Sygnatura akt IX P 202/22 UZASADNIENIE WYROKU Pozwem z dnia 18 stycznia 2022 r. powód M. B. wystąpił o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa Izby Administracji Skarbowej w S. na swoją rzecz: 1. kwoty 1.836 zł tytułem wyrównania zaległych należności odprawy emerytalnej otrzymanej w niepełnej wysokości w związku jego przejściem na emeryturę wraz z odsetkami za opóźnienie od 26 lutego 2021 r., 2. kwoty 530,40 zł tytułem wyrównania zaległych należności - ekwiwalentu za zaległy i niewykorzystany urlop wypoczynkowy otrzymanego w niepełnej wysokości w związku jego przejściem na emeryturę, wraz z odsetkami za opóźnienie od 26 lutego 2021 r., 3. kwoty 4.490 zł tytułem należnego dodatku specjalnego za pracę w czasie pandemii COVID-19 za okres od kwietnia do października 2020 r. wraz z odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia. Zdaniem powoda należne w związku przejściem na emeryturę świadczenia: odprawa emerytalna i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy zostały wypłacone mu w niepełnej wysokości, gdyż nie uwzględniały należnego dodatku kontrolerskiego. Powód w piśmie z dnia 20 czerwca 2020 r. sprecyzował daty, od których żąda naliczanie odsetek za opóźnienie tytułem należnego dodatku specjalnego za pracę w czasie pandemii COV1D-19. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa Izba Administracji Skarbowej w S. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów procesu. Argumentował, że brak uwzględnienia dodatku kontrolerskiego przy ustalaniu wysokości należnych powodowi świadczeń: odprawy emerytalnej i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy wynikał z faktu, że wbrew nieprawdziwemu twierdzeniu pozwu, składnik uposażenia w postaci dodatku kontrolerskiego, nie przysługiwał powodowi, ani w ostatnim miesiącu służby (lutym 2021 r.) ani w dniu zwolnienia go ze służby (ostatnim dniu pełnienia przez niego służby), to jest 26 lutego 2021 r. Podobnie, w przypadku dodatku specjalnego, którego domagał się powód. Wobec nie przysługiwania powodowi tego dodatku w miesiącu nabycia przez niego prawa do odprawy emerytalnej i ekwiwalentu (luty 2021 r.), brak było jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia tego dodatku przy ustalaniu wysokości tych świadczeń. Stąd, w ocenie pozwanej, roszczenie o wyrównanie odprawy emerytalnej i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy jest całkowicie bezpodstawne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. M. B. był (...) zatrudnionym w Izbie Administracji Skarbowej w S. na stanowisku (...) Służby (...) (...). Miejscem świadczenia pracy był (...) Urząd (...) w S.. W dniu 26 lutego 2021 r. M. B. został zwolniony ze służby w związku z przejściem na emeryturę. Niesporne. W związku z przejściem na emeryturę M. B. wypłacono odprawę emerytalną w wysokości 33791,28 złotych i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy w wysokości 14.497,92 złote. Przy obliczaniu wysokości tych świadczeń nie uwzględniono dodatku kontrolerskiego ani dodatku specjalnego. Podstawą naliczenia ekwiwalentu za urlop były składniki o charakterze (miesięcznym) stałym oraz składniki przysługujące za nie dłuższe niż jeden miesiąc tj. wypłacane w okresie trzech miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu za urlop uwzględnione w wysokości tego okresu. Składniki o charakterze stałym (miesięcznym) pracownika w dniu zwolnienia ze służby M. B. zgodnie z angażem wynosiły: uposażenie zasadnicze w kwocie: 3.680,30 zł, dodatek za wieloletnią służbę w kwocie: 920,08 zł, dodatek za stopień służbowy w kwocie 1.031,50 zł, Składnikiem o charakterze zmiennym uwzględnionym przy obliczeniu ekwiwalentu był dodatek za służbę w godzinach nocnych w kwocie 6,03 zł. Natomiast miesięczne składniki w okresie 3 pełnych miesięcy poprzedzającym nieobecność powoda spowodowaną niezdolnością do pracy, zgodnie z kartą zasiłkową, wynosiły: Składniki wynagrodzenia o charakterze stałym miesięcznym Styczeń 2020 Luty 2020 Marzec 2020 Średnia Uposażenie zasadnicze 3680,30 zł 3680,30 zł 3680,30 zł 3680,30zł Dodatek służbowy 934,10 zł 934,10 zł 934,10 zł 934,10 zł Dodatek stażowy 920,09 zł 920,09 zł 920,09 zł 920,09 zł Dodatek kontrolerski 306,00 zł 306,00 zł 306,00 zł 306,00zł Składniki wynagrodzenia o charakterze zmiennym za okresy nie dłuższe niż miesiąc w okresie trzech miesięcy tj. godziny nocne 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł Dowód: kartoteka wynagrodzeń – k. 50-60, pismo – k. 168-169. Od 1 stycznia do 31 sierpnia 2020 r. M. B. przyznano dodatek kontrolerski w wysokości 306 złotych w związku z wykonywaniem zadań kontrolnych w składzie (...)w S.. Dowód : wnioski o przyznanie dodatku – k. 44-44v., 46-46v., pismo z 20 lutego 2020 r. – k. 45, pismo z 7 września 2020 r. – k. 47. Przyjmując za podstawę 3 pełne miesiące pracy (także urlopu) bezpośrednio poprzedzających nieobecność spowodowaną niezdolnością do pracy, odprawa emerytalna powoda wynosiła 35.664,12 zł. Dowód : wyliczenie pozwanej – k. 190-190v. W roku 2020 u pozwanego dwukrotnie przyznano funkcjonariuszom dodatkowe wynagrodzenie w formie dodatków nazywanych potocznie „covidowymi”. Pierwszy dodatek za okres pracy od kwietnia do października 2020 r. (czyli za 7 miesięcy) przyznano jednorazowo kwotę 1200 zł na etat. Przyznanie drugiego dodatku nastąpiło w listopadzie 2020 r. – wysokość tego dodatku wynikała ściśle z ilości dni faktycznej obecności w pracy funkcjonariusza w tym miesiącu, czyli listopadzie 2020 r. Dodatek za okres kwiecień – październik 2020 r. był przyznany funkcjonariuszom świadczącym pracę w warunkach zagrożenia COVID-19 jako jednorazowy dodatek specjalny. Był on związany ściśle związany z pełnieniem pracy w warunkach zagrożenia covidowego. Dodatek covidowy miał być rekompensatą za to że funkcjonariusz wykonywał czynności kontrolne podczas epidemii, czyli w okresie kwiecień – październik 2020 r. Niektóre czynności nie mogły być realizowane podczas pracy zdalnej czy w biurze - była konieczność osobistego uczestnictwa przy czynnościach, np. podczas poboru próbek. Komórka organizacyjna powoda jest typowo komórką kontrolną i wszyscy w 100% czasu wykonują kontrole. Każde wykonywane czynności w okresie covidowym narażały pracownika na zarażenie. Ten dodatek był uzależniony od czasu faktycznej pracy lub pełnienia służby. Zasady przyznania dodatku ustalił dyrektor I. Administracji Skarbowej. Naczelnikom komórek organizacyjnych informacje o zasadach przyznawania dodatku przekazano za pośrednictwem poczty e-mail oraz podczas telekonferencji. Dodatek miał był uzależniony od liczby dni albo liczby godzin faktycznie przepracowanych. To była ustna decyzja dyrektora. Dyrektor przekazał zasady, według których ów dodatek miał być przyznawany, S. F. - dyrektor odpowiedzialnej za pion kadrowy. Dodatki zadaniowe i specjalne nie są uzgadniane ze związkami zawodowymi. Dyrektor podejmował decyzję o przyznaniu każdego dodatku w drodze indywidualnej decyzji dla każdego pracownika/funkcjonariusza. Wysokość dodatku poszczególnych funkcjonariuszy ustalano na podstawie danych z systemu kadrowego, w którym była ewidencja czasu pracy i służby i według ilości godzin, przydzielana była kwota. Zakładano, że okres nieobecności ponad 30 dni wyklucza możliwość przyznania dodatku. Nie było w tym zakresie żadnej dowolności. Za okres od kwietnia do października 2020 dodatek covidowy był wypłacony jednorazowo. Kryteriami były: dni faktycznie wykonywanej pracy, rodzaj wykonywanych czynności, dyspozycyjność w tym okresie. Naczelnik (...) w S. nie wystąpił o przyznanie tego dodatku covidowego trzem funkcjonariuszom pełniącym służbę w (...), którzy przebywali na zwolnieniu lekarskim powyżej 30 dni w całym okresie trwania pandemii, w tym M. B.. Dowód : pismo z 12.3.2021 r., k. 86; zestawienie k. 130; zeznania świadka S. F. – k. 89-91 , zeznania M. K. – k. 91-93, przesłuchanie powoda – k. 134v.-135v. Zgodnie zapisami zawartymi w Systemie Rejestracji Czasu Pracy ( (...)) i w Karcie urlopów i innych nieobecności powoda za rok 2020 r., nieobecność powoda w miejscu pracy w czasie trwania pandemii, w okresie od kwietnia 2020 r. do października 2020 r. przedstawiała się następująco: kwiecień 2020 r. przy liczbie planowanych dni służby powoda -20. liczba dni przebywania powoda na zwolnieniu lekarskim (bez sobót i niedziel) wynosi - 9 dni, maj 2020 r. przy liczbie planowanych dni służby powoda -20. liczba dni przebywania powoda na zwolnieniu lekarskim (bez sobót i niedziel) wynosi - 18 dni, czerwiec 2020 r. przy liczbie planowanych dni służby powoda -21, liczba dni przebywania powoda na zwolnieniu lekarskim (bez sobót i niedziel) wynosi - 7 dni, lipiec 2020 r. przy liczbie planowanych dni służby powoda -23, liczba dni przebywania powoda na zwolnieniu lekarskim (bez sobót i niedziel) wynosi - 21 dni, sierpień 2020 r. przy liczbie planowanych dni służby powoda -20. liczba dni przebywania powoda na zwolnieniu lekarskim (bez sobót i niedziel) wynosi - 1 dzień, wrzesień 2020 r. przy liczbie planowanych dni służby powoda -22, liczba dni przebywania powoda na zwolnieniu lekarskim (bez sobót i niedziel) wynosi - 21 dni, październik 2020 r. przy liczbie planowanych dni służby powoda -22, liczba dni przebywania powoda na zwolnieniu lekarskim (bez sobót i niedziel) wynosi - 21 dni. Niesporne , nadto dowód: karta urlopów i nieobecności – k. 48. A. K. z liczbą dni nieobecnych z tego samego powodu, co M. B. – absencji chorobowej – otrzymał dodatek specjalny (covidowy) mimo przekroczenia o 4 dni wyznaczonego przez pracodawcę limitu nieobecności. Dowód : zeznania świadka M. K. – k. 91-93, karty ewidencji pracy – k. 97-110. Drugi dodatek specjalny wypłacany w listopadzie 2020 r. powód otrzymał w najniższej wysokości, co wynikało z ilości godzin faktycznie wykonywanej przez powoda pracy w tym miesiącu. Dyrektor pozwanej I. ustalił następujące kryteria przyznawania dodatku za listopad 2020 r.: od 1 do 40 godzin służby – 470 zł, od 41 do 80 godzin służby – 670 zł; od 81 do 120 godzin służby – 870 zł; od 121 do 160 godzin służby – 1070 zł. Z uwagi na ilość absencji chorobowych powód otrzymał ten dodatek w najniżej wysokości, co było zgodne z przyjętymi przez pracodawcę kryteriami. Powód został o tym poinformowany przez pracodawcę pismem z 21 stycznia 2021 r. Dowód: pismo z 21.1.2021 r., k. 62-63; zeznania świadka S. F. – k. 89-91; zeznania świadka M. K. – k. 91-93, karty ewidencji pracy – k. 97-110. Sąd zważył co następuje. Podstawę prawną roszczenia zawartego w pozwie stanowił przepis art. 18 3d k.p., stosownie do którego osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. Kwestie nierównego traktowania pracowników zostały uregulowane w rozdziale IIa Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 18 3a k.p. pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych powyżej. Dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy pracownik z jednej lub z kilku przyczyn wyżej wymienionych był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy. Dyskryminowanie pośrednie ma miejsce, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują dysproporcje w zakresie warunków zatrudnienia na niekorzyść wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka podanych przyczyn, jeżeli dysproporcje te nie mogą być uzasadnione innymi obiektywnymi powodami. Przejawem dyskryminowania jest także działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszania zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności albo poniżenie lub upokorzenie pracownika (molestowanie). Do naruszenia zasady równego traktowania pracowników (art. 11 2 k.p.) i zasady niedyskryminacji w zatrudnieniu (art. 11 3 k.p.) może dojść wtedy, gdy różnicowanie sytuacji pracowników wynika z zastosowania przez pracodawcę niedozwolonego kryterium, a więc w szczególności, gdy dyferencjacja praw pracowniczych nie ma oparcia w odrębnościach związanych z ciążącymi obowiązkami, sposobem ich wypełnienia, czy też kwalifikacjami (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., II PK 14/07, Lex nr 112134) Zasada równości praw pracowników w stosunku pracy ma zastosowanie wtedy, gdy pracownicy "jednakowo" pełnią "takie same obowiązki". Oznacza to, że wymieniony przepis dopuszcza różnicowanie praw pracowników, którzy albo pełnią inne obowiązki, albo pełniąc takie same obowiązki - wypełniają je niejednakowo. Przyjmuje się, że zasada równego traktowania pracowników nie wyklucza dyferencjacji praw i obowiązków pracowniczych. Przepis art. 11 2 KP zakłada bowiem wprost różnicowanie sytuacji pracowników ze względu na odmienności wynikające z ich cech osobistych i różnic w wykonywaniu pracy. Zróżnicowanie sytuacji pracowników nie jest także dyskryminacją wówczas, gdy zadecydowały o nim względy obiektywne (wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2008 r., II PK 116/07, Lex nr 121439). Nie można bowiem postawić zarzutu braku równego traktowania, gdy niejednakowe traktowanie jest uzasadnione obiektywnie. Takim obiektywnym czynnikiem przy przyjęciu do pracy może być np. rodzaj wykonywanej pracy lub warunki jej wykonywania. Równe traktowanie dotyczy zwłaszcza jednakowego wynagradzania za jednakową pracę. Zgodnie z art. 148 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (stan prawny obowiązujący w okresie spornym Dz.U. z 2020 r. poz. 505, dalej ustawa o KAS), osobie zatrudnionej w jednostce organizacyjnej KAS oraz funkcjonariuszowi przysługują odpowiednio do wynagrodzenia albo uposażenia dodatek kontrolerski w wysokości do 50% wynagrodzenia zasadniczego albo uposażenia zasadniczego za wykonywanie m.in. kontroli podatkowej. Przepis art. 148 ust. 2 ustawy o KAS stanowi, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wysokość dodatku kontrolerskiego, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, warunki i tryb przyznawania, wypłaty, zmiany wysokości oraz utraty dodatku kontrolerskiego, uwzględniając potrzebę zwiększenia skuteczności kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej, audytu lub czynności, o których mowa w art. 113-117, art. 118 ust. 1-17, art. 119 ust. 1-10, art. 120 ust. 1-6, art. 122-126, art. 127 ust. 1-5, art. 127a ust. 1, 2 i 6-12, art. 128 ust. 1, art. 131 ust. 1, 2 i 5 i art. 133 ust. 1 pkt 1-5, przez zapewnienie motywacji do ich sprawnego wykonywania. Na podstawie tego przepisu zostało wydane Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2019 r. w sprawie dodatku kontrolerskiego dla osób zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych krajowej administracji skarbowej oraz funkcjonariuszy służby celno-skarbowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 2461, dalej „Rozporządzenie”). Paragraf 4 Rozporządzenia stanowi, że osobie zatrudnionej w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej, zwanej dalej „pracownikiem”, oraz funkcjonariuszowi (...), zwanemu dalej „funkcjonariuszem”, wykonującym zadania kontrolne, przyznaje się dodatek, jeżeli wykonują te zadania: 1) jako podstawowe zadania o charakterze ciągłym albo 2) w wymiarze co najmniej 25% miesięcznego czasu odpowiednio pracy albo służby. Zgodnie z § 5 Rozporządzenia: 1. Przy określeniu wysokości dodatku bierze się pod uwagę: 1) rodzaj, stopień złożoności i uciążliwość wykonywanych zadań kontrolnych; 2) wyniki i osiągnięcia w wykonywaniu zadań kontrolnych albo dokonywaniu osobiście przez kierownika, o którym mowa w art. 148 ust. 1 pkt 2 ustawy, zwanego dalej „kierownikiem”, czynności z zakresu kontroli, audytu i czynności, o których mowa w art. 148 ust. 1 pkt 1 ustawy; 3) czas pracy albo służby przeznaczony na:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.