← Polska

IV Ca 85/24

Sygn. akt IV Ca 85/24 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 listopada 2023 roku Sąd Rejonowy w (...) oddalił powództwo Grupy- (...) Spółki z o.o. w G. przeciwko (...) Bank S.A. w W. o uzgodnieni

§1pkt 1 i 2 w zw.

z art. 247 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków oraz przesłuchania stron, - art.

§1pkt 2 i 5 k.p.c.

poprzez pominięcie dowodu z pisemnej opinii biegłego sądowego, - art. 233§1 k.p.c. poprzez ustalenie stanu faktycznego z pominięciem dowodu z zeznana świadków, przesłuchania stron oraz dowodu z pisemnej opinii biegłego sądowego, a także bez uwzględnienia faktów, które nie zostały zaprzeczone przez pozwanego co do stanu faktycznego nieruchomości oraz znajdującej się na nieruchomości infrastruktury; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 ust. 1, art. 84 oraz art. 85 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 55 1 k.c. oraz art. 65 §1 k.c. poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż oświadczeniem z dnia 16 października 2015 roku została ustanowiona hipoteka na nieruchomości, podczas gdy nieruchomość, na której została ustanowiona hipotek stanowiła w momencie ustanowenia hipoteki i nadal stanowi wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami i infrastrukturą zorganizowaną część przedsiębiorstwa powoda łącznie w ujęciu organizacyjnym i funkcjonalnym , co powoduje, że hipoteka nie została ustanowiona w sposób skuteczny, a także zastosowanie wyżej powołanych przepisów w stanie faktycznym ustalonym z pominięciem wniosków dowodowych, o których mowa powyżej. Wskazując na powyższe zarzuty niniejszym wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz odpowiednie rozstrzygniecie o kosztach postepowania przed Sądem rejonowym, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przez Sądem Okręgowym w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Sąd Rejonowy w sposób należyty przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, a zgromadzony materiał dowodowy ocenił wszechstronnie, z zachowaniem reguł określonych w art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ten trafnie wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy podziela ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji dlatego nie ma potrzeby ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2008 r. V CSK 240/07, Lex nr 515708). Sąd Okręgowy podziela również ocenę prawną ustaleń faktycznych zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niezasadne są zarzuty naruszenia art.

§1pkt 1 i 2 w zw.

z art. 247 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków oraz przesłuchania stron oraz naruszenia art.

§1pkt 2 i 5 k.p.c.

poprzez pominięcie dowodu z pisemnej opinii biegłego sądowego. Powódka w pozwie podnosiła, iż hipoteka umowna na sumę 1.800.000 zł zabezpieczająca wierzytelność (...) Banku Spółki Akcyjnej w W. z tytułu umowy kredytu (...) z dnia 9 października 2015 roku wpisana w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w (...) V Wydział Ksiąg Wieczystych o numerze (...) dla nieruchomości gruntowej położonej w G. Gmina M. powiat (...) województwo (...) stanowiącej działki nr (...) obciąża prawo własności tej nieruchomości i została ustanowiona na nieruchomości, która to nieruchomość, zdaniem powódki, stanowiła i stanowi wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Powódka wnosiła w pozwie o dopuszczenie dowodu ze zeznań świadków A. C. i Z. R. na fakt ustanowienia przedmiotowej hipoteki na zorganizowanej części przedsiębiorstwa powódki oraz przesłuchania stron z ograniczeniem do przesłuchania powódki na fakt ustanowienia przedmiotowej hipoteki na zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Bezspornym w sprawie niniejszej jest fakt, iż w dniu 16 października 2015 roku prezes zarządu i wiceprezes zarządu powodowej spółki, tj. Z. W. i J. K. uprawnieni do reprezentowania spółki w obecności pracownika pozwanego banku na podstawie art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe złożyli pisemne oświadczenie, zgodnie z którym ustanowili hipotekę do kwoty 1.800.000 zł na prawie własności nieruchomości położonej w G., gm. M. obejmującej działki nr (...) o łącznej pow. 1,7033 ha, dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...) na zabezpieczenie zwrotu kredytu, roszczeń o odsetki oraz innych roszczeń o świadczenia uboczne w tym opłat i prowizji wynikających z umowy kredytowej nr (...), zawartej w dniu 9 października 2014 roku przez (...) Bank S.A. w W. ze spółką Grupa (...) Sp. z o.o. w G.. W powołanej wyżej umowie kredytowej ustalono, że zabezpieczeniem spłaty wynikającej z niej wierzytelności o zwrot kredytu, roszczeń o odsetki, innych roszczeń o świadczenia uboczne w tym opłat i prowizji przysługujących bankowi jest hipoteka do kwoty 1.800.000 zł ustanowiona na rzecz banku na przysługującym spółce Grupa- (...) Sp. z o.o. w G. prawie własności nieruchomości położonej w G., gm. M. obejmującej działki nr (...) o łącznej pow. 1,7033 ha, dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...). Fakt, iż oświadczenie o ustanowieniu hipoteki dotyczyło ustanowienia jej na nieruchomości stanowiącej przedmiot własności powodowej spółki został przyznany przez stronę powodową (pozew i pismo procesowe powoda, k. 5 i k.133). Zatem trafnie Sąd Rejonowy uznał, że wskazane wyżej wnioski dowodowe zawarte w pozwie zmierzały do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i strony powodowej przeciwko osnowie dokumentu obejmującego oświadczenie o ustanowieniu hipoteki umownej, co wyłącza przepis art. 247 k.p.c. Sąd Okręgowy podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, iż wobec jednoznacznej treści złożonego oświadczenia o ustanowieniu hipoteki umownej faktem nieistotnym w sprawie niniejszej jest okoliczność czy nieruchomość obciążona hipoteką umowną wraz z infrastrukturą i niematerialnymi składnikami przedsiębiorstwa mogła być uznana za zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 1 k.c. Fakt ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tego względu Sąd pierwszej instancji zasadnie na podstawie art.

§1pkt 1 i 2 w zw.

z art. 247 k.p.c. pominął wnioski o przesłuchanie świadków i przesłuchanie stron. W piśmie procesowym z dnia 27 października 2023 roku strona powodowa reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła o dopuszczenie dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu wyceny i organizacji przedsiębiorstw celem ustalenia czy nieruchomość, na której została ustanowiona hipotek na podstawie oświadczenia z 16 października 2014r stanowiła i stanowi obecnie zorganizowaną część przedsiębiorstwa (k.133-133 verte). Również ten dowód został prawidłowo pominięty przez Sąd pierwszej instancji. Już z treści tego wniosku dowodowego wynika, że strona powoda przyznaje, iż przedmiotowa hipoteka została ustanowiona na nieruchomości a nie na przedsiębiorstwie bądź jego zorganizowanej części. Co więcej powyższy wniosek dotyczy faktu, który nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, a zgłoszony dowód zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania. Jak to bowiem wcześniej wskazano wobec bezspornej treści oświadczenia o ustanowieniu hipoteki bez znaczenia jest okoliczność czy nieruchomość stanowiącą własność powoda wraz z zabudowaniami, infrastrukturą, przynależnościami i niematerialnymi składnikami przedsiębiorstwa można uznać za zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Zawarty w apelacji zarzut naruszenia art. 233§1 k.p.c. jest chybiony. Skarżący upatruje naruszenia art. 233§1 k.p.c. w pominięciu przez Sąd pierwszej instancji dowodów z przesłuchania świadków, przesłuchania stron i dowodu z opinii biegłego tymczasem jak to wykazano powyżej dowody te zostały prawidłowo pominięte przez Sąd pierwszej instancji. Skarżący w żaden sposób nie wykazał w apelacji, aby Sąd pierwszej instancji pominął dokonując ustaleń fakty, które nie zostały zaprzeczone przez stronę pozwaną, w szczególności skarżący żadnego takiego faktu nie wskazał. Ocena dowodów dokonana przez Sąd pierwszej instancji odpowiada zasadzie wyrażonej w treści art. 233§1 k.p.c., została dokonana przy uwzględnieniu wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Niezasadne są również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 65 ust. 1, art. 84 oraz art. 85 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 55 1 k.c. oraz art. 65 §1 k.c. Sąd Okręgowy w całości podziela ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Przede wszystkim wskazać należy, iż w świetle art. 65 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece przedmiotem hipoteki może być nieruchomość, a także użytkowanie wieczyste wraz z budynkami i urządzeniami na użytkowanym gruncie stanowiącymi własność użytkownika wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, wierzytelność zabezpieczona hipoteką oraz część ułamkowa nieruchomości, jeżeli stanowi udział współwłaściciela, oraz przysługujący współuprawnionemu udział we wspólności użytkowania wieczystego bądź spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Ani przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 1 k.c. ani zorganizowana część przedsiębiorstwa nie może być przedmiotem hipoteki (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2005r., IV CK 555/04, Lex nr 157384). Przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 1 k.c. lub jego zorganizowana część może być jedynie przedmiotem użytkowania jak ograniczonego prawa rzeczowego. Ustanowienie hipoteki na pojedynczym składniku przedsiębiorstwa nie stanowi obciążenia przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części ponieważ przedmiotem hipoteki nie jest zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, ani zorganizowana część takiego zespołu. Same nieruchomości nie mogą stanowić przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 1 k.c., jak też zorganizowanej części przedsiębiorstwa rozumianej jako zespół składników materialnych i niematerialnych, wyodrębniony organizacyjnie i finansowo umożliwiający realizację określonej działalności gospodarczej (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2005r., IV CK 555/04, Lex nr 157384). Dodać należy, iż w świetle art. 55 1 k.c. przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności: oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa), własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych, wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne, koncesje, licencje i zezwolenia, patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa, księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W świetle utrwalonego orzecznictwa za zorganizowaną część przedsiębiorstwa uznaje się jednostkę tego przedsiębiorstwa, która spełnia 3 warunki, tj. wchodzi w skład przedsiębiorstwa jako jego wewnętrzna część, stanowi pewien organizacyjnie wyodrębniony kompleks składników o charakterze materialnym i niematerialny, zachodzi powiązanie tych składników w sposób funkcjonalny, tzn. mających zdolność do realizacji określonych zadań gospodarczych (por uchwała Sądu najwyższego z dnia 25 czerwca 2008 roku, III CZP 45/08, Lex nr 393765). Natomiast nieruchomość w świetle art. 46 k.c. to część powierzchni zamiejskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli z mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. A zatem nieruchomość może wchodzić w skład przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części ale nie jest przedsiębiorstwem ani jego zorganizowaną częścią, bowiem w zakres pojęcia nieruchomość nie wchodzą prawa o charakterze niematerialnym ani powiązanie funkcjonalne składników materialnych z niematerialnymi. Z bezspornej treści oświadczenia z dnia 16 października 2015 roku o ustanowieniu hipoteki do kwoty 1.800.000 zł na prawie własności nieruchomości położonej w G., gm. M. obejmującej działki nr (...) o łącznej pow. 1,7033 ha, dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...) na zabezpieczenie roszczeń wynikających z umowy kredytowej nr (...) zawartej w dniu 9 października 2014 roku przez (...) Bank S.A. w W. ze spółką Grupa (...) Sp. z o.o. w G. wynika, że przedmiotem tej hipoteki umownej była nieruchomość nie zaś przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, oświadczenie uprawnionych do reprezentowania powodowej spółki członków zarządu spółki w żaden sposób nie odnosiło się do obciążenia ograniczonym prawem rzeczowym przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części, a dotyczyło wyłącznie obciążenia hipoteką nieruchomości. Powyższe wynika również pozostałych dokumentów zgromadzonych w sprawie, w szczególności oświadczenia złożonego przez (...) Bank S.A. w W. w dniu 16 października 2015 roku (k.110). Czynność prawna objęta oświadczeniem prezesa i wiceprezesa powodowej spółki z dnia 16 października 2015 roku nie dotyczyła zatem przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części lecz nieruchomości stanowiącej własność powodowej spółki. Oświadczenie z dnia 16 października 2015 roku spełniała wymogi art. 95 ust. 4 prawa bankowego i stanowiło podstawę wpisu hipoteki umownej do księgi wieczystej (k.85). Z kolei oświadczenie dotyczące roszczenia o przeniesienie hipoteki ustanowionej na rzecz (...) Bank S.A. w W. do kwoty 1.800.000 zł na częściowo lub całkowicie opróżnione miejsce hipoteczne nr 6 powstałe po hipotece do wysokości 3.747.000 zł ustanowionej na rzecz Banku (...) S.A. odpowiadało wymogom określonym w art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (k.86-88). Nie ulega również wątpliwości, że (...) Bank S.A w W. w dniu 21 października 2015 roku złożył wniosek o wpis hipoteki umownej do kwoty 1.800.000 zł na zabezpieczenie wierzytelności wynikających z umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 9 października 2014 roku (wniosek o wpis hipoteki, k. 106-109) oraz wniosek o wpis roszczenia o przeniesienie hipoteki ustanowionej na rzecz (...) Bank S.A. w W. do kwoty 1.800.000 zł na częściowo lub całkowicie opróżnione miejsce hipoteczne nr 6 powstałe po hipotece do wysokości 3.747.000 zł ustanowionej na rzecz Banku (...) S.A.(k. 117-120). Na marginesie dodać jedynie należy, iż Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji analogiczny do poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w powołanym już postanowieniu z dnia 16 lutego 2005 roku IV CSK 555/04, a dotyczącym spółki akcyjnej, iż uchwała wspólników spółki z o.o., o której stanowi art. 228 pkt 3 k.s.h. na ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego na przedsiębiorstwie lub jego zorganizowanej części wymagana jest, gdy przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część może być przedmiotem tego prawa. Tymczasem przedmiotem hipoteki jest w sprawie niniejszej nieruchomość a zatem uchwała taka dla jej skutecznego ustanowienia była zbędna. Wobec powyższego apelacja jak pozbawiona podstaw faktycznych oraz prawnych podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 365 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy oparł na treści art. 98 § 1, §1 1 i §3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 108§ 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty zasądzone od powódki na rzecz pozwanego składają się koszty zastępstwa procesowego w stawce wynikającej z §2 pkt 7 w zw. z §5 pkt 8 i §10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935). Marek Gralec Joanna Kaczmarek – Kęsik Małgorzata Nowaczewska-Małek

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.