Sygn. akt III Ca 381/22 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2021 rok Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi w punkcie 1. zasądził od A. Z. na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 9.700 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 10 października 2019 roku do dnia zapłaty, zaś w punkcie 2. zasądził od A. Z. na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 1.417 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu Powyższe rozstrzygniecie zapadło w oparciu o ustalenia, że w dniu 30 stycznia 2019 roku między pozwaną A. Z. a (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. została zawarta umowa najmu generatora częstotliwości o numerze (...). Na podstawie powyższej umowy pozwana wynajęła – urządzenie medyczne- generator częstotliwości o wartości 9.700 złotych. Umowa została zawarta na czas nieokreślony, a koszt jego wynajmu wynosił 600 złotych. Zgodnie z punktem 5 umowy klient oświadczył, że przyjmuje na siebie odpowiedzialność za wynajęty sprzęt na zasadach i warunkach szczegółowo określonych w Ogólnych Warunkach Najmu stanowiących integralną część tej umowy. Jako zabezpieczenie przedmiotu najmu najemca był zobowiązany w terminie 7 dni od daty podpisana umowy najmu uiścić kaucję w wysokości 2.000 złotych (punkt 6 umowy). W przypadku uszkodzenia, zniszczenia lub utraty sprzętu klient mógł z tego tytułu ponieść wobec (...) Sp. z o.o. odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach i w zakresie szczegółowo przedstawionym w Ogólnych Warunkach Najmu, które stanowiły integralną część tej umowy (punkt 7 umowy). Jeżeli po rozwiązaniu umowy lub na informację od wynajmującego, zwrot wynajmowanego sprzętu by nie nastąpił w uzgodnionym przez strony terminie, za każdą kolejną dobę zostałaby naliczona dodatkowa opłata w wysokości podwójnej opłaty miesięcznej, gdy klient nie zwróci sprzętu w ustalonym terminie. (...) Sp. z o.o. zastrzegła możliwość podjęcia wszelkich prawnie dopuszczalnych kroków zmierzających do jego odzyskania, w tym zgłoszenia właściwym organom podejrzenia popełnienia wykroczenia lub przestępstwa (punkt 8 umowy). A. Z. oświadczyła, że przed zawarciem umowy przedstawiono jej projekt niniejszej umowy oraz dokument „Ogólne Warunki Najmu”. Zapoznała się z treścią obu tych dokumentów, a zawarte tam postanowienia są jasne i zrozumiałe. Oświadczyła, że jest jej wiadome, że „Ogólne Warunki Najmu” stanowią integralną część niniejszej umowy i mają zastosowanie do zawieranej umowy (punkt 10a umowy). Zgodnie z § 1 Ogólnych Warunków Najmu wynajmujący oddawał w najem najemcy wymienione w dokumencie Umowa Najmu urządzenie wraz z osprzętem i wyposażeniem dodatkowym. Wraz z rozwiązaniem umowy najmu najemca zobowiązywał się niezwłocznie zwrócić przedmiot najmu wynajmującemu. Jeżeli zwrot przedmiotu najmu miał odbywać się w innym miejscu lub formie niż w momencie jego pobrania przez najemcę, najemca zobowiązany jest uprzednio uzgodnić pisemnie z wynajmującym formę i termin zwrotu przedmiotu najmu. W przypadku utraty, w tym zagubienia lub kradzieży przedmiotu najmu, najemca mógł ponosić wobec wynajmującego odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody doznane przez wynajmującego z tego tytułu. Najemca mógł odpowiadać za szkody wynajmującego na zasadach określonych przepisami prawa, w szczególności art. 471 kodeksu cywilnego (zgodnie z którym najemca może być obowiązany do naprawienia szkody, chyba ze szkoda jest następstwem okoliczności, za które najemca odpowiedzialności nie ponosi). Za zgodą najemcy, na poczet pokrycia swoich szkód, wynajmujący mógł zaliczyć (potrącić) kaucję uiszczoną przez najemcę. Wynajmujący mógł dochodzić od najemcy zapłaty tej wartości przedmiotu najmu, która nie nalazła pokrycia w kaucji (§ 4 ust. 3 Ogólnych Warunków Najmu). Po dokonaniu ustaleń z powodem co do sposobu zwrotu urządzenia, pozwana w dniu 1 kwietnia 2019 roku zleciła doręczenie urządzenia za pośrednictwem firmy kurierskiej (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Przesyłka nie dotarła do powoda. W dniu 9 kwietnia 2019 roku pozwana wysłała wiadomość do powoda z pytaniem, czy otrzymał przesyłkę. W dniu 12 kwietnia 2019 roku powód zwrócił pozwanej kaucję w wysokości 2.000 złotych. W odpowiedzi na zapytanie co do braku doręczenia przesyłki pozwana otrzymała od firmy kurierskiej (...) Sp. z o.o. w informację, że przesyłka została doręczona prawidłowo. W dniu 28 sierpnia 2019 roku powód wystawił fakturę VAT nr (...) opiewającą na kwotę 600 złotych, której przedmiotem była opłata za czynsz w związku z wynajęciem sprzętu. Pismem, datowanym na dzień 1 października 2019 roku, powód wezwał pozwaną do niezwłocznego uregulowania należności w kwocie 13.900 złotych. Na powyższą sumę składała się należność za utracony sprzęt w kwocie 9.700 złotych oraz kwota 4.200 złotych z tytułu zysku utraconego wobec braku możliwości wynajęcia tego urządzenia innemu podmiotowi. Ww. należność należy uregulować w nieprzekraczalnym terminie do dnia 9 października 2019 roku pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Powód zaproponował wspólne pozwanie firmy kurierskiej o ile pozwana podpisałaby oświadczenie, że po wygranej sprawie zwróci powodowi wszelkie koszty postępowania. Po umówieniu wizyty u notariusza okazało się, iż A. Z. ma podpisać oświadczenie o poddaniu się egzekucji do kwoty 30.000 złotych. Pozwana odmówiła podpisania tak sformułowanego oświadczenia. Powód prowadzi działalność związaną z medycyną naturalną. Pozwana przyjechała na wizytę do lekarza naturo-paty na zabieg i ostatecznie wypożyczyła generator częstotliwości – którego powodowa spółka jest producentem. Urządzenie zostało wydane tego samego dnia. Tego dnia również zostało przeprowadzone szkolenie. Pozwana nie miała żadnych pytań co do umowy, omawiano wspólnie ogólne warunki najmu, które były załącznikiem. Urządzenie było nowe. Po pewnym czasie pozwana powiedziała, że musi zwróci urządzenie aby wyjechać do Anglii opiekować się siostrą. Powód wyjątkowo zgodził się aby urządzenie zwrócono kurierem. Wcześniej prosił aby dowiezienie było osobiste, bo sprawdzano wówczas to urządzenie na oscyloskopie. Gdy przesyłka jest doręczana kurierem to nagrywa się proces otwierania paczki i sprawdzania stanu urządzenia. Powód nie miał wpływu na wybór kuriera. Sugerował tylko żeby ubezpieczyć przesyłkę. Powód nie kontrolował przebiegu doręczania przesyłki. Do dnia dzisiejszego powód nie otrzymał paczki. Budynek jest otoczony niskim murkiem. Nie ma żadnego monitoringu, nie ma również ochrony. Powód nie otrzymał żadnej informacji od kuriera o planowanym terminie doręczenia. Powód zwrócił kaucję ze względu czysto ludzkich bo wiedział, że pozwana musi opiekować się siostrą. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Dokumenty przedłożone do akt sprawy nie zostały zakwestionowane przez żadną ze stron, ich prawdziwość i wiarygodność nie budziły także wątpliwości Sądu. Odnosząc się do zeznań złożonych przez powoda i pozwaną należy stwierdzić, iż co do zasady były one spójne. Strony nie kwestionowały wypowiedzenia umowy ani zwrotu wynajmowanego sprzętu za pośrednictwem firmy kurierskiej (...). Spornym było natomiast otrzymanie bądź nieotrzymanie sprzętu przez powoda.. W tym zakresie kluczowe znaczenie ma dowód z zeznań członka zarządu powoda, który oświadczył, że z jego informacji wynika, że kurier miał przesyłkę oraz że przerzucił ją przez płot. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia przesyłki co miałoby istotne znaczenie dla oceny praw i obowiązków stron zarówno umowy najmu jak i umowy przewozu, która została zawarta przez pozwaną z firmą kurierską. Powód nie został żadnej informacji od kuriera kiedy będzie na miejscu doręczenia. W rozważaniach prawnych Sąd Rejonowy wskazał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Zgodnie z treścią art. 659 § 1 k.c. przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Istotą umowy najmu jest obciążenie prawa własności rzeczy na rzecz danej osoby, w zamian za stosowne, ekwiwalentne świadczenie. W praktyce obciążenie takie prowadzi z jednej strony do korzystania z tej rzeczy przez osobę nie będącą jej właścicielem (najemcę); jednocześnie właściciel uzyskuje korzyść majątkową z tytułu powyższego obciążenia prawa własności. Jak stanowi art. 675 § 1 k.c. po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie niepogorszonym; jednakże nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania. Zakończenie umowy najmu skutkuje obowiązkiem zwrotu przedmiotu najmu w stanie niepogorszonym, za wyjątkiem zużycia tego przedmiotu w toku prawidłowego używania (tzn. zgodnego ze standardem lub umową). Na podstawie powołanego przepisu przyjmuje się, że do obowiązków najemcy należy także piecza nad przedmiotem najmu. Najemca powinien zatem z należytą starannością zabezpieczyć wynajętą rzecz przed uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą, w tym także kradzieżą. Podstawą dochodzenia przez wynajmującego odszkodowania jest przepis art. 471 k.c.. Taka podstawa odpowiedzialności najemcy została wpisana do § 4 Ogólnych Warunków Najmu. Przepis tego artykułu stanowi, że strona, która nie wykonuje zawartej umowy lub wykonuje ją nienależycie, zobowiązana jest do naprawienia szkody spowodowanej takim zachowaniem. Przepis ten wprowadza przy tym korzystne dla wynajmującego domniemanie - wynika z niego mianowicie założenie, że najemca jest odpowiedzialny za niedołożenie należytej staranności przy zabezpieczeniu wypożyczonego sprzętu. W sprawie - co jest poza sporem - występuje kilka więzi zobowiązaniowych, łączących podmioty sporu, a także przewoźnika – który mimo powiadomienia go o toczącym się postępowaniu zrezygnował z udziału w nim w charakterze interwenienta ubocznego (k.131). Niewątpliwie podstawowym stosunkiem prawnym jest umowa najmu urządzenia zawarta pomiędzy powodem a pozwaną. W ramach jej wykonania A. Z. zawarła drugą umowę – umowę przewozu- z firmą kurierską (była w niej nadawcą). Istnieją w sprawie zatem 3 stosunki prawne. Dokumentacyjnym wyrazem zawarcia tej umowy był faktura z dnia 1 kwietnia 2019 roku, w której określono elementy przedmiotowo istotne, t.j. przedmiot przewozu, adres odbiorcy i wysokość wynagrodzenia. Treść art. 774 kc – zawierającego definicję umowy przewozu- przewiduje, iż przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem m.in. rzeczy. Kontrahentem przewoźnika w umowie przewozu jest nadawca (wysyłający przesyłkę). To między tymi podmiotami powstaje wieź obligacyjna. Potwierdza to treść art. 788 kc regulująca zasady ustalania ewentualnego odszkodowania. W niniejszej sprawie powód nie może zatem dochodzić żadnych roszczeń od firmy kurierskiej. Z treści art. 65 ustawy z dnia 15 listopada 1984 prawo przewozowe (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 208) wynika, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od przyjęcia jej do przewozu aż do jej wydania oraz za opóźnienie w przewozie przesyłki.. Przewoźnik nie ponosi powyższej odpowiedzialności jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie albo opóźnienie w przewozie przesyłki powstały z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, nie wywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej. Dowód, że szkoda lub przekroczenie terminu przewozu przesyłki wynikło z jednej z wymienionych okoliczności, ciąży na przewoźniku. Przewoźnik jest zwolniony od odpowiedzialności określonej w ust. 1, jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstały co najmniej z jednej z następujących przyczyn: 1) nadania pod nazwą niezgodną z rzeczywistością, nieścisłą lub niedostateczną rzeczy wyłączonych z przewozu lub przyjmowanych do przewozu na warunkach szczególnych albo niezachowania przez nadawcę tych warunków; 2) braku, niedostateczności lub wadliwości opakowania rzeczy, narażonych w tych warunkach na szkodę wskutek ich naturalnych właściwości; 3) szczególnej podatności rzeczy na szkodę wskutek wad lub naturalnych właściwości; 4) ładowania, rozmieszczenia lub wyładowywania rzeczy przez nadawcę lub odbiorcę; 5) przewozu przesyłek, które zgodnie z przepisami lub umową powinny być dozorowane, jeżeli szkoda wynikła z przyczyn, którym miał zapobiec dozorca. Jeżeli przewoźnik na podstawie okoliczności danego wypadku wykaże, że utrata, ubytek lub uszkodzenie mogły powstać wskutek co najmniej jednej z w.w. przyczyn domniemywa się, że szkoda z nich wynikła. Jednocześnie zgodnie z art. 474 k.c. dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. W niniejszej sprawie zobowiązanie zwrotu sprzętu stronie powodowej, jakie ciążyło na pozwanej na postawie umowy najmu, zleciła ona przedsiębiorstwu przewozowemu. Dłużnik co do zasady nie jest zobowiązany do osobistego świadczenia na rzecz wierzyciela. Może więc posłużyć się przy wykonaniu zobowiązania w całości lub części osobami trzecimi. Ryzyko posługiwania się przez dłużnika osobą trzecią w wykonywaniu zobowiązania i ewentualne skutki dokonania niewłaściwego wyboru (np. osoby niemającej odpowiednich umiejętności do wykonania zobowiązania) powinny obciążyć dłużnika. Przyjęcie odpowiedzialności według zasady odmiennej powodowałoby, że wierzyciel byłby narażony na proces z osobami trzecimi, z którymi nie łączył go żaden stosunek prawny lub towarzyski. Oznacza to, że odpowiada niezależnie od tego, czy sam ponosi jakąkolwiek winę w niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu zobowiązania (np. czy osoba trzecia, która wykonywała zobowiązanie, zastosowała się prawidłowo do jego wskazówek lub poleceń), lub tego, czy powierzył wykonanie zobowiązania osobie profesjonalnie do tego przygotowanej. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 lutego 2018 r., I ACa 739/17, LEX nr 2683356) W ocenie Sąd – wbrew stanowisku pozwanej- art. 429 kc nie ma zastosowania. Dotyczy on wykonywania zobowiązania osobistego dłużnika. Zobowiązania które jest przedmiotem umowy podstawowej, która została zawarta z dłużnikiem jako podmiotem który miał wykonać dane zobowiązanie z uwagi na swoje przymioty osobiste, umiejętności zawodowe, wiedzę, zdolności organizacyjne czy posiadane specjalistyczne przedsiębiorstwo. W niniejszej sprawie podstawowym stosunkiem prawnym była umowa najmu, a jedynie zwrot przedmiotu najmu odbył się przez firmę kurierska. Powstał zatem nowy stosunek prawny oderwany od podstawowego stosunku prawnego. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma to, czy przesyłka w ogóle została doręczona powodowi. W sprawie brak jest dowodu doręczenia przesyłki. Jedyna informacja o tym fakcie wynika z odpowiedzi na zapytanie powódki. A. Z. została pouczona wówczas o przysługujących jej uprawnieniach (odwołaniu i reklamacji). Pozwana nie przedstawiła dowodu, iż skorzystała z tych uprawnień. Nic nie wskazuje zatem, że przesyłka została doręczona prawidłowo, a co za tym idzie to właśnie na pozwanej spoczywa odpowiedzialność za niezwrócenie wynajmowanego sprzętu. Pozwana nie tylko została zapoznana z ww. Ogólnymi Warunkami Najmu, ale i na mocy punktu 5 i 7 ramowej umowy najmu została obciążona odpowiedzialnością za wynajęty sprzęt, a w przypadku jego utraty odpowiedzialnością odszkodowawczą. Pomimo tego pozwana nie uczyniła nic aby wdać się w spór z przewoźnikiem. Nie złożyła nawet reklamacji (przynajmniej w aktach brak jest dowodu na zainicjowanie takiego postępowania). Mając na uwadze powyższe Sąd Rejonowy zasądził od A. Z. na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 9.700 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 10 października 2019 roku do dnia zapłaty. O odsetkach Sąd I Instancji orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., zasądzając zgodnie z żądaniem powoda odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 10 października 2020 roku do dnia zapłaty. Bowiem zgodnie z wezwaniem do zapłaty płatność powinna nastąpić do dnia 9 października, a więc od dnia następnego winny zostać naliczone odsetki. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Strona powodowa poniosła następujące koszty: 500 złotych tytułem opłaty od pozwu, 17 złotych tytułem opłaty od pełnomocnictwa oraz 1.800 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. Sąd zasądził zwrot powodowi tych kosztów od pozwanej jako strony przegrywającej proces. Apelację od powyższego wyroku złożyła pozwana, która zaskarżyła go w całości. Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 474 k.c. w zw. z art. 471 k.c. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie , polegające na tym, ze Sąd błędnie uznał, ze stan faktyczny spawy odpowiada hipotezie art. 474 k.c. w zw. z art. 471 k.c. , co doprowadziło od błędnego przypisania pozwanej odpowiedzialności za niedostarczenie przez firmę kurierską przesyłki najmowanego urządzenia na zasadzie ryzyka, podczas gdy nie wystąpiły przesłanki warunkujące zastosowania art. 474 k.c. w szczególności przesłanka braku wpływu powódki na wykonanie świadczenia , wobec bezspornego faktu, iż decyzję o zwrocie urządzenia poprzez firmę kurierska podjęła powódka; - art. 474 k.c. w zw. z art. 471 k.c. poprzez jego błędną wykładnię skutkujące zastosowaniem tego przepisu, wskutek pominięcia w wykładni celu tej normy prawnej , jakim jest zwiększenie ochrony wierzyciela, wyłącznie w sytuacji , gdy wierzyciel nie ma wpływu na sposób spełnienia świadczenia; - art. 353 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c. (z ostrożności procesowej) poprzez ich niezastosowanie do stanu faktycznego przedmiotowego postępowania pomimo tego, że działanie powódki jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wobec czego nie powinno korzystać z ochrony, w sytuacji w której roszczenie będące przedmiotem niniejszego postępowania wynika z okoliczności na które miała decydujący wpływ sama powódka. II. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 §1 k.p.c. , art. 227 k.p.c., art. 217 k.p.c. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego wyrażającą się w zaniechaniu dokonania wszechstronnej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, a nadto na bezkrytycznym daniu wiary pozwanej , co skutkowało błędnym ustaleniem lub pominięciem następujących faktów:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.