Sygn. akt V ACa 534/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 lipca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Teresa Karczyńska - Szumilas Protoko

§ 5k.p.c.

Sąd Okręgowy pominął wnioski dowodowe powoda zawarte w pozwie oraz o przesłuchanie świadków jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Okręgowy oparł o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł powód osobiście zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie: 1 . naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez:

1. a)nie przeprowadzenie dowodów z zeznań wnioskowanych świadków oraz żądanych dokumentów będących w posiadaniu pozwanego - corocznych raportów sędziów penitencjarnych z wizytacji w pozwanej jednostce, raportów C.Z.S.W., analiz stanu ładu, dyscypliny nastrojów w jednostce pozwanej, raportów z wizytacji Rzecznika Praw Obywatelskich w pozwanej jednostce, raportów z wizytacji stacji sanitarno-epidemiologicznych w pozwanej jednostce,
2. b)oparcie rozstrzygnięcia na zeznaniach świadków będących funkcjonariuszami Zakładu Karnego w I.,
3. c)nierozpoznanie istoty sprawy w skutek przeprowadzenia wybiórczo postępowania dowodowego,
4. d)pominięcie w okolicznościach faktycznych sprawy, że powód jest osobą chorą psychicznie, wymagającą leczenia i zapewnienia specjalnych warunków bytowych celem utrzymania jego prawidłowego funkcjonowania,
5. e)odmówienia mu prawa do pełnomocnika z urzędu zgodnie z jego wnioskiem, co naruszyło jego prawo do prawidłowej reprezentacji i przełożyło się na przeprowadzone postępowanie dowodowe,
6. f)nie przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
7. a)przepisów o ochronie dóbr osobistych poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy powód pozbawiony był w czasie przebywania w pozwanym zakładzie podstawowych praw, które ustawodawca gwarantuje ustawowo i konstytucyjnie, tj. godności, intymności, humanitarnego traktowania osadzonych - art. 24 w zw. z art. 448 k.c. w zw. art 30 art. 40 art. 41 ust. 4 art. 47 art. 60 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 i art. 8 ust. 1 i 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Podstawowych Wolności,
8. b)pozbawienia prawa do odbywania widzeń intymnych z niewyjaśnionych przyczyn, mimo sześciu pochwał i braku nagan w czasie odbywania kary w pozwanym zakładzie oraz posiadania specjalnie przystosowanych pomieszczeń do odbywania widzeń bezdozorowych, czym pozwany naruszył prawo powoda do utrzymywania relacji z członkami rodziny i partnerką, jak również wpłynął na pogłębienie się zaburzeń psychicznych powoda, których leczenie wydłużyło się w czasie i trwa do dnia dzisiejszego, jak również wpłynęło na relacje z ówczesną partnerką,
9. c)naruszenie art. 417

§ pkt 5 k.p.c. poprzez pominięcie dowodów wnioskowanych przez powoda - zeznań świadków oraz dokumentów wskazanych w pozwie jako rzekomo zmierzających jedynie do przedłużenia postępowania, podczas gdy wnioskowane dowody były zgłoszone przez powoda w pierwszym piśmie procesowym (pozwie) i miały istotne znaczenie dla ustalenia faktów, które stanowią podstawę dochodzenia przez powoda roszczeń, a pominięcie dowodów miało istotny wpływ na wyniki sprawy, gdyż doprowadziło Sąd I instancji do błędnego ustalenia stanu faktycznego oddalenia powództwa. 3. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania stron (powoda) pomimo, że pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec jego rzekomo nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na rozprawie wyznaczonej na dzień 25 sierpnia 2020 r., przy czym w dniu 24 sierpnia 2020 r., do Sądu I instancji wpłynęło pismo powoda wraz z zaświadczeniem nr (...) z dnia 17 sierpnia 2020 r. lekarza sądowego Sądu Okręgowego w Łodzi, w którym to piśmie powód wskazał, że z uwagi na zły stan zdrowia nie ma możliwości uczestniczenia na rozprawie osobiście wraz z wnioskiem o przesłuchanie przez Sąd Rejonