Sygn. akt VI Ka 44/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Andrzej Teki
§l k.k. w zw. z art. 270 §l k.k. i art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k. 7. w dniu 21 stycznia 2010 roku w J.działając wspólnie i w porozumieniu z W. W.
(2)i R. D.i innymi osobami usiłował wyłudzić kredyt z Banku (...)w kwocie 5.310 zł w ten sposób, że dostarczył W. W.
(2)i R. D.dane identyfikacyjne Firmy: (...), (...), lecz zamierzonego celu nie osiągnął ze względu na odmowę udzielenia kredytu przy czym zarzucane mu przestępstwo popełnił w warunkach powrotu do przestępstwa opisanego w art. 64 §1 k.k., czym działał na szkodę Banku (...) SAw J., przy czym zarzucane mu przestępstwo popełnił w warunkach powrotu do przestępstwa opisanego w pkt 1, tj. czyn z art.
§l k.k. w zw. z art. 286 §1 k.k. i art. 297 § k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k., 8. w dniu 21 stycznia 2010 roku w J.działając wspólnie i w porozumieniu z W. W.
(2)i R. D.i innymi osobami usiłował wyłudzić kredyt w (...) Bank (...)w J.podstępnie wprowadzając w błąd co do zatrudnienia i dochodów w ten sposób, że dostarczył W. W.
(2)i R. D.dane identyfikacyjne Firmy: (...), (...)oraz nieprawdziwe zaświadczenie o zatrudnieniu i złożyła ona wniosek o udzielenie pożyczki w kwocie 3.000 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnęła ze względu na odmowę udzielenia kredytu, czym działał na szkodę (...) Bank (...) S.A.w J.przy czym zarzucane mu przestępstwo popełnił w warunkach powrotu do przestępstwa opisanego w pkt 1, tj. o czyn z art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 286 §1 k.k. i art. 297 §1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k. Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 12 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt IIK 2535/10 I. uznał oskarżonego D. M.winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w pkt 1 części wstępnej wyroku, przyjmując, że dostarczył M. K.poświadczające nieprawdę zaświadczenie o zatrudnieniu M. K.w firmie (...) ul. (...), tj. występku z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 §3 k.k. i art. 19 §1 k.k. wymierzył mu karę 10 /dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; II. uznał oskarżonego D. M. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów, opisanych w pkt 2, 3, 5 i 6 części wstępnej wyroku, tj. występków z art. 270 §1 k.k. art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w art. 12 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k. i z art. 270 §l k.k. i art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k. i z art.
§l k.k. w zw. z art. 270 §l k.k. i art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., przyjmując, iż stanowią one ciąg przestępstw w rozumieniu art. 91 §1 k.k. i za to na podstawie art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 11 §3 k.k. i w zw. z art. 14 §1 k.k. i art. 91 §1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 /sześciu/ miesięcy pozbawienia wolności; III. uznał oskarżonego D. M. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w części pkt 4, 7 i 8 wstępnej wyroku, tj. występku z art. 13 §1 k.k. w zw. 286§ 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k., w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., przyjmując, iż stanowią one ciąg przestępstw w rozumieniu art. 91 §1 k.k. i za to na podstawie art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 11 §3 k.k. w zw. z art. 14 §1 k.k. w zw. z art. 91 §1 k.k. wymierzył mu karę roku i 5 /pięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; IV. na podstawie art. 86 § 1 k.k. i art. 91 §2 k.k. połączył orzeczone wobec oskarżonego D. M. w pkt I, II i III sentencji wyroku jednostkowe kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 2 /dwóch/ lat i 2 /dwóch/ miesięcy pozbawienia wolności; V. na podstawie art. 415 §3 k.p.k. pozostawił powództwo wytoczone przez Prokuratora Rejonowego w J.na rzecz (...) (...)we W.przeciwko D. M.bez rozpoznania; VI. na podstawie art. 29 ust 1 ustawy prawo o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. I. J. kwotę 2100 zł plus 483 zł VAT tytułem zwrotu kosztów udzielonej obrony z urzędu; VII. na podstawie art. 624 §1 k.p.k. zwolnił oskarżonego D. M. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych; Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca oskarżonego zarzucając: I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający wpływ na jego treść, wyrażający się w błędnym uznaniu, że oskarżony D. M. dopuścił się zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów opisanych: 1. w punktach 4 oraz 5 wspólnie i w porozumieniu z P. K., W. W.
(1)i innymi osobami; 2. w punktach 6, 7 oraz 8 wspólnie i w porozumieniu z W. W.
(2), R. D. i innymi osobami podczas gdy Sąd I instancji nie ustalił, iż:
- oskarżony uczestniczył w realizacji chociażby części znamion typu rodzajowego zarzucanych mu przestępstw,
- oskarżony uczestniczył w popełnieniu czynu zabronionego z zamiarem właściwym dla sprawcy (cum animo auctoris) a nie towarzyszyła mu jedynie wola współdziałania i traktowanie czynu jako cudzego (cum animo socii),
- rola przypadająca oskarżonemu była bardzo znacząca dla powodzenia całego przestępczego przedsięwzięcia, wręcz warunkowała jego skuteczność i bez jego udziału nie doszłoby do wypełnienia znamion czynu zabronionego, a co za tym idzie na podstawie dokonanych przez Sąd ustaleń stwierdzić można, iż oskarżony udzielił jedynie pomocy rzeczywistym sprawcom przestępstwa. II. obrazę przepisów prawa materialnego a to art. 91 § 1 kk poprzez jego błędną wykładnię i w efekcie przyjęcie, iż zarzucane oskarżonemu aktem oskarżenia czyny opisane w punktach 2, 3, 5 i 6 oraz 4, 7 i 8 stanowią osobne ciągi przestępstw, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 91 § 1 kk prowadzi do wniosku, iż oskarżony dopuścił się jednego ciągu przestępstw, w ramach którego weszły w/w czyny. Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę przedmiotowego wyroku poprzez:
- zmianę kwalifikacji zarzucanych oskarżonemu aktem oskarżenia czynów opisanych w punktach 4, 5, 6, 7 oraz 8 poprzez jej uzupełnienie o art. 18 § 3 kk,
- przyjęcie, iż zarzucane oskarżonemu aktem oskarżenia czyny opisane w punktach 2, 3, 4, 5, 6, 7 oraz 8 stanowią ciąg przestępstw w rozumieniu art. 91 § 1 kk lub przyjęcie, iż zarzucane aktem oskarżenia czyny opisane w punktach 2, 3 oraz zarzucane oskarżonemu aktem oskarżenia czyny opisane w punktach 4, 5, 6, 7 oraz 8 stanowią ciągi przestępstw w rozumieniu art. 91 § 1 kk
- wymierzenie oskarżonemu kar jednostkowych oraz kary łącznej z uwzględnieniem zmienionej kwalifikacji czynów opisanych w punktach 4, 5, 6, 7 oraz 8 oraz nowego określenia ciągu przestępstw w rozumieniu art. 91 § 1 kk. wniósł również o zasądzenie na rzecz obrońcy oskarżonego z urzędu kosztów obrony udzielonej przez adwokata z urzędu w związku z faktem, iż koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja co do zasady nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący obrońca stwierdził wprawdzie w apelacji że zaskarża wyrok „w całości”, jednakże z treści zarzutów i wniosków wynika iż nie kwestionował on wyroku w zakresie czynu opisanego w pkt. 1 części wstępnej wyroku ( pkt. I części dyspozycyjnej ) kwalifikowanego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Sąd Odwoławczy w swoich rozważaniach nie odnosił się więc do tej części wyroku. Co do pozostałych przypisanych oskarżonemu przestępstw skarżący w istocie nie kwestionował udziału oskarżonego w ich popełnieniu, podważał natomiast ocenę prawną jego zachowania a w konsekwencji wymiar kary. Do tych okoliczności odniósł się więc Sąd Okręgowy rozpoznając apelację. Niezasadnie skarżący podnosi że czyny opisane w pkt. 4 i 5 oraz 6, 7 i 8 części wstępnej oskarżony popełnił w formie zjawiskowej pomocnictwa z art. 18 § 3 k.k. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd I instancji w sposób dostateczny i przekonywujący odniósł się do tej kwestii w pisemnym uzasadnieniu wyroku ( str.15 uzasadnienia, k.564 akt ). Słusznie Sąd ten - powołując się na wyrok jednego z sądów apelacyjnych - podkreśla że istota współsprawstwa sprowadza się do wspólnego wykonywania czynu zabronionego przez kilku uczestników przestępczego porozumienia i objęcia świadomością realizacji całości określonego czynu zabronionego, działania współsprawców muszą mieć istotny, dopełniający się charakter wspólnej realizacji znamion konkretnego czynu zgodnie z przyjętym podziałem ról. W odniesieniu do wyżej wymienionych czynów oskarżony D. M.nie tylko dostarczał osobom z którymi współdziałał podrobione dokumenty w celu użycia ich za autentyczne, ale także planował z nimi dokonywanie poszczególnych przestępstw, wspólnie z niektórymi bezpośrednimi sprawcami udawał się do oddziałów banków gdzie udzielane były pożyczki, wreszcie otrzymywał część uzyskiwanych na skutek oszustwa pieniędzy. Wynika to z wyjaśnień i zeznań osób współdziałających z oskarżonym: P. K., W. W.
(2), R. D., W. W.
(1). Gołosłownie skarżący stwierdza, że Sąd I instancji ustalił iż czynność sprawcza oskarżonego ograniczała się do dostarczania tym osobom zaświadczenia o dochodach oraz ewentualnie udzielania wskazówek co do postępowania przed pracownikiem banku. Sąd ten ustalił także, że oskarżony D. M.jeździł z P. K., W. W.
(2), R. D.do placówek banków względnie (...) oraz dzielił się z tymi współsprawcami pieniędzmi uzyskiwanymi z pożyczek ( str. 2 – 4 uzasadnienia, k.557 odwrót – 558 akt ). Dla Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości że takie zachowanie oskarżonego stanowi współsprawstwo w rozumieniu art. 18 § 1 k.k., nie zaś pomocnictwo w rozumieniu art. 18 § 3 k.k. Wbrew twierdzeniom skarżącego D. M.uczestniczył w popełnieniu wymienionych w zaskarżonym wyroku przestępstw z zamiarem właściwym dla sprawcy a jego rola w ich popełnieniu była znacząca na co wskazują dokonane ustalenia faktyczne. Ocena prawna z tego punktu widzenia poszczególnych zachowań oskarżonego jawi się więc jako prawidłowa. Co się tyczy zarzutu obrazy art. 91 § 1 k.k. również on jest nieuzasadniony. Sąd Okręgowy w ślad za utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego stoi na stanowisku że bezwzględnym warunkiem przyjęcia instytucji ciągu przestępstw jest jednolitość kwalifikacji prawnej czynu ( z dopuszczeniem różnych stadialnych form ), nie tylko tej jej części która stanowi podstawę wymiaru kary. Zważywszy na powyższe przyjęcie w niniejszej sprawie dwóch ciągów przestępstw popełnionych przez oskarżonego D. M. było uzasadnione, skoro czyny z pkt. 4, 7 i 8 części wstępnej kwalifikowane były oprócz art. 286 § 1 k.k. i art.270 § 1 k.k. także z art. 297 § 1 k.k. Zmiana zaskarżonego wyroku dotyczyła opisów czynów z pkt.2, 3, 4 i 5 części wstępnej przypisanych oskarżonemu w pkt. II i III części dyspozytywnej wyroku, w zakresie popełnienia przez D. M. tych czynów wspólnie i w porozumieniu z W. W.
(1). Z wyjaśnień i zeznań tego ostatniego jak i z pozostałego materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że to W. W.
(1)był pomocnikiem a nie współsprawcą tych przestępstw, co zgodne jest z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 30.08.2012 r. wydanym w sprawie II K 1311/11 ( k. k.600 – 602, k.603 ). Zmiana ta nie rzutuje jednak w żaden sposób na kwalifikacje prawne czynów D. M.. Kary jednostkowe wymierzone oskarżonemu D. M. jak i kara łączna 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności nie są rażąco surowe, gdy zważy się na istniejące w sprawie okoliczności obciążające, przede wszystkim wielokrotna uprzednią karalność oskarżonego. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok wobec oskarżonego D. M. w ten sposób że w punkcie II i III części dyspozytywnej w zakresie czynów z punktu 2,3,4 i 5 części wstępnej w opisie czynu wyeliminował ustalenie że oskarżony działał wspólnie i w porozumieniu z W. W.
(1). W pozostałej części Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Na podstawie art. 624 §1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. zważywszy na sytuację materialną oskarżonego Sąd Okręgowy zwolnił go od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sadowych za postępowanie odwoławcze obciążając nimi Skarb Państwa. AP