← Polska

IV Ka 294/24

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 294/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok S

§ 1

pkt 2 lub 3 kk i inn., terapii lub terapii uzależnień, jako środka zabezpieczającego, pomimo, że w powodu treści opinii psychiatrycznej i wniosków biegłych jest to niezbędne dla zapobiegnięcia ponownemu popełnieniu przez oskarżonego czynu zabronionego; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadne Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Odnoszenie się do zarzutów apelanta jest przedwczesne, z powodu stwierdzonej w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Z tego powodu sąd odwoławczy ograniczy się tylko do wskazania powodów, dla których w sprawie musiało zapaść orzeczenie o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu. Jak wynika z załączonej do akt opinii, oskarżony K. T.

(1)cierpi na organiczne zaburzenia osobowości i zachowania po doznanym urazie głowy z 2018 roku. Biegli psychiatrzy badający oskarżonego uznali, iż w/w w chwili czynu miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność do rozpoznawania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem w rozumieniu art. 31 § 2 kk. Jednocześnie uznali, iż w aktualnym stanie zdrowia oskarżony ma ograniczoną zdolność do prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Sąd odwoławczy zważył, iż dopuszczenie dowodu z opinii biegłych psychiatrów nastąpiło na rozprawie głównej wyznaczonej na datę 20 czerwca 2023r. Oskarżony obecny wówczas w sądzie i przekazał informacje o swoim leczeniu neurologicznym oraz wyjaśnił o wypadku drogowym, w jakim wziął udział kilka lat wcześniej. To na skutek tych informacji, jak to wynika z uzasadnienia postanowienia dowodowego, sąd rejonowy powziął wątpliwości, co do poczytalności oskarżonego w chwili czynu i innych. Analiza akt sprawy II K 551/22 prowadzi do wniosku, iż to wówczas tj. w dniu 20 czerwca 2024r. nastąpiło odebranie wyjaśnień od K. T.
(1), albowiem po zarządzonej przerwie w rozprawie, zapisano w protokole: „ Oskarżony dalej wyjaśnia” (k.60v), a ponadto czynności tej tj. odebrania wyjaśnień od K. T. nigdy nie powtórzono, czy uzupełniano, w żadnym innym momencie trwającego postępowania, w szczególności w obecności ustanowionego obrońcy. Nakładając na siebie ten fakt oraz to, iż – jak wynika z opinii psychiatrycznej – oskarżony musi być w sprawie reprezentowany przez obrońcę, bo nie umie bronić się samodzielnie, w sprawie doszło do przeprowadzenia czynności procesowej bez udziału obrońcy, którego obecność była tu obowiązkowa – art. 439 § 1 pkt 10 kpk. Co więcej, sąd odwoławczy zauważa, że dokonane przyznanie obrońcy z urzędu winno nastąpić już w momencie powzięcia wątpliwości, co do poczytalności oskarżonego, a nie – w zależności od wyników opinii (co do możliwości prowadzenia samodzielnej obrony). Dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego jest bowiem – co do zasady - równoznaczne z istnieniem „uzasadnionej wątpliwości”, co do jego poczytalności i powoduje obligatoryjną obronę. Taki pogląd jest prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego; np. w postanowieniu z dnia 28 października 2020 r., II KK 295/20, w którym stwierdzono, że „obrona obligatoryjna, o której mowa w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 kpk powstaje od momentu, gdy organ procesowy powziął wątpliwości co do tego, czy sprawca mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenie lub pokierować swoim postępowaniem (art. 79 § 1 pkt 3 kpk w zw. z art. 31 § 1 kk), albo czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona (art. 79 § 1 pkt 3 kpk w zw. z art. 31 § 2 kk), a także wówczas, gdy wprawdzie brak jest wątpliwości wskazanych wyżej, ale istnieją one, w ocenie organu procesowego, co do tego, czy stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny (art. 79 § 1 pkt 4 kpk) i w celu wyjaśnienia którejkolwiek z tych wątpliwości dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (art. 202 § 1 kpk)”. Taką interpretację zagadnienia Sąd Najwyższy przyjął także w wyrokach: z dnia 15 listopada 2022 r., IV KK 30/22 i z dnia 19 marca 2023 r., III KK 628/22, a podobnie na gruncie art. 79 § 2 kpk niejednokrotnie wskazywał, że w sytuacji określonej tym przepisem obligatoryjność korzystania przez oskarżonego z pomocy obrońcy oraz niemożność prowadzenia rozprawy bez udziału obrońcy następuje z chwilą wydania przez Sąd stosownego orzeczenia (zob. wspomniane postanowienie II KK 295/20, nadto postanowienia z: dnia 18 kwietnia 2012 r., IV KK 366/11; dnia 9 stycznia 2013 r., III KK 330/12; dnia 10 kwietnia 2014 r., IV KK 88/14). Problem ten jest niezwykle ważki, albowiem procedowanie w takiej sytuacji procesowej bez obrońcy stanowi uchybienie, o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 10 kpk - bezwzględną przyczynę odwoławczą (oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy). Taka też sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, a w rezultacie oznaczała ona konieczność wydania wyroku kasatoryjnego. Sąd odwoławczy rozważał, czy aby obecność oskarżonego na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023r. i podawane przez niego informacje nie stanowiły czynności odebrania wyjaśnień, a jedynie oświadczenie podane do protokołu, co do procesu leczenia i jego przyczynach. W tej jednak sytuacji, na kolejnym terminie rozprawy, już w obecności obrońcy, winna zostać przeprowadzona czynności odebrania wyjaśnień, względnie ich odczytania w trybie art. 389 § 1 kpk - jednak takiej czynności w aktach sprawy brak. Co więcej, nie ma dowodów, że w sprawie w ogóle odczytano akt oskarżenia ( co otwiera przewód sądowy), bo ani w protokole rozprawy z dnia 20 czerwca 2023r., ani w żadnym innym (z 30 listopada 2023r. bądź 19 marca 2024r.) nie ma o takowym „odczytaniu” wzmianki, a podjęta próba ustalenia powyższego np. być może brak zapisu w protokole wynikał jedynie z oczywistej omyłki pisarskiej? – zakończyła się fiaskiem. W odpowiedzi bowiem na dokonane odroczenie rozprawy apelacyjnej i zwrot akt do Sądu Rejonowego, celem wyjaśnienia powyższych, w tym ewentualnego sprostowania – akta wróciły z oświadczeniem referenta, iż nie pamięta przebiegu rozprawy, a więc także tego, czy odczytano na niej wyrok i jakiej treści ewentualne pouczenia otrzymał oskarżony (i inne). To natomiast sprawia, że skoro sędzia referent dopuszcza brak odczytania aktu oskarżenia, a żadna z innych stron procesu, także nie pamięta przebiegu rozprawy, w odpowiedzi na zarzuty związane z zastosowana sankcja karną - jedyną możliwością był uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, sąd meriti winien mieć na względzie uwagi, jakie poczyniono powyżej, co do obecności obrońcy i momencie, który uzasadnia ustanowienie takowego oskarżonemu działającemu bez pomocy obrońcy z wyboru. Ponadto winien pamiętać, że dla orzeczenia środków zabezpieczających, o jakich mowa w art.

§ 1

pkt 2 lub 3 kk i inn., muszą być spełnione kumulatywnie wymienione w przepisach przesłanki. Wniosek - o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie rozstrzygnięcia o wydanego w oparciu o przepis art. 72 § 1 pkt 6 kk oraz orzeczenie w oparciu o art.

§ 1

pkt 2 lub 3 kk i inne terapii lub terapii uzależnień, ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. - odnoszenie się do zarzutów apelanta jest przedwczesne, z powodu stwierdzonej w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej;

  1. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.
  2. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
  3. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.
  4. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.1.
  5. Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 0.15.
  6. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.15.2.
  7. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 0.15.
  8. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.
  9. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.
  10. - w sprawie stwierdzono bezwzględną przyczynę odwoławczą, o jakiem mowa w art. 439 § 1 pkt 10 kpk tj. obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy (przesłuchanie oskarżonego); ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia - wskazano w pkt 3.
  11. (w miejscu przeznaczonym na rozważania co do zarzutów postawionych przez apelanta, ponieważ ich ocena byłaby aktualnie przedwczesna, ograniczono się jedynie do rozważań odnośnie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a w miejscu przeznaczonym na zbiorczą ocenę, czy zarzut, bądź wniosek, jest: „zasadny”, „częściowo zasadny” lub „niezasadny” nie zaznaczono żadnej z odpowiedzi; 5.3.1.2.
  12. ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.
  13. ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.
  14. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.
  15. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 0.15.
  16. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
  17. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2 Apelacja wywiedziona na niekorzyść oskarżonego okazała się uzasadniać uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Opocznie. Tym samym dopiero w finalnym orzeczeniu kończącym postępowanie zapadnie rozstrzygnięcie co do kosztów procesu, w szczególności tego, kto i w jakim zakresie winien je ponieść. Z uwagi na zgłoszony wniosek za pomoc prawną udzieloną z urzędu oskarżonemu w toku postępowania odwoławczego, uzasadnionym było przyznanie obrońcy wynagrodzenia, zgodnie z treścią § 2 pkt. 1 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 17 ust. 2 pkt. 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 roku, tj. z dnia 24 sierpnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).
  18. PODPIS 0.11.
  19. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 19.03.2024r. w sprawie II K 551/22 0.11.3.
  20. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.
  21. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.
  22. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.