w przypadku, gdy pracodawca nie uregulował zasad zwrotu należności z tytułu podroży służbowej w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę. Stanowisko wyrażone przez SN w powołanym wyroku zasługuje na krytyczną ocenę z tego względu, że jest sprzeczne z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24.11.2016 r. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny expressis verbis stwierdził, że „należy zgodzić się z argumentami wysnuwanymi w orzecznictwie SN, że podróż służbowa nie może polegać na wykonywaniu uzgodnionej przez strony pracy, która ze swej istoty polega na stałym przemieszczaniu się po określonym obszarze. Pracownik wykonuje wówczas zobowiązanie niewykraczające poza warunki umówione przez strony, jakie przyjął na siebie, nawiązując stosunek pracy. Inaczej należy postrzegać podróż służbową, która stanowi środek do wykonania określonego zadania służbowego poza siedzibą pracodawcy, i sama w sobie nie jest jeszcze istota tego zadania (o takiej podróży mowa w art.
k.p.), a inaczej sytuację, w której istota wykonywanej pracy jest stałe przebywanie w podróży. W odniesieniu do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym należy stwierdzić, że ich zadaniem służbowym jest wykonywanie przewozu osób lub rzeczy, przebywanie w podróży jest zatem treścią obowiązku służbowego, a nie środkiem do jego wykonania” (…). W ocenie Trybunału, uregulowanie należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem przez kierowców pracy w permanentnej podróży wymaga stworzenia odrębnych przepisów dla tej grupy pracowników, uwzględniających w sposób rzeczywisty specyfikę ich pracy. Dotychczasowe rozwiązania szczególne, które w intencjach projektodawcy nowelizacji ucpk z 2010 r. miały tę specyfikę uwzględniać, należy uznać za pozorne. Sposób ukształtowania należności dla kierowców wynika bowiem w dalszym ciągu z ogólnych przepisów kodeksowych. Potraktowanie w sposób identyczny w tym zakresie podmiotów nierównych - tj. pracowników sektora administracji i kierowców w transporcie (w szczególności międzynarodowym), a z drugiej strony także ich pracodawców - należy uznać za wadliwe z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości oraz poszanowania negocjacyjnego systemu określenia poziomu wynagrodzeń i diet. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, w świetle cytowanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, stosowanie wobec kierowców w transporcie w międzynarodowym przepisów o podróżach służbowych mających zastosowanie do pracowników z sektora administracji jest wykluczone zarówno poprzez stosowanie ich wprost, jak również poprzez stosowanie ich per analogiam, czy też poprzez art. 5 ucpk lub art. 4 k.p. Zdaniem Sądu, powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy nie zawierają materialno- prawnej podstawy do wypłacania kierowcom w transporcie międzynarodowym ryczałtu za noclegi. Odnosząc się bezpośrednio do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie należy dodatkowo stwierdzić, iż podstawy do domagania się przez powoda ryczałtu na noclegi nie stanowi treść umowy o pracę zawartej przez strony, albowiem umowa ta expressis verbis wykluczała prawo powoda do ryczałtu za noclegi. Powództwo w zakresie roszczenia o wynagrodzenie i diety zasługiwało na oddalenie wobec ustalenia na podstawie opinii Biegłego, że pozwany wypłacił powodowi należności z tych tytułów w pełnej wysokości wynikającej z treści umowy o pracę i uznania zarzutów powoda do opinii biegłego za bezzasadne. Do zarzutów powoda do opinii głównej (k.363-366) biegły szczegółowo ustosunkował się w opinii uzupełniającej (k.378-379), a w zarzutach do opinii uzupełniającej powód podtrzymał tylko dwa z zarzutów sformułowanych wobec opinii głównej, mianowicie zarzut braku podstaw do przyjęcia przez biegłego, że dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych i wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych wyliczane są ze stawki wynagrodzenia zasadniczego i zarzut dotyczący prawidłowości wyliczenia niektórych składników wynagrodzenia, jednak wobec szczegółowego odniesienia się przez biegłego do tych zarzutów w opinii uzupełniającej i uznaniu przez Sąd stanowiska biegłego za trafne, zarzutów powoda do opinii Sąd nie uwzględnił. W tej sytuacji, jedynie tytułem uzupełnienia argumentacji biegłego można dodać, że z mocy art. 151 1 § 1 k.p., za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości: 100 lub 50% w zależności od tego, w jakich sytuacjach wymienionych w przepisie praca w nadgodzinach była świadczona .Zgodnie z art. 151 1 § 3 k.p., wynagrodzenie stanowiące podstawę obliczania dodatku, o którym mowa w § 1, obejmuje wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia. Ponieważ k.p. nie definiuje pojęcia „normalne wynagrodzenie’, pojęcie to zostało wyjaśnione w orzecznictwie sądowym. Zgodnie z wyrokami z 3 czerwca 1986 r. (I PRN 40/86), z 22 czerwca 2011 r. (II PK 3/11), oraz z 15 lutego 2012 r. (I PK 156/11) normalne wynagrodzenie to takie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie. Normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe wylicza się więc z uwzględnieniem takich składników, jak wynagrodzenie zasadnicze, które wynika ze stawki osobistego zaszeregowania zatrudnionego i innych składników wynagrodzenia, posiadających stały charakter. Jeżeli natomiast chodzi o dodatek za nadgodziny, to aby go obliczyć należy ustalić jego podstawę, którą stanowi wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania (określonego stawką miesięczną lub godzinową), a gdy taki składnik nie został wyodrębniony – 60% wynagrodzenia. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2007 r. (II PZP 4/07, OSNP 2007/21–22/307), przez wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika do obliczenia dodatku za nadgodziny należy rozumieć wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze. Ponieważ biegły dokonał wyliczeń z uwzględnieniem powyższych zasad, zarzuty powoda Sąd ocenił jako bezzasadnie. Powyższy wyrok zaskarżył apelacja w całości powód. Wniósł o jego zmianę poprzez o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda: - kwoty 150 zł wraz z odsetkami ustawowymi licznymi od dnia 11 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty, tytułem wyrównania do wynagrodzenia minimalnego za listopad 2017 r., - kwoty 323 euro wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, tytułem diet i ryczałtów noclegowych za listopad 2017r., - kwoty 150 zł wraz z odsetkami ustawowymi licznymi od dnia 11 stycznia 2018r. do dnia zapłaty, ty tern wyrównania do wynagrodzenia minimalnego za grudzień 2017r., - kwoty 901 euro wraz z odsetkami ustawowymi licznymi od dnia 11 stycznia 2018 r. do dnia zapłaty, tytułem diet i ryczałtów noclegowych za grudzień 2017r., - kwoty 250 zł wraz z odsetkami ustawowymi licznymi od dnia 11 lutego 2018r. do dnia zapłaty, tytułem wyrównania do wynagrodzenia minimalnego za styczeń 2018r., - kwoty 1105,50 euro wraz z odsetkami ustawowymi licznymi od dnia 11 lutego 2018r. do dnia zapłaty, tytułem diet i ryczałtów noclegowych za styczeń 2018r., - kwoty 250 zł wraz z odsetkami ustawowymi licznymi od dnia 11 marca 2018r, do dnia zapłaty, tytułem wyrównania do wynagrodzenia minimalnego za luty 2018 r., - kwoty 1218 euro wraz z odsetkami ustawowymi licznymi od dnia 11 marca 2018r do dnia zapłaty, tulem diet i ryczałtów noclegowych za luty 2018r, - kwoty 250 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty, jutem wyrównania do wynagrodzenia minimalnego za marzec 2018 r., - kwoty 1351,50 euro wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 kwietnia 2018r do dnia zapłaty, tytułem diet i ryczałtów noclegowych za marzec 2018r., - kwoty 250 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 maja 2018r. do dnia zapłaty, tytułem wyrównania do wynagrodzenia minimalnego za kwiecień 2018r., - kwoty 973,50 euro wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 maja 2018r. do dnia zapłaty, tytułem diet i ryczałtów noclegowych za kwiecień 2018r., - kwoty 250 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 czerwca 2018r. do dnia zapłaty, tytułem wyrównania do wynagrodzenia minimalnego za maj 2018r., - kwoty 207 euro wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 czerwca 2018r. do dnia zapłaty, tytułem diet i ryczałtów noclegowych za maj 2018r., - kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz o zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - naruszenie art. 775 5 § 1 kodeksu pracy poprzez oddalenie roszczeń powoda, będącego pracownikiem wykonującym na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, dotyczące należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową, - naruszenie art. 21 a ustawy o czasie pracy kierowców w zakresie utrzymanym w mocy orzeczeniem TK z dnia 24 listopada 2016r. poprzez oddalenie roszczenia powoda, będącego kierowcą w podróży służbowej w rozumieniu tej ustawy, dotyczących należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem zadania służbowego, - naruszenie treści wyroku TK z dnia 24 listopada 2016r. (sygn. akt K 11/15) poprzez odmowę zastosowania art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców w zakresie utrzymanym w mocy tym orzeczeniem oraz poprzez odmowę zastosowania art.
