30a ust. 1 ustawy zasiłkowej przewiduje możliwość złożenia jednego wniosku o zasiłek macierzyński za cały okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i urlopowi rodzicielskiemu. Wniosek ten powinien mieć formę pisemną oraz należy go złożyć w terminie do 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Jak wskazuje się w doktrynie, ustawodawca nie wskazał, sankcji za niedochowanie terminu na złożenie wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego (art.
Ponieważ jednak nie obowiązuje już zasada udzielania urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo bezpośrednio po wykorzystaniu poprzedniej części urlopu rodzicielskiego, to wydaje się, że sankcji tej można poszukiwać w zastosowaniu w drodze analogii art. 186 § 7 1 k.p., dotyczącego urlopu wychowawczego Przepis ten zezwala bowiem pracodawcy na udzielenie pracownikowi urlopu wychowawczego w terminie późniejszym niż zawnioskowany przez pracownika, bo przesuniętym o liczbę dni, o którą pracownik „spóźnił się” ze złożeniem wniosku. Dodatkowo, jeżeli w wyniku tego dojdzie do sytuacji, w której w wyniku przesunięcia rozpoczęcia korzystania z urlopu w okresie zawnioskowanym przez pracownika dziecko ukończy 6. rok życia, urlop skróci się o liczbę dni przypadających po tej dacie ( E. Maniewska [w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska, Kodeks pracy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 182(1(a)), art. 182(1(c)), art. 182(1(d)), art. 182(1(e)), art. 182(1(f)), art. 182(1(g))). Niedochowanie terminu z art. art.
skutkuje zaś tylko odmienną wysokością zasiłku macierzyńskiego. Jeśli ubezpieczona matka dziecka lub ubezpieczeni przyjmujący dziecko na wychowanie złożą wniosek o treści określonej w art. 30a ust. 1 lub 2 ustawy zasiłkowej, w terminie do 21 dni od dnia porodu lub do 21 dni od dnia przyjęcia dziecka na wychowanie, wówczas zasiłek macierzyński przez cały okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i okresowi urlopu rodzicielskiego, wynosi 81,5% podstawy wymiaru (art. 31 ust. 3 ustawy zasiłkowej). W razie niezłożenia tego wniosku w ww. terminie, zgodnie z art. 31 ust. 2, 3–3g ustawy zasiłkowej, zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami k.p. jako okres urlopu rodzicielskiego wynosi 70% podstawy wymiaru zasiłku. Dotyczy to także zasiłku macierzyńskiego za okres tzw. nieprzenaszalnej części urlopu rodzicielskiego ( tak: K. Stopka [w:] Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, Warszawa (...), art. 30(a) i K. Walczak (red.), Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2024). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy podkreślić, iż ZUS niezasadnie odmówił ubezpieczonej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 18 maja (...) roku do 4 listopada (...) roku. Ubezpieczona domagała się przyznania jej przez organ rentowy zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego w związku z urodzeniem dziecka. Nie może ulegać wątpliwości, że jej prawo do zasiłku macierzyńskiego jest instytucją pochodną w stosunku do urlopu rodzicielskiego, co wynika jednoznacznie z przytoczonego wcześniej art. 184 k.p. Ubezpieczona, dowiedziawszy się o pozytywnej dla niej decyzji ZUS dotyczącej przyznania zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego, co miało miejsce 18 maja (...) r., wystąpiła tego samego dnia do ZUS z wnioskiem o zasiłek macierzyński za dalszy okres, tj. 32 tygodni urlopu rodzicielskiego (art. 182 1a § 1 pkt 1 w zw. z § 4 k.p.). Wniosek M. W. o zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego został więc złożony 18 maja (...) r., dlatego też, przy zastosowaniu art. 186 § 7 1 k.p . per analogiam, należało przyjąć tę datę jako datę początkową należnego zasiłku macierzyńskiego, przysługującego za okres urlopu rodzicielskiego. Jako datę końcową przyjęto 4 listopada (...) r., zgodnie z wnioskiem, gdyż okres ten jest zasadny w świetle unormowania art. 182 1a § 1 pkt 1 w zw. z § 4 k.p. (pkt 1. wyroku). Przepis ten, jak wyżej wskazano, zezwala bowiem pracodawcy na udzielenie pracownikowi urlopu wychowawczego w terminie późniejszym niż zawnioskowany przez pracownika, bo przesuniętym o liczbę dni, o którą pracownik „spóźnił się” ze złożeniem wniosku. Nie ma przy tym znaczenia, że ubezpieczona dopiero 18 maja (...) r. dowiedziała się o przyznaniu jej zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego – fakt ten jest bowiem nieistotny prawnie dla wykładni terminu z art.
i jego skutków prawnych. A zatem, nawet gdyby nie przyznano ubezpieczonej świadczeń za poprzedni okres, winna ona zastosować się do terminu ustawowego 21 dni, uregulowanego w przytoczonym wyżej przepisie, składając wniosek w stosownym terminie. Należy ponadto podkreślić, że organ rentowy błędnie pominął w sentencji decyzji art. 30a ust. 1 ustawy zasiłkowej. Z analizy treści uzasadnienia decyzji wynika jednoznacznie, iż podwaliny merytoryczne decyzji stanowił termin wskazany w tym przepisie, który, z niezrozumiałych dla sądów powodów, jednak nie został powołany w sentencji. Nadto, żaden z przepisów wskazanych w sentencji nie zawiera terminu ustawowego. W tej sytuacji niezasadnym było wskazanie przez ZUS w uzasadnieniu decyzji, że ubezpieczona nie zachowała przewidzianego powołanymi przepisami terminu na złożenie wniosku o zasiłek macierzyński. Z uwagi na powyższą argumentację, oddalono odwołanie w pozostałym zakresie, tj. za okres urlopu rodzicielskiego od 26 marca (...) r. do 17 maja (...) r., albowiem przypadał on na czas przed momentem złożenia przedmiotowego wniosku o zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego (pkt 2. wyroku). Z uwagi na częściowe uwzględnienie żądania strony odwołującej się, sąd na podstawie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. zniósł wzajemnie koszty procesu w niniejszej sprawie. Nadto sąd nie orzekł o obowiązku poniesienia kosztów sądowych z uwagi na zwolnienie podmiotowe odwołującej się, sprecyzowane w art. 96 ust. 1 pkt 4 in fine u.k.s.c. oraz organu, uregulowane w art. 94 u.k.s.c. Z uwagi na powyższą argumentację, orzeczono jak w sentencji wyroku. ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.