Powód, znając już treść wskazanego przepisu, dostrzegł, że dotychczasowe twierdzenia faktyczne nie gwarantują mu sukcesu procesowego, stąd też dokonał wolty, która doprowadziła do zaprzeczenia wcześniejszym twierdzeniom faktycznym. W rezultacie Sąd uznał, że przytoczone zeznania powoda były niewiarygodne, gdyż powód wiedział i akceptował to, iż pozwany wypłaca kwotę 30,00 zł tytułem diety za dzień zagranicznych podróży służbowych. Odnosząc się do zeznań pozwanego wskazać należy, iż podstawowym jego twierdzeniem faktycznym było, iż cała wypłacana przez niego dniówka była dietą. Pozwany konsekwentnie twierdził tak w odpowiedzi na pozew złożonej w niniejszej sprawie i w sprawie IV P 117/23. Na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. (k. 138 akt), po pouczeniu o treści art.
k.p., pozwany wskazał, że za okres podróży służbowych krajowych i zagranicznych wypłacał diety w kwocie po 30,00 zł. Późniejsze zeznania pozwanego również były niespójne, gdyż początkowo pozwany twierdził, że traktował dniówkę jako dietę, a następnie, że wypłacał jako dietę kwotę 30,00 zł. Z tego względu ostatecznie również i te zeznania należało uznać za niewiarygodne. Resumując, kierując się zeznaniami świadków M. G., M. M.
k.p. Zgodnie z § 1 pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Stosownie do § 3 warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Zgodnie z przepisem art.
postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju lub poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika zatrudnionego w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej. W myśl art.
w przypadku gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2. W art.
przewidziano, że minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Rozporządzenie powinno w szczególności określać wysokość diet, z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach, a także warunki zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków. Na podstawie upoważnienia zawartego w przepisie art.
przywołane już rozporządzenie w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. W okresie od marca 2013 r. do 27 lipca 2022 r. wysokość diety w podróży krajowej wynosiła – 30,00 zł (§ 7 ust. 1 rozporządzenia), od dnia 28 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. – 38,00 zł (§ 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 30 czerwca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, Dz. U. z 2023 r., poz. 1465, dalej jako rozporządzenie), a od 1 stycznia 2023 r. – 45,00 zł. Z art.
wynik, że należności z tytułu podróży służbowej w przypadku pracodawców, którzy nie są objęci układem zbiorowym pracy, albo nie mają obowiązku wprowadzania regulaminu wynagradzania, a więc w przypadku takich m.in. pracodawców jako pozwany, określa się w umowie o pracę. W zakresie wysokości diety (i tylko diety), ustawodawca odstąpił od wzorca określonego w rozporządzeniu. Bez względu na to, czy podróż służbowa odbywa się na terenie kraju, czy też za granicą, jej wysokość nie może być niższa od diety „krajowej” przewidzianej w rozporządzeniu wykonawczym, co wynika wprost z art.
Dopiero w przypadku, gdy u danego pracodawcy nie obowiązują żadne postanowienie umowne dotyczące wysokości diety, pracownikowi wykonującemu zagraniczne podróże służbowe będzie przysługiwać na podstawie art.
dieta przeznaczona dla pracownika sfery budżetowej (zob. np. wyrok SN z 10.01.2007 r., III PK 90/06, OSNP 2008, nr 11-12, poz. 155 i postanowienie SN z 25.06.2019 r., II PK 168/18, LEX nr 2687716). Nie budzi przy tym wątpliwości, co wynika wprost z treści przepisu, że uzgodnienia dotyczące wypłaty diet mogą być dokonane w umowie o pracę i to nawet wtedy gdy u pracodawcy obowiązuje regulamin wynagradzania (wyrok SN z 13.08.2015 r., II PK 241/14, OSNP 2017, nr 7, poz. 80). Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, co następuje. Po pierwsze, pozwany nie miał obowiązku wprowadzania regulaminu wynagradzania i takowy w prowadzonym przez nią przedsiębiorstwie nie obowiązywał. Po drugie, pozwany informował pracowników, w tym powoda, jaką kwotę w związku z podróżami zagranicznymi będzie wypłacał tytułem diety. W całym spornym okresie była to kwota 30,00 zł za dzień podróży służbowej. Pracownicy, w tym powód, milcząco akceptowali ten tryb postepowania, nigdy nie zgłaszali wobec niego żadnych zastrzeżeń, nie podejmowali negocjacji w sprawie podwyższenia kwoty diety, w szczególności nie żądali, aby ona odpowiadała kwocie diet zagranicznych wymienionych w załączniku do rozporządzenia. Przyjmowali wypłacane kwoty co do zasady bez żadnych obiekcji, w szczególności nie zastrzegali, że przyjmują diety w kwocie 30,00 zł, lecz traktuje je jedynie jako częściowe spełnienie świadczenia z tytułu należności w związku z zagranicznymi podróżami służbowymi. Ustalenia te obowiązywały do końca trwania umowy o pracę, tj. do 5 stycznia 2023 r. Ani powód, ani pozwany się z nich nie wycofał. W ocenie Sądu, przedstawiony stan rzeczy należało potraktować jako umowne ustalenie warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowej w umowie o pracę w rozumieniu art.
Zgodnie z art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W myśl § 2 w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego intencje stron były w tym zakresie oczywiste. Pozwany zaproponował kwotę diety, a powód się na to milcząco zgodził nie zgłaszając aż do końca zatrudnienia żadnych zastrzeżeń w tym przedmiocie. Nie podważa tego zapatrywania fakt, iż powyższe uzgodnienia poczynione zostało wyłącznie ustnie. Zgodnie z art. 29 § 2 k.p. umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie, lecz jest to forma zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych. Jej niezachowanie oznacza tylko tyle, że w postępowaniu sądowym stosuje się ograniczenia dopuszczalności dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron, przewidziane w art. 74 § 1 i 2 k.c. oraz art. 246 i 247 k.p.c. Jednakże w sprawach z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 476 § 1 k.p.c., przepis art. 473 § 1 k.p.c. znosi stosowanie przepisów ograniczających dopuszczalność tych dwóch dowodów. W przedmiotowej sprawie nie było zatem przeszkód, aby treść uzgodnień w zakresie warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowej była dowodzona zeznaniami świadków i dowodu z przesłuchania stron. Po trzecie, powód podnosił, że gdyby wiedział jaka jest wysokość diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych określonych w załączniku do rozporządzenia, to nie przystałby na zaproponowaną przez pozwanego stawkę diety. Twierdzenie to obecnie nie ma żadnego waloru prawnego, skoro wypłacana przez pozwanego dieta odpowiadała co do zasady obowiązującym przepisom prawa (do 27 lipca 2022 r., a po tej dacie była zaniżona o 8,00 zł), które dopuszczają możliwość wypłaty diet z tytułu zagranicznej podróży służbowej w wysokości diety krajowej. Nie ma zatem pola do zastosowania art. 18 § 1 k.p., w myśl którego postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Ponadto powód nigdy nie wycofał złożonego w sposób dorozumiany oświadczenia woli akceptującego wypłaty diet w kwocie 30,00 zł. W szczególności nie powoływał się na to, że został wprowadzony przez pozwanego w błąd co do treści czynności prawnej (art. 84 k.c. w zw. z art. 300 k.p.). Nie złożył też oświadczenia w przedmiocie uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu (art. 88 k.c. w zw. z art. 300 k.p.). Niezależnie od tych uwag zauważyć także należy, że ze zrekonstruowanego stanu faktycznego nie wynikało, aby pozwany w jakikolwiek sposób wprowadzał pracowników w błąd. Po czwarte, powód w toku procesu lakonicznie podnosił, że uzgodniona dieta nie pokrywała kosztów utrzymania ponoszonych przez niego w czasie zagranicznych podróży służbowych. Nawet pobieżna wiedza o kosztach utrzymania w ówczesnym okresie w Chorwacji, Holandii i Finlandii pozwala na przyjęcie, że rzeczywiście wypłacana kwota 30,00 zł dziennie mogła nie wystarczać na ich pokrycie. Powód nie podjął jednak żadnej inicjatywy dowodowej w kierunku wykazania rzeczywistych kosztów utrzymania w tym okresie. Twierdzenia powoda w tej mierze były ogólne i nie pozwalały na dokonanie jakichkolwiek choćby przybliżonych wyliczeń. Ponadto były one prekludowane w rozumieniu art. 205 3 § 2 k.p.c., gdyż pojawiły się one dopiero na rozprawie, po upływie zastrzeżonego terminu prekluzyjnego. Wobec braku twierdzeń faktycznych powoda oraz stosownej inicjatywy dowodowej, Sąd uznał za zbędne podejmowanie działań dowodowych w tym zakresie z urzędu. Byłyby to bowiem działania dotyczące okoliczności spoza podstawy faktycznej powództwa, którą przecież Sąd, zgodnie z art. 321 k.p.c., jest związany, a ponadto inicjatywa Sądu w tej mierze ewidentnie służyłaby tylko stronie powodowej, a więc byłoby to działanie nacechowane stronniczością. Po piąte, wypłacone powodowi kwoty tytułem diet w związku z zagranicznymi podróżami służbowymi przypadającymi w okresach przed dniem 27 lipca 2023 r. odpowiadały obowiązującym przepisom. Od dnia 28 lipca 2023 r. minimalna kwota diety opiewała na kwotę 38,00 zł. Pozwany przyznał, że nie wyrównał diet do tej kwoty. Powodowi przysługiwało zatem za każdy dzień podróży służbowych przypadających w okresie od 6 sierpnia do 3 września 2022 r. (Chorwacja), od 2 października do 5 listopada 2022 r. (Finlandia) i od 9 listopada do 22 grudnia 2022 r. (Finlandia), łącznie za 105 dni, dodatkowo po 8,00 zł za dzień, czyli łącznie kwota 840,00 zł (105 dni x 8,00 zł). Po szóste, z poczynionych ustaleń faktycznych wynikało, że pozwany za okresy przestoju, które zostały odnotowane w jego kalendarzu, wypłacał tylko część dniówki. W wypłatach tych nie jest możliwe wyodrębnienie diety. W związku z tym za 5 dni przestoju powodowi przysługiwały 3 diety w kwocie po 30,00 zł i dwie diety w kwocie pod 38 zł, czyli łącznie kwota 166,00 zł (przy czym kwota 16,00 zł została uwzględniona w wyliczeniach z punktu 5). Łącznie od pozwanego na rzecz powoda podlegała zasądzeniu na podstawie art.
w zw. z § 7 ust. 1 rozporządzenia kwota 990,00 zł (840,00 zł + 150,00 zł), o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone (punkt II. sentencji wyroku). O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. przyjmując początkową datę odsetek wskazaną w pozwie. Nie budzi wątpliwości, że roszczenie o zapłatę diet stało się wymagalne znacznie wcześniej, co wynika z § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, z którego wynika, że pracownik dokonuje rozliczenia kosztów podróży krajowej lub podróży zagranicznej nie później niż w terminie 14 dni od dnia zakończenia tej podróży. Oznacza to, że diety winny być wypłacone w pierwszym przypadającym po rozliczeniu terminie płatności wynagrodzenia za pracę. Orzekając o kosztach procesu Sąd miał na uwadze, że pozwany wygrał sprawę niemal w całości (w około 98%). W związku z tym kierując się regułą wyrażoną w art. 100 zd. 2 k.p.c. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego całość kosztów zastępstwa procesowego, tj. 2.700,00 zł (w § 2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. O kosztach należnych Skarbowi Państwa orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 w związku z art. 96 ust. 1 pkt 4 a contrario ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 300 ze zm.) z uwagi na brak podstaw do obciążenia nimi stron procesowych. Sędzia Andrzej Kurzych
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.