← Polska

VIII Ga 40/14

Sygn. akt VIII Ga 40/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Budzyńska Sę

§ 1k.p.c.

w brzmieniu obowiązującym do 2.05.2012 r., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na zaoferowanych przez powoda sprekludowanych dowodach w postaci kompensaty, faktury VAT nr (...) z 10.08.2011 r. oraz polecenia przelewu kwoty 3 567 zł; III. sprzeczność ustaleń sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, iż powód wykazał szkodę i jej wysokość, jaką poniósł wskutek niewykonania umowy przez pozwaną spółkę (...) w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał nie daje podstaw do takiego przyjęcia; IV. sprzeczność ustaleń sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż powód odstąpił od umowy wzajemnej w sytuacji, gdy w sprawie doszło do modyfikacji treści zawartej przez strony umowy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa wobec niego oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancję. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego (...) -Logistyka spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. (dalej (...)) nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu odwoławczego podniesione w złożonej przez pozwanego apelacji zarzuty nie podważają zasadności wydanego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia jako opartego na prawidłowych ustaleniach faktycznych i logicznie poprawnych wnioskach, które Sąd Okręgowy aprobuje i przyjmuje za własne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w postaci art.

§ 1

k.p.c., który miał jeszcze w tej sprawie zastosowanie z uwagi na datę wytoczenia powództwa (31.01.2012 r.), wskazać trzeba, że zgodnie z jego treścią w pozwie powód jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, że ich powołanie w pozwie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później. W takim przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania. W niniejszej sprawie potrzeba powołania przez powoda dalszych dowodów (kompensaty, faktury VAT nr (...), polecenia przelewu kwoty 3.567 zł) wynikła z wniosku pozwanej A. K.

(2)(obecnie K.) – zawartego w odpowiedzi na pozew (k. 93) – „o zobowiązanie powoda do przedstawienia dokumentacji księgowej uregulowania szkody do swojego zleceniodawcy”. Odpis tej odpowiedzi na pozew, jak i odpowiedzi pozostałych pozwanych, doręczony został powodowi w dniu 7.09.2012 r. ( vide potwierdzenie odbioru, k. 177), a zatem czternastodniowy termin na powołanie dalszych dowodów upływał z dniem 21.09.2012 r. Tego terminu powód nie przekroczył, nadając w urzędzie pocztowym w dniu 18.09.2012 r. pismo procesowe datowane na 17.09.2012 r., przy którym przylegały kwestionowane w apelacji dowody (k. 201). W konsekwencji nie ma racji skarżący twierdząc, że zaskarżone orzeczenie oparte zostało sprekludowanych dowodach, skoro zostały one złożone przez powoda na wniosek jednego z pozwanych podmiotów. Zresztą pozostali pozwani również podnosili w odpowiedziach na pozew kwestię niewykazania przez powoda faktu poniesienia przez niego szkody w kwotach wskazywanych w pozwie, akcentując brak dowodów poniesienia kosztów przestoju (...) Polska i kosztów transportu zastępczego, co dodatkowo uzasadniało powołanie przez powoda dalszych dokumentów. Uznając zatem zarzut naruszenia przepisu art.

§ 1k.p.c.

za bezzasadny Sąd Okręgowy stwierdza, że w związku z tym kwestia, czy pozwany (...) złożył, po dopuszczeniu przez Sąd pierwszej instancji spornych dowodów, zastrzeżenie do protokołu rozprawy na podstawie art. 162 k.p.c. nie ma żadnego znaczenia. Niemniej zauważyć trzeba, że treść protokołu rozprawy z dnia 5 lipca 2013 r. (k. 396-400), na której wydane zostało postanowienie o dopuszczenie dowodów z dokumentów, w tym tych przedłożonych przez powoda przy piśmie procesowym z dnia 17.09.2012 r., nie pozwala uznać, że zastrzeżenie (str. 2 protokołu) złożył akurat pełnomocnik pozwanego (...). Zapis protokołu wskazuje bowiem tylko na złożenie zastrzeżenia przez pełnomocnika pozwanego, ale nie precyzuje, który z trzech obecnych pełnomocników każdego z trojga pozwanych rzeczone zastrzeżenie uczynił. Konsekwencją przyjęcia, że kwestionowane przez skarżącego dowody nie były sprekludowanie jest nieuwzględnienie również zarzutu apelacji sprzeczności ustaleń sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającej na przyjęciu, że powód wykazał szkodę i jej wysokość, jaką poniósł wskutek niewykonania umowy przez pozwanego (...). Zarzut ten opierał się właśnie na kwestionowaniu wykazania przez powoda poniesienia szkody, tj. faktycznego zapłacenia kosztów przestoju linii produkcyjnej (...) (...)a i kosztów transportu zastępczego, która to kwestia została jednoznacznie wykazana dokumentem kompensaty oraz poleceniem przelewu wynagrodzenia przewoźnika zastępczego. Ponadto Sąd odwoławczy wskazuje, że dopiero w apelacji pozwany zakwestionował wysokość szkody z tytułu kosztów przestoju, wcześniej ograniczając się tylko do podważania poniesienia przez powoda tych kosztów na rzecz (...) spółki z o.o. w G. W.. Poza tym podwykonawca skarżącego – (...) Logistyka (...) jeszcze na etapie przedsądowym obciążył pozwaną A. K.

(2)(obecnie K.), czyli swojego podwykonawcę, kwotami z tytułu kosztów przestoju produkcji i wynajęcia przez powoda pojazdu zastępczego ( vide pismo z dnia 13.09.2011 r., k. 107). A zatem wysokość tych kosztów, zwłaszcza przestoju (tylko nieznacznie niższych niż dochodzone w pozwie) nie była sporna jeszcze przed wytoczeniem powództwa. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się także sprzeczności ustaleń sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że powód odstąpił od umowy wzajemnej w sytuacji, gdy w sprawie doszło do modyfikacji treści zawartej przez strony umowy. Otóż zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 Prawa przewozowego nadawca może odstąpić od umowy przewozu lub wprowadzić do niej zmiany żądając, aby przewoźnik: 1) zwrócił mu przesyłkę w miejscu nadania; 2) wydał przesyłkę w innym miejscu niż miejsce wskazane w liście przewozowym; 3) wydał przesyłkę innej osobie niż odbiorca wskazany w liście przewozowym. W świetle tego przepisu uznać należy, że nadawca może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy w każdym czasie, także po jej wysłaniu z miejsca nadania. W niniejszej sprawie miała miejsce pierwsza z wyżej wymienionych sytuacji, a więc nadawca – Fabryka (...) spółka z o.o. [dalej (...)] odstąpiła od umowy przewozu zawartej z pozwanym (...) -Logistyka spółką z o.o. żądając zwrotu przesyłki do miejsca nadania, czyli do siedziby Fabryki. Słusznie jako oświadczenie o odstąpieniu potraktował Sąd Rejonowy maila powodowej Fabryki z dnia 5 sierpnia 2011 r. (k. 16), w którym nadawca zażądał cofnięcia samochodu do K. oraz odesłania przewoźnika w przypadku niemożności dostarczenia ładunku do dnia 5 sierpnia do odbiorcy. Ponadto nadawca podkreślił, że koszty za te kilkadziesiąt kilometrów (od siedziby (...) do unieruchomionego przez awarię pojazdu i z powrotem) nie będą przez Fabrykę poniesione. W ocenie Sądu Okręgowego powyższa wiadomość mailowa (sposób komunikacji powszechnie stosowany przy przewozie) w sposób dostateczny – w rozumieniu art. 60 k.c. – wyrażała wolę nadawcy rezygnacji z transportu zleconego pozwanemu (...) i zwrotu ładunku celem jego bezpośredniego dostarczenia przez (...) do odbiorcy, a więc wolę odstąpienia od umowy przewozu zawartej z apelującą Spółką. Potwierdzeniem tego, że powód domagał się zwrotu przesyłki wobec zaniechania wykonywania umowy przez pozwanego (...), który był dla powoda stroną tej umowy, a nie podwykonawca tegoż pozwanego, są także zeznania świadków, w tym R. P. i M. G., dotyczące kontaktów nie tylko mailowych, ale i telefonicznych w momencie wystąpienia awarii pojazdu. Za uznaniem, że powód odstąpił od umowy przewozu, a nie dokonał zmiany treści umowy, jak wywodzi skarżący, przemawia również okoliczność, że ostatecznie to powód, wynajętym przez siebie transportem, odebrał ładunek z uszkodzonego pojazdu i dostarczył do odbiorcy, a więc pozwany przewoźnik nawet nie zwrócił przesyłki do miejsca nadania, co dopiero mogłoby dawać podstawę do przyjęcia, że przyjął od nadawcy polecenie w zakresie zmiany umowy. Powyższej kwalifikacji oświadczenia woli powoda nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że powód w trakcie procesu nie artykułował, że odstąpił od umowy, gdyż po pierwsze, nie był on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a po drugie, ostateczna kwalifikacja prawna żądania pozwu i zastosowanie właściwych norm prawa materialnego należy do sądu. Przy czym podkreślić należy, że powód od początku dochodził naprawienia szkody wywołanej niewykonaniem umowy przez skarżącego i pozostałych pozwanych, a więc wyraźnie artykułował, że pozwany (...) umowy przewozu nie wykonał i uczynił to sam powód, po szeregu deklaracji ze strony przewoźnika, który finalnie i tak nie podstawił pojazdu zastępczego, co oświadczenie powoda z dnia 5 sierpnia 2011 r. (k. 16) czyniło odstąpieniem od umowy. Tym samym niezasadny okazał się również zarzut apelacji naruszenia prawa materialnego w postaci art. 53 ust. 1 Prawa przewozowego, co rodzi doniosłe konsekwencje dla oceny pozostałych zarzutów naruszenia przepisów Prawa przewozowego przywołanych w apelacji. Konsekwencją bowiem przyjęcia, że powód odstąpił od umowy, a następnie zlecił przewóz innemu przewoźnikowi, jest to, że umowa zawarta pomiędzy (...) a (...) nie została wykonana z przyczyn leżących po stronie przewoźnika. Zatem, skoro umowa nie została przez pozwanego wykonana i - jak to wyżej stwierdzono – nie miało miejsca polecenie zmiany umowy, to bezpodstawne są zarzuty i wywody apelacji dotyczące niezastosowania przez Sąd Rejonowy przepisów art. 70 oraz art. 77 Prawa przewozowego. Pierwszy z nich statuuje bowiem odpowiedzialność przewoźnika za szkody wynikłe wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania polecenia zmiany umowy. Natomiast drugi określa termin przedawnienia roszczeń dochodzonych na podstawie ustawy Prawo przewozowe. Jednakże ponieważ ustawa ta ani wyraźnie nie nakłada na przewoźnika obowiązku zastosowania sią do oświadczenia nadawcy w zakresie odstąpienia od umowy, ani też nie reguluje zasad jego odpowiedzialności i wysokości odszkodowania za szkodę z tego wynikłą, to na podstawie normy art. 90 Prawa przewozowego mają tu zastosowania zasady ogólne, czyli norma art. 471 k.c., prawidłowo zastosowana przez Sąd Rejonowy. Niewykonanie umowy przewozu przez skarżącego czyni zupełnie chybionymi również zarzuty i wywody dotyczące zwłoki przewoźnika. Sąd pierwszej instancji trafnie i wyraźnie wskazał, że pozwany nie wykonał umowy, a więc nie może być mowy o zwłoce po jego stronie, a tym samym bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 83 ust. 1 oraz art. 86 Prawa przewozowego, dotyczących wysokości odszkodowania za szkodę powstałą z powodu zwłoki w przewozie. Z kolei rozważania na temat tego czy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, przy reżimie odpowiedzialności ogólnej za niewykonanie zobowiązań, są bez znaczenia z punktu widzenia wysokości odszkodowania. Marginalnie tylko Sąd odwoławczy zauważa, że w sytuacji, gdy kierowca felernego pojazdu wyraźnie artykułował, że stan techniczny auta nie pozwala na wykonanie przy jego pomocy rzeczonego przewozu ( vide zeznania świadka J. H.), to wykorzystanie, mimo tych ostrzeżeń, tego samochodu może być rozważane w kategoriach rażącego niedbalstwa. Odnosząc się do ostatniego z zarzutów z kategorii naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 789 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 90 Prawa przewozowego przez wykluczenie przewozu sukcesywnego, a więc solidarnej odpowiedzialności wszystkich pozwanych, Sąd Okręgowy stwierdza, że pozostaje on całkowicie gołosłowny. Bowiem pomimo wskazania na str. 4 apelacji, że przedmiotowy przewóz był wykonywany w oparciu o ten sam list przewozowy, ani w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, ani przy apelacji pozwany (...) tego listu przewozowego nie przedłożył - dokumentu takiego w aktach sprawy nie ma. W efekcie Sąd drugiej instancji w całości podtrzymuje wywody Sądu Rejonowego w tym zakresie, bez potrzeby ich powielania, uzupełniając je tylko o uwagę, że takowego listu przewozowego nie przedłożyli także pozostali pozwani, zaś (...) Logistyka w odpowiedzi na pozew wprost zaprzeczył, aby on i pozwana A. K.
(2)byli przewoźnikami sukcesywnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego (...) -Logistyka spółki z o.o. w G. W.. jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.), uwzględniając przy wyrokowaniu zmianę formy organizacyjnoprawnej pozwanego (...) spółka akcyjna spółki komandytowej (wcześniej komandytowo-akcyjnej) w S., jako nastąpiła po wydaniu zaskarżonego, a co zostało wykazane dokumentem – odpisem informacji z KRS (k. 553-554) złożonym na rozprawie apelacyjnej przez pełnomocnika tegoż pozwanego (k. 555). O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy nie orzekał, gdyż powód reprezentowany był przez pełnomocnika nie będącego podmiotem wymienionym w art. 98 i 99 k.p.c., a więc pomimo złożenia odpowiedzi na apelację powodowi koszty postępowania apelacyjnego się nie należały. W pozostałym zakresie, tj. odnośnie punktu IV. i V. zaskarżonego wyroku, apelacja podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c.). W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że od niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia apelacji nie wywiódł powód. I chociaż w tej części apelację wniósł pozwany (...), to w ocenie Sądu Okręgowego po jego stronie brak jest istnienia gravamen, czyli pokrzywdzenia orzeczeniem Sądu Rejonowego z dnia 19 lipca 2012 r. w tym zakresie. Innymi słowy pozwany (...) nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku w części oddalającej powództwo wobec pozostałych pozwanych (pkt. IV. wyroku) z uwagi na możliwość wytoczenia powództwa w stosunku do tych podmiotów jeśli w jego przekonaniu, to po ich stronie leży przyczyna niewykonania przedmiotowego przewozu. Natomiast rozliczenie kosztów procesu pomiędzy powodem a pozwanym (...) Logistyka (...) zupełnie nie dotyczy skarżącego. Poza tym we wnioskach apelacji, pomimo zaskarżenia wyroku niemal w całości, skarżący wniósł wyłącznie o zmianę wyroku i oddalenie powództwa względem siebie, nie wnosząc jednocześnie o zmianę wyroku i zasądzenie dochodzonej kwoty od współpozwanych. SSO N. Pawłowska-Grzelczak SSO A. Budzyńska SSO P. Sałamaj

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.