k.p.c., zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Przepis art. 334 § 4 i art. 335 § 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio; nie stosuje się przepisu art. 335 § 2. Z tego względu nadano wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 12.349,93 zł. Z rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego w części, tj., co do punktów I i IV, nie zgodził się pozwany i wywiódł apelację oraz zażalenie, gdzie zarzucił: 1. Naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 233 § 1 k.p.c., poprzez przyjęcie, że podstawę ustalenia i wypłaty uposażenia sędziego w stanie spoczynku, powódki U. L., za lata 2021 - 2023 stanowi art. 100 § 2 w zw. z art. 91 § l c ustawy z dnia 27 lipca 200lr. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2023.217 - t.j. ze zm.), a nie przepisy:
w zw. z art. 335 § 1 zd. 1 k.p.c., poprzez ich błędne zastosowanie i nadanie z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi w stosunku do zasądzonego uposażenia na rzecz sędziego w stanie spoczynku, który nie posiada atrybutu pracownika, również przy uwzględnieniu art. 476 § 5 pkt 1 k.p.c., a orzeczona kwota pieniężna nie stanowi wynagrodzenia tego pracownika. Mając na względzie podniesione zarzuty, apelujący wnosił o wstrzymanie na podstawie art. 396 k.p.c. wykonania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności, o którym orzeczono w pkt IV wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 29 września 2023r. w sprawie o sygn. akt IV P 143/23, do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, zmianę pkt I. zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, uchylenie w całości pkt IV wyroku w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności, w tym przy zastosowaniu art. 395 § 2 k.p.c., ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji pozostawiając temu Sądowi kwestię rozstrzygnięcia o kosztach procesu, w tym kosztów za postępowanie apelacyjne. Pozwany wnosił również o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów postępowania apelacyjnego i zażaleniowego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, a w przypadku skierowania sprawy na posiedzenie jawne o przeprowadzenie rozprawy także pod nieobecność strony pozwanej, w przypadku oddalenia apelacji i zażalenia o nieobciążanie strony pozwanej w całości kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym. Apelujący uważa za dowolne i nieuzasadnione oraz niewynikające z zaofiarowanego przez stronę powodową materiału dowodowego twierdzenia Sądu 1 instancji, iż w warunkach motywowanych ważnym interesem publicznym odniesionym do sytuacji budżetowej Państwa w latach 2021 - 2023 nie jest możliwe kształtowanie uposażenia sędziów w stanie spoczynku według ustaw okołobudżetowych w miejsce rozwiązań wynikających z art. 91 § 1 c ustawy z dnia 27 lipca 200lr. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2023.217 - t.j. ze zm.). Ponadto, że taka praktyka w stosunku do sędziego w stanie spoczynku narusza zasady niezawisłości sędziowskiej, a ponadto, że tak ustalone i przyznane świadczenie jest uposażeniem niegodziwym i nieodpowiadającym godności urzędu, a także, że narusza zasadę równego traktowania określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, czy też zasadę zaufania obywatela do państwa oraz zasadę ochrony praw nabytych. W konsekwencji Sąd I instancji nie wykazał, iż strona pozwana przy ustalaniu i wypłacie uposażenia sędziego w stanie spoczynku winna odmówić zastosowania uznanych przez Sąd Rejonowy za niezgodne z Konstytucją RP regulacji ustaw okołobudżetowych oraz oznaczyć i przekazać uposażenie strony powodowej w oparciu o art. 100 § 2 w zw. z art. 91 § 1 c ww. ustawy. Zdaniem skarżącego, zachowanie racjonalnej stabilności dochodów Państwa nie oznacza niemożliwości zmiany wynagrodzenia sędziego. W sytuacji kryzysu ekonomicznego w państwie zasada niezawisłości sędziów nie może być bowiem rozumiana jako uniemożliwiająca zmianę wynagrodzenia sędziów, tak długo jak taka zmiana pozostaje w racjonalnych proporcjach do sytuacji ją powodujących. Pozwany przypomniał, że w związku zagrożeniem zarażeniami wirusem SARS-CoV-2 oraz w celu zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania COYID-19 w dniu 20 marca 2020r. wprowadzono na terytorium RP stan epidemii, który obowiązywał do dnia 16 maja 2022r., kiedy wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego, a dopiero w dniu 1 lipca 2023 r. - na terenie Polski został zniesiony stan zagrożenia epidemicznego spowodowany wirusem SARS- CoV-2 i zachorowaniami na COVID-19. Nie bez znaczenia dla kondycji budżetu Państwa w latach 2022 - 2023 pozostaje również trwająca od dnia 24 lutego 2022r. inwazja Rosji na Ukrainę. Z przywołanych faktów niewątpliwie wynika fakt zmniejszenia przychodów i znaczny wzrost wydatków budżetu Państwa. W ocenie skarżącego wprowadzone zmiany w ustalaniu uposażenia strony powodowej, sędziego w stanie spoczynku podyktowane były więc szczególnymi okolicznościami mającymi wpływ na sytuację budżetową kraju jako skutki pandemii COVlD-19 oraz rosyjskiej inwazja na Ukrainę i związana z nimi konieczność zabezpieczenia w budżecie państwa dodatkowych środków na pokrycie nieprzewidzianych i niezbędnych wydatków. Zatem brak wzrostu w pełnym wymiarze uposażeń sędziów w stanie spoczynku był w latach 2021 - 2023 motywowany ważnym interesem publicznym odniesionym do sytuacji budżetowej Państwa, natomiast skutki ustaw okołobudżetowych w latach 2021 - 2023 na wynagrodzenie sędziów można nadal uznać za ograniczone. Przepisy ustaw okołobudżetowych nie prowadzą bowiem do niższego wynagrodzenia sędziów w porównaniu z poprzednim latami, lecz do swoistego zmniejszenia pełnej waloryzacji wynagrodzenia sędziów w latach 2021 - 2023 poprzez odstąpienie od pełnej waloryzacji zgodnie z metodą przewidzianą w art. 91 § 1 c ww. ustawy. Należy ponadto uznać, że ustawy okołobudżetowe stosowane są w konkretnych latach budżetowych i nie mają trwałego charakteru, a ponadto zmiany te mają ogólny charakter. Ustawy okołobudżetowe przewidują ponadto identyczne szczególne rozwiązania dotyczące, obok wynagrodzenia sędziów sądów powszechnych, również wynagrodzenia sędziów Sądu Najwyższego i sędziów Trybunału Konstytucyjnego, a także wynagrodzenia prokuratorów oraz innych grup zawodowych, których wynagrodzenia finansowane są z budżetu państwa. Wprowadzone ustawy okołobudżetowe nie zmieniły przy tym stosowanego mnożnika ustalonego w załączniku do ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych (wynoszącego od 2,05 do 2,5 dla sędziów sądów rejonowych), do którego odnosi się art. 91 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, dodatku za długoletnią pracę oraz dodatku funkcyjnego, co zapewnia należyte uwzględnienie powagi urzędu sędziowskiego. Trzeba także zauważyć, że odnośnie kwestii, czy poziom wynagrodzenia sędziego wskutek zastosowania ustaw okołobudżetowych nadal odpowiada powadze urzędu sędziego (sędziego w stanie spoczynku) i wykonywanym przez niego funkcjom z uwzględnieniem kontekstu społeczno - gospodarczego, to kwota miesięcznego wynagrodzenia w latach 2021 - 2023 była nadal wyższa od dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia w Polsce. Ustalona tak wysokość wynagrodzenia sędziów nie pozostaje więc oderwana od rzeczywistości ekonomicznej i społecznej, a zwłaszcza od średniego poziomu życia w państwie, w którym wykonywany jest zawód sędziego. Pozwany Sąd ponownie powtórzył za wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012r. w sprawie o sygn. akt K 1/12, opubl. Legalis, iż w obliczu kryzysu finansowego i w trosce o dobro wspólne, konieczny jest sprawiedliwy podział kosztów działań zmierzających do zwalczenia skutków kryzysu pomiędzy wszystkie grupy społeczne, a proponowany sposób „zamrożenia’' wynagrodzeń sędziów nie godzi w niezależność wymiaru sprawiedliwości. Zasada niezawisłości sędziowskiej nie stoi bowiem na przeszkodzie stosowaniu wobec sędziów ogólnych przepisów o obniżeniu wynagrodzeń, związanych z wymogami zlikwidowania nadmiernego deficytu budżetowego. Nie można uznać, że przepisy takie naruszają zasadę niezawisłości sędziowskiej, jeżeli nie zostały ustanowione konkretnie wobec członków organu sądowego, lecz mają charakter przepisów ogólnych, mających spowodować, że wszyscy członkowie krajowej służby publicznej będą mieć udział w oszczędnościach podyktowanych wymogami zmniejszenia nadmiernego deficytu budżetowego państwa - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2018r. w sprawie C-64/16, opubl. Legalis. W świetle wszystkich przedstawionych wyżej argumentów oraz braku negatywnego wpływu, który ma być wywierany na niezawisłość sędziowską przez zastosowanie przedmiotowych ustaw okołobudżetowych, należy stwierdzić, że nie można uznać za niedopuszczalne w szczególnym kontekście ograniczania wydatków budżetowych i wprowadzenia szczególnych rozwiązań zmniejszających podstawę ustalenia uposażenia dla sędziów w stanie spoczynku, w wyniku których podstawa ustalenia uposażenia sędziego w danym roku jest niższa, niż wynikałoby to z uprzednio stosowanego ogólnego systemu, o ile wypłacane uposażenie nadal odpowiada powadze urzędu sędziego i wykonywanym funkcjom sędziowskim. Uwzględniając powództwo Sąd I instancji dopuścił się również naruszenia przepisów procesowych orzekając w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. art.
w zw. z art. 335 § 1 zd. 1 k.p.c. poprzez ich błędne zastosowanie i nadanie z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi w stosunku do zasądzonych należności na rzecz sędziego w stanie spoczynku, który nie posiada atrybutu pracownika, również przy uwzględnieniu art. 476 § 5 pkt 1 k.p.c., a orzeczona kwota pieniężna nie stanowi wynagrodzenia tego pracownika. Stosownie bowiem do treści art. 100 § 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 200lr. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2023.217 - t.j. ze zm.) sędziemu przechodzącemu w stan spoczynku z powodu wieku przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, pobieranych na ostatnio zajmowanym stanowisku. Uposażenie sędziego w stanie spoczynku nie stanowi więc wynagrodzenia zasadniczego sędziego zajmującego stanowisko sędziowskie, której to należności w razie jej zasądzenia w sporze w postępowaniu z zakresu prawa pracy należy nadać z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności. W przedstawionych warunkach zaistniały podstawy do wstrzymania, na podstawie art. 396 k.p.c., wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, a ponadto ujawniły się okoliczności do zastosowania art. 395 § 2 k.p.c. W przedmiocie orzekania o kosztach postępowania odwoławczego, w sytuacji oddalenia apelacji i zażalenia, apelant wnosił na podstawie art. 102 k.p.c., o zastosowanie reguł wynikających z zasady słuszności. Powódka nie zajęła stanowiska co do wywiedzionej apelacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego oraz zażalenie są niezasadne, bowiem sąd pierwszej instancji wydał trafne rozstrzygnięcie, które znajduje oparcie w całokształcie niespornych okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem Sądu Okręgowego, na powyższe wskazuje uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, które posiada wszystkie elementy niezbędne, jak też dane pozwalające na kontrolę rozstrzygnięcia w granicach apelacji i zażalenia. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy nie dopuścił się żadnej ze wskazanych postaci naruszenia prawa materialnego. W ocenie sądu odwoławczego, nie tracąc z pola widzenia treści Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2023 roku sygn. akt K 1/23 (Dz. U. z 15 listopada 2023 roku poz. 2479), gdzie TK orzekł, że art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1), art. 7 ustawy powołanej w punkcie 1 jest niezgodny z art. 195 ust. 2 Konstytucji (pkt 2), wszystkie zarzuty apelującego, i to również w odniesieniu do sędziego w stanie spoczynku, są chybione. Na potrzeby niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy w pełni akceptuje poglądy prawne i wykładnię stosowania prawa w zakresie wynagrodzenia sędziów, wyrażone przez Sąd Rejonowy. Przede wszystkim, jedynie i niepodważalnie, zasady ustalania wynagrodzeń sędziów sądów powszechnych, tu sędzi w stanie spoczynku, bowiem sędzią się jest, nie bywa, zostały uregulowane w art. 91-91 a w zw. z art. 100 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 365 z późn. zm.). Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje jedynie staż pracy lub pełnione funkcje (art. 91 § 1 u.s.p.). Art. 91 § lc cyt. ustawy statuuje zasadę, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53), z zastrzeżeniem § ld. Stosownie do § ld cytowanego przepisu, jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w §lc, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. Art. 91 § 2 u.s.p. stanowi, że wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w §lc. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. Sędziemu przechodzącemu lub przeniesionemu w stan spoczynku z powodu wieku, choroby lub utraty sił przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, pobieranych na ostatnio zajmowanym stanowisku (art. 100 § 2). Celem tych przepisów było uniezależnienie wysokości wynagrodzeń sędziów, mających odpowiadać godności urzędu (art. 178 ust. 2 Konstytucji), od wahań koniunktury gospodarczej, w tym przejściowych trudności finansowych kraju. Sędziowie, w tym powódka, sędzia mająca zasłużony status spoczynku, są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia „odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. Art. 178 ust. 2 ustawy zasadniczej wyznacza, chociaż w sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę przy ustalaniu ustawowych zasad wynagradzania sędziów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Powiązanie wynagrodzeń sędziów z przeciętnym wynagrodzeniem - chroni je przed związanym z inflacją spadkiem siły nabywczej, a dzięki mechanizmowi swoistej samoczynnej podwyżki wynagrodzenia zasadniczego i dodatków funkcyjnych - gwarantuje, że wynagrodzenie wzrośnie w wypadku dobrej kondycji gospodarki narodowej. Celem wspomnianego mechanizmu jest nie tylko odniesienie wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika, ale i uniezależnienie procesu ich ustalania od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej, co zdaje się przeoczył pozwany Sąd. W 2020 roku, pomijając ww. przepisy ustrojowe, ustawodawca, w epizodycznej regulacji - ustawie z 19 listopada 2020r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020r. poz. 2400), zmodyfikował zagwarantowany schemat kształtowania wynagrodzenia sędziego, określając (art. 8), że podstawę jego wyliczenia stanowić będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie z II kwartału roku 2019 ogłaszane w trybie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podobna regulacja znalazła się w ustawie z 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2022r. poz. 2445). W kolejnym roku, ustawodawca zdecydował się powiązać wysokość wynagrodzenia sędziego, również w spoczynku, z kwotą 5444,42zł, wprost określoną w art. 8 ustawy z 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.