I k.p.c. postępowania zmierzającego do dokonania w dziale III księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Rozpoznanie istoty wszczętej w taki sposób sprawy polega albo na dokonaniu wpisu ostrzeżenia do księgi – o ile Sąd po zbadaniu przesłanek jego dokonania stwierdzi, że w istocie zachodzi stan rzeczy przewidziany w hipotezie art.
I k.p.c. – ewentualnie na wydaniu deklaratoryjnego postanowienia stwierdzającego brak przesłanek do dokonania wpisu, jeśli badanie to doprowadzi Sąd do wniosku, iż wszczęcie postępowania było nieuzasadnione (tak np. w uchwale SN z dnia 18 lutego 1969 r., III CZP 134/68, OSNC Nr 11 z 1969 r., poz. 194 lub w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej SN z dnia 14 października 2004 r., III CZP 37/04, OSNC Nr 3 z 2005 r., poz. 42). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy nie podjął żadnej z tych decyzji, a z akt sprawy wynika, że referendarz sądowy, zamiast dokonać przewidzianego w art.
I k.p.c. wpisu, będącego z mocy art. 626 8 § 6 zd. I k.p.c. orzeczeniem, wydał orzeczenie innego rodzaju, którego ustawa nie przewiduje, a mianowicie postanowienie o dokonaniu wpisu ostrzeżenia. Z kolei Sąd I instancji, rozpoznając sprawę po złożeniu przez uczestniczkę postępowania skargi na to postanowienie, także wydał rozstrzygnięcie, jakie nie zostało przewidziane ani w art. 518 1 § 3 k.p.c., normującym formę i treść orzeczenia, jakie może zapaść w wyniku rozpoznania skargi na wpis w księdze wieczystej dokonany przez referendarza, ani też nie możliwość jego wydania nie wynika z treści art. 398 22 § 3 i 5 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., stanowiącego wszakże, że po wniesieniu skargi na postanowienie referendarza traci ono moc, a Sąd rozpoznaje sprawę jako Sąd pierwszej instancji, a zatem orzeka w przedmiocie wniosku, nie zaś co do utrzymania w mocy, zmiany, bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia referendarza. Sąd odwoławczy dostrzega to, że lektura uzasadnień obu wydanych orzeczeń, a więc zarówno postanowienia referendarza, jak również postanowienia Sądu, którego dotyczy apelacja, może dawać podstawy do przyjęcia, iż przy wydawaniu tych orzeczeń i Sąd, i referendarz, rozważali argumentację merytoryczną i skłaniali się do zasadności dokonania z urzędu wpisu przedmiotowego ostrzeżenia, niemniej jednak bezspornie o treści orzeczenia decyduje nie jego uzasadnienie, ale sentencja. Jeżeli zatem z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd uznał dokonanie wpisu za odpowiadające nakazowi zawartemu w art.
I k.p.c., ale jednocześnie nie znalazło to odzwierciedlenia poprzez dokonanie w księdze wieczystej będącego orzeczeniem wpisu o stosownej treści, to nie można jednak uznać, że sąd rozstrzygnął istotę sprawy, rozstrzygnięcie sądu jest bowiem obligatoryjnym elementem sentencji postanowienia (art. 325 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.), a nie jego uzasadnienia. W sprawie niniejszej mamy do czynienia z sytuacją, w której referendarz sądowy, pomimo uznania na gruncie art.
I k.p.c. potrzeby wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nie rozstrzygnął sprawy poprzez zamieszczenie takiego wpisu w dziale III przedmiotowej księgi wieczystej, a z kolei Sąd meriti również tego nie dokonał – ani też nie umorzył wszczętego z urzędu postępowania wobec ewentualnego dostrzeżenia braku przesłanek do dokonania wpisu – ale rozstrzygnął, zamiast o zasadności dokonania wpisu, o prawidłowości wydanego przez referendarza postanowienia w kontekście zarzutów i wniosków środka zaskarżenia, jakim jest skarga złożona na to postanowienie. Sąd II instancji zmuszony jest zatem przyjąć, że w momencie rozpoznawania apelacji w obrocie prawnym nie istnieje takie orzeczenie, którego sentencja miałaby charakter wypowiedzi o istocie wszczętej z urzędu sprawy, które rozstrzygałoby o zasadności lub niezasadności wpisu ostrzeżenia i w odniesieniu do którego Sąd w ramach kontroli instancyjnej mógłby realizować swoje uprawnienia orzecznicze przewidziane w art. 385 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. lub art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. związane z merytorycznym rozpoznaniem złożonej apelacji. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w odniesieniu do orzeczeń sądowych zapadłych w postępowaniu wieczystoksięgowym po wniesieniu skargi na czynności referendarza, które zostały wydane z naruszeniem art. 518 1 § 2 k.p.c. i art. 398 22 § 2 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (tak w postanowieniu SN z dnia 2 kwietnia 2015 r., I CZ 34/15, niepubl. lub w postanowieniu SN z dnia 20 kwietnia 2016 r., V CZ 10/16, niepubl.). W sytuacji, z jaką mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, uznać więc trzeba, że Sąd niższej instancji nie rozstrzygnął istoty sprawy, co jest równoznaczne z nierozpoznaniem jej istoty, a to skutkować musi uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Łęczycy do ponownego rozpoznania; podstawą prawnoprocesową takiej decyzji jest art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.