kodeksu pracy utrzymanego w całości w mocy tym orzeczeniem, - naruszenie art, 18 § 1 kodeksu pracy poprzez zastosowanie postanowień umowy o pracę mniej korzystnych dla pracownika (powoda) niż przepisy prawa pracy, t| zastosowanie postanowień umowy o pracę wykluczających zwrot kosztów noclegu, - naruszenie art. 18 § 2 kodeksu pracy poprzez odmowę zastosowania odpowiednich przepisów prawa pracy w miejsce postanowień umowy o pracę wykluczających zwrot kosztów noclegu, - odmowę uwzględnienia tezy uchwały siedmiu sędziów SN z 12 czerwca 2014r. w sprawie IIPZP 1/14, ustalającej, że „zapewnienie pracownikowi - kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę noclegu, co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu, - naruszenie art. 7 ust 1. ustawy o wynagrodzeniu minimalnym poprzez brak zasądzenia na rzecz powoda wyrównania do wynagrodzenia minimalnego, mimo, iż powód takiego wynagrodzenia minimalnego nie otrzymywał, - naruszenie art. 25 ust 1 pkt 3 ustawy o czasie pracy kierowców poprzez nakazanie biegłemu wydania opinii w oparciu o wybiórcze materiały dostarczone przez pozwanego, zamiast autentycznej ewidencji casu pracy w formie przewidzianej ww. przepisami ustawy o czasie pracy kierowców i żądanej przez biegłego (s. 4 opinii biegłego), - błędne ustalenia dowodowe, poprzez niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i nieoparte w materiale dowodowym przyjęcie, że użytkowany przez powoda pojazd był wyposażony w dwa miejsca do spania i infrastrukturę wspomagającą wypoczynek nocny. W uzasadnieniu apelacji powód wywiódł, że powód dochodzi należności z tytułu podróży służbowych, w tym zwrotu kosztów noclegu od pracodawcy. Co istotne, pozwany pracodawca wykluczył w umowie o pracę zwrot kosztów noclegu, w tym wykluczył wypłatę ryczałtu noclegowego, zobowiązał się jednak, iż nocleg powodowi zapewni. Faktycznie powód spędzał noclegi w kabinie pojazdu razem z drugim kierowcą. W opinii powoda, ocena prawna powyższego stanu faktycznego jest jednoznaczna. W świetle ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, pracodawca nie ma prawa całkowitego wykluczenia wypłaty pracownikowi zwrotu kosztów noclegu. Sąd I instancji uznał bowiem, iż jego zdaniem faktyczna ( fizjologiczna ) możliwość snu w kabinie samochodu jest jednoznaczna z zapewnieniem pracownikowi noclegu. Stanowisko Sądu I instancji nie ma żadnego oparcia w istniejących przepisach prawa i jest wprost i jawnie sprzeczne z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Oczywistym jest, iż stosownie do uchwały siedmiu sędziów SN z 12 czerwca 2014r. (sygn. II PZP 1/14 ) zapewnienie pracownikowi - kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę noclegu, co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku powołał się na poczynione przez siebie ustalenia dowodowe, zgodnie z którymi rzekomo „pojazd, którym posługiwał się powód był wyposażony fabrycznie w dwa miejsca do spania” oraz rzekomo „pojazd był fabrycznie wyposażony w miejsce do spania i infrastrukturę wspomagającą wypoczynek nocny”. Tym ustaleniom dowodowym powód zarzucił błędność. Fakt „fabrycznego wyposażenia pojazdu w miejsce do spania i infrastrukturę wspomagającą wypoczynek nocny” w ogóle nie ma oparcia w żadnym dowodzie i jest zaprzeczany przez powoda. Na podstawie art. 7 ust 1, ustawy o wynagrodzeniu minimalnym, jeżeli w danym miesiącu, wynagrodzenie pracownika, jest niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia, następuje uzupełnienie wynagrodzenia do tej wysokości w postaci wyrównania. Wyrównanie to wypłaca się za okres każdego miesiąca łącznie z wypłatą wynagrodzenia. Powód podkreślił, iż zgodnie z art. 6 ustawy o wynagrodzeniu minimalnym, przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia pracownika nie uwzględnia się dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej. Pozwany nie miał więc prawa włączać do „wynagrodzenia podstawowego” ryczałtu za pracę w godzinach nocnych, jak to uczynił w umowie o pracę. Powód podniósł, iż „w sprawie brak jest plików” t.j. oryginalnych plików źródłowych z tachografu oraz iż „z przedstawionych dokumentów brak jest możliwości ustalenia faktycznych godzin pracy w poszczególnych krajach”. Powód zarzucił w związku z tym brak poczynienia przez Sąd I instancji ustaleń dowodowych niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności opinia biegłego w sprawie, jak stwierdził sam biegły, powinna być wydana w oparciu o autentyczną ewidencję czasu pracy, a nie wybiórcze materiały dostarczone przez stronę pozwaną. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł, że zarzuty apelacji są bezzasadne, a z argumentacją Sądu I instancji, wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, należy w pełni się zgodzić. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 14.09.2020 r. sygn. IV Pa 54/20, oddalił apelację (pkt I) oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.350 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą (pkt II). Sąd Okręgowy wskazał, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż ustalenia Sądu Rejonowego poczynione w niniejszej sprawie oraz dokonana przez ten Sąd ocena prawna są prawidłowe, skutkując oddaleniem środka zaskarżenia wniesionego przez powoda. Oceniając zarzuty apelacyjne, Sąd II instancji uznał, iż Sąd I instancji nie dokonał błędnych ustaleń dowodowych w zakresie przystosowania samochodu użytkowanego przez powoda do wypoczynku nocnego, oraz prawidłowo przyjął że użytkowany przez powoda pojazd był fabrycznie wyposażony w dwa miejsca do spania. Niezasadne okazały się także zarzuty apelacji o naruszeniu przez Sąd Rejonowy przepisów art.
18 § 2 k.p., art. 21a i 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o czasie pracy kierowców i art. 7 ust. 1 ustawy o wynagrodzeniu minimalnym. Sąd I instancji prawidłowo zastosował powyższe przepisy prawa. Sąd Okręgowy podzielił pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że pracodawca zapewnia pracownikom bezpłatny nocleg w rozumieniu przepisów o podróżach służbowych gdy w kabinie pojazdu istnieją warunki do nocnego wypoczynku. Wskazał następnie, że taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Pojazd użytkowany przez powoda był fabrycznie wyposażony w dwa miejsca do spania. Powód podał w trakcie procesu, że faktycznie nocował w kabinie pojazdu. Prawidłowe w ocenie Sądu II instancji okazało się również stanowisko Sądu Rejonowego w zakresie braku podstawy do żądania przez powoda ryczałtu za noclegi. Przepisy prawa powszechnie obowiązujące nie zawierają materialnoprawnej podstawy do wypłacania kierowcom w transporcie międzynarodowym ryczałtu za noclegi. Umowa o pracę zawarta przez strony wykluczyła prawo powoda do ryczałtu za noclegi. Nie doszło zatem do zarzucanego przez powoda w apelacji naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 18 § 1 i § 2 k.p. Sąd Okręgowy wskazał, że biegły sądowy ustalił w opinii, iż pozwany wypłacił powodowi w całości należności z tytułu wynagrodzenia za pracę i diet w wysokości wynikającej z umowy o pracę. Opinię biegłego Sąd Rejonowy prawidłowo uznał za trafną i uzupełniającą. Dokumentacja dostarczona biegłemu sądowemu była wystarczająca do sporządzenia opinii w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu II instancji nie doszło zatem do wskazanego w apelacji powoda naruszenia przepisów art. 21a i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o czasie pracy kierowców ani art. 7 ust. 1 ustawy o wynagrodzeniu minimalnym. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 i § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. Z 2015r. poz. 1800 ze zm.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego złożył powód, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie lub innemu sądowi równorzędnemu. Powyższemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art.
poprzez oddalenie roszczeń powoda, będącego pracownikiem wykonującym na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, dotyczące należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową;
utrzymanego w całości w mocy tym orzeczeniem;
k.p. i przepisów wykonawczych wydanych na jego podstawie, poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia z pominięciem wykładni „zapewnienia noclegu” narzuconej Uchwałą składu siedmiu sędziów SN z 12 czerwca 2014 r. (II PZP 1/14) tj., poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez sądy I i II instancji, iż nocleg w kabinie pojazdu stanowił zapewnienie noclegu w świetle przepisów prawa pracy i umowy łączącej strony;
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.