Sygn. akt III Ca 2110/21 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 lipca 2021 roku, wydanym w sprawie z powództwa T. J. przeciwko M. K. (1) o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi: 1.

§ 2k.c.

jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W niniejszej sprawie szkoda wynikła z występku oszustwa, opisanego w art. 286 § 1 k.k. Występek został popełniony 2 września 1999 roku, mając na względzie fakt, iż wyrokiem karnym z 2008 r., zarzut ten nie zasługiwał na uznanie, z uwagi na brak upływu terminu przedawnienia. Sąd Rejonowy podniósł, że mając na względzie powyższe należało zasądzić od pozwanej na rzecz powódki kwotę dochodzona w pozwie w całości, o czym orzeczono w pkt 1 lit

1. a)wyroku. O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Sąd mając na uwadze wymagalność roszczenia powódki i zasadził je, od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu czyli od 20 listopada 2019 roku. Z uwagi na fakt, iż powód dochodził odsetek od dnia doręczenia pozwu, roszczenie w zakresie 1 dnia podlegało oddaleniu, o czym Sąd orzekł w pkt 2 wyroku. O kosztach procesu Sąd Rejonowy rozstrzygnął w oparciu o zasadę wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., zasądzając na rzecz powódki koszty wynagrodzenie jej pełnomocnika w kwocie 3 600 zł. W pkt 3 wyroku Sąd I instancji przyznał wynagrodzenie dla pełnomocnika pozwanej reprezentującego ją z urzędu. W pkt 4 wyroku Sąd Rejonowy na podstawie art. 102 k.p.c. nakazał pobrać od pozwanej kwotę 1.902 złotych tytułem częściowych nieuiszczonych kosztów sądowych (odpowiadającej opłacie od pozwu). Sąd Rejonowy uznał, iż za jedynie częściowym obciążaniem pozwanej kosztami sądowymi przemawia szczególnie uzasadniony przypadek. Rozstrzygnięcie to determinowała trudna sytuacja materialna i życiowa pozwanej (brak stałego dochodu, długoletnie korzystanie ze wsparcia opieki społecznej), ale również dolegliwość wyroku zasądzającego relatywnie wysoką kwotę. Przesłanki te jednakże, nie były w ocenie Sądu a quo wystarczające do całkowitego zwolnienia pozwanej z obowiązku ponoszenia kosztów. Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana, zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 1 w całości oraz punkt 4 w całości. Skarżąca wydanemu orzeczeniu zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 11 k.p.c. poprzez błędne uznanie, że Sąd jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku karnego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, zapadłego w sprawie o sygn. akt XVIII K 469/06, podczas gdy czyn zarzucony pozwanej w tym wyroku nie obejmował swym zakresem niniejszego postępowania oraz szkody, której naprawy dochodzi powódka, a co doprowadziło do błędnego uznania, iż roszczenie nie jest przedawnione, 2. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną, niezgodną z logiką i doświadczeniem życiowym ocenę dowodów polegającą na:
2. a)braku uwzględnienia przy ocenie wysokości roszczenia wypłaty dokonanej przez pozwaną na rzecz powódki w wysokości 5 000 zł, a która to wypłata wynika z zeznań stron oraz potwierdzenia przelewu załączonego do akt na rozprawie z dnia 18 czerwca 2021 roku;
3. b)pominięcia okoliczności przyczynienia się przez powódkę do wzrostu wysokości zadłużenia poprzez wydanie wpłaconej na jej rzecz przez pozwaną kwoty 5 000 zł na cele niezwiązane z minimalizacją szkody;
4. c)błędnym przyjęciu, że pozwana wyrządziła szkodę powódce, pomimo że nie zamieszkiwała w wynajętym lokalu; 3. art. 366 k.p.c. poprzez błędne uznanie, iż wyroki zapadłe w poprzednich sprawach toczących się pomiędzy stronami nie stanowią powagi rzeczy osądzonej w niniejszym postępowaniu, podczas gdy postępowania te toczyły się pomiędzy tymi samymi stronami oraz w tym samym przedmiocie; II. naruszenie prawa materialnego, a to: 1. art. 415 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż pozwana z winy swej wyrządziła szkodę powódce, podczas gdy z materiału dowodowego wynika okoliczność przeciwna; 2. art.

§ 2k.c.

poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż szkoda wyrządzona powódce przedawnia się z upływem lat 20, a nie z upływem lat 3 na zasadach ogólnych z art.

§ 1k.c.; 3.

art. 354 § 2 k.c. w zw. z art. 362 k.c. poprzez ich błędne niezastosowanie i uznanie, że powódka współpracowała przy wykonaniu zobowiązania (spłacie zadłużenia) z pozwaną, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż nie przeznaczyła ona uzyskanej od pozwanej tytułem naprawienia szkody, na spłatę zadłużenia, a na cele nieznane, czym przyczyniła się w sposób świadomy do jej powiększenia; 4. art. 363 § 1 i 2 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że szkoda ma charakter dynamiczny, podczas gdy wysokość szkody jest skonkretyzowana od dnia jej powstania. W konkluzji pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 poprzez oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnia się orzeczenia do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych, wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia wydania orzeczenia do dnia zapłaty. Dodatkowo wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu, według norm przepisanych, oświadczając że koszty te nie zostały pokryte w całości, ani w części. W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz od pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, według norm przepisanych. Ewentualnie wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu za obie instancje, według norm przepisanych, oświadczając że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego okazała się zasadna w ten sposób, iż zasadny okazał się zarzut powagi rzeczy osądzonej. Sąd drugiej instancji zobowiązany jest do wydania postanowienia o charakterze formalnym w przypadku, gdy istnieją przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 386 § 3 k.p.c. jeżeli pozew ulega odrzuceniu albo zachodzi podstawa do umorzenia postępowania, sąd drugiej instancji uchyla wyrok oraz odrzuca pozew lub umarza postępowanie. Przed sądem drugiej instancji pozew ulega odrzuceniu w razie braku jednej z przesłanek procesowych; przyczyny te nie różnią się niczym od przyczyn odrzucenia pozwu przez sąd pierwszej instancji. Jedną z przeszkód procesowych, uniemożliwiających merytoryczne rozpoznanie sprawy, jest powaga rzeczy osądzonej. Jak bowiem stanowi art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Sąd drugiej instancji obowiązany jest badać istnienie (nieistnienie) tej przeszkody procesowej z urzędu. Przepis ten zarówno z punktu widzenia przesłanki lis pendens, jak i res iudicata powinien być wykładany i stosowany w powiązaniu z art. 366 k.p.c. Reguluje on zakres powagi rzeczy osądzonej, stanowiąc, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Z powyższego wynika, że tożsamość roszczenia w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 zachodzi tylko wówczas, gdy identyczne są nie tylko przedmiot, lecz także podstawa sporu (postanowienie SN z 9.06.1971 r., II CZ 59/71, OSNCP 1971/12, poz. 226). Powaga rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy sąd wyrokiem rozstrzygnął sprawę merytorycznie (uchwała SN z 24.11.1966 r., III CZP 91/66, OSNCP 1967/3, poz. 47). W przedmiotowej sprawie powódka T. J. dochodziła zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej M. K.