełniał wymóg przepracowania określonej ilości dniówek obrachunkowych. Okres pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej podlega zaliczeniu do stażu pracy. Z członkostwem w rolniczej spółdzielni pracy nierozerwalnie powiązany był obowiązek pracy i z tego tytułu członkowie (...) podlegali ubezpieczeniom społecznym, a okresy pracy na rzecz (...) są zaliczane do stażu pracy. Nadto Sąd Okręgowy do ustalenia kapitału początkowego przyjął wyliczenia dokonane w piśmie z 9 marca 2022 r. dokonane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. Odnosząc się z kolei do zarzutów sformułowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. w apelacji Sąd Apelacyjny wskazuje, że nie okazały się one zasadne. Za niezasadny należało m.in. uznać zarzut naruszenia art. 325 k.p.c. zgodnie z którym sentencja wyroku powinna zawierać wymienienie sądu, sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, wymienienie stron i oznaczenie przedmiotu sprawy oraz rozstrzygnięcie sądu o żądaniach stron. Choć częściowo można zgodzić się z organem rentowym, iż Sąd I instancji sformułował zaskarżony wyrok używając nie do końca fortunnego sformułowania, natomiast takie sformułowanie sentencji wyroku nie sposób uznać za uniemożliwiające jego wykonanie. Przepis art. 325 k.p.c. określa elementy składowe sentencji wyroku będącej jedną z jego części a drugą jest uzasadnienie. Sąd Apelacyjny podkreśla przy tym, że treść wyroku wykłada się zgodnie z jego uzasadnieniem, a więc mając na uwadze treść uzasadnienia wyroku, wbrew twierdzeniom organu rentowego wyrok jest możliwy do wykonania. Jak wskazał Sąd I instancji do ustalenia kapitału początkowego przyjął wyliczenia dokonane w piśmie z 9 marca 2022 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. Sąd Apelacyjny zaznacza z kolei, że organ rentowy nie kwestionował kwot wskazanych w legitymacji, a jedynie brak pieczątki imiennej oraz zarzucił niewyjaśnienie kto dokonywał wpisów w legitymacji, natomiast podczas postępowania przed Sądem I instancji ustalono, że wpisów tych dokonała Z. M., a zatem sporne okoliczności zostały przez Sąd I instancji w postępowaniu sądowym wyjaśnione. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art.

k.p.c. Sąd Apelacyjny podkreśla, że konstruowanie zarzutów związanych z wadliwością uzasadnienia nie jest właściwą płaszczyzną do podważania ustaleń faktycznych i ocen prawnych, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, zaś sam zarzut naruszenia art.

§ 1k.p.c.

może być uzasadniony tylko wówczas, gdy kwestionowane uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów określonych w tym przepisie, a braki w tym zakresie są tak istotne, że zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli apelacyjnej co do przyczyn faktycznych i prawnych, które legły u jego podstaw. W przedmiotowej sprawie w żadnym przypadku nie jest możliwe uznanie, że Sąd Okręgowy sporządził uzasadnienie wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom omawianej regulacji. Sąd ten, wbrew twierdzeniom apelującego organu rentowego, dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób szczegółowy wskazując, z jakich przyczyn określonym dowodom dał wiarę, a z jakich wiary tej domówił oraz wskazał przepisy na których się oparł przy wydaniu orzeczenia. W dalszej kolejności w uzasadnieniu wyroku zaprezentowane zostały ustalenia faktyczne z odwołaniem się do treści dowodów stanowiących ich podstawę. Wreszcie Sąd Okręgowy w sposób precyzyjny wskazał na normy prawa materialnego znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie, przedstawił wypracowaną w orzecznictwie ich interpretację i w końcu przeprowadził proces subsumcji, dając mu wyraz w pisemnych motywach. Uzasadnienie zawiera więc wszystkie elementy konstrukcyjne wskazane w art.

§ 1k.p.c.

Pozwala ono w pełni zdekodować motywy, którymi kierował się Sąd I instancji wydając rozstrzygnięcie. Z powyższych przyczyn za niezasadne uznać należało również pozostałe zarzuty organu rentowego sformułowane w pkt II-IV apelacji. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego m.in. wynika, że odwołujący R. N. był zatrudniony początkowo w Spółdzielni Kółek Rolniczych w S. od 15 lutego 1980r. do 15 września 1982r. jako specjalista ds. kooperacji, kierownik Zespołowego Gospodarstwa Rolnego w S., następnie w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. od 16 września 1982r. do 15 stycznia 1993r. na stanowisku Kierownika Gospodarstwa Rolnego. Odwołujący był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, w spornym okresie przepracował wymaganą ilość dniówek obrachunkowych. Naliczaniem dniówek obrachunkowych zajmowała się pracownik księgowości Z. D.. W legitymacji ubezpieczeniowej wnioskodawcy zawarto informacje pisemne o jego wynagrodzeniu za okres 1982-1992, wpisu dokonała Z. M. – pracownik kadrowy. Przeliczenie kapitału początkowego przy uwzględnieniu danych o wysokości wynagrodzenia z legitymacji ubezpieczeniowej z lat 1982-1992 oraz okresu zatrudnienia od w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. od 16 września 1982r. do 31 grudnia 1982r. i od 1 stycznia 1991r. do 14 listopada 1991r. wynosiło na dzień 1 stycznia 1999r. kwotę 169925,36 zł. Zarzuty apelacji nie podważyły powyższych ustaleń, apelacja stanowi jedynie niezasadną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu Okręgowego. Na marginesie wypada dodać, że wymóg stosowania imiennej pieczątki został wprowadzony dopiero Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 16 maja 1991 r. w sprawie wzorów i trybu wystawiania legitymacji ubezpieczeniowej, z kolei co do osoby dokonującej wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej odwołującego w ww. okresie nie było wątpliwość, albowiem z zeznań świadków przesłuchanych w sprawie oraz z zeznań odwołującego wynika jednoznacznie, że wpisów tych dokonała Z. M. zatrudniona w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) jako pracownik administracyjny (kadrowa). Reasumując - w ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy, wydając zaskarżony wyrok, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w granicach zasad logiki formalnej i doświadczenia życiowego, zgodnie ze swobodną oceną dowodów w myśl art. 233 § 1 k.p.c., a następnie wydał trafny, odpowiadający prawu wyrok. Sąd orzekający wskazał w pisemnych motywach wyroku, jaki stan faktyczny oraz prawny stał się podstawą jego rozstrzygnięcia oraz podał, na jakich dowodach oparł się przy jego ustalaniu, stosując przy tym prawidłową wykładnię przepisów prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną sporu Sąd Apelacyjny przyjmuje za własną, w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Apelacyjnego przy wydaniu wyroku z 28 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy nie naruszył ani przepisów prawa procesowego ani też przepisów prawa materialnego, na które wskazywał w apelacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. sędzia Marta Sawińska

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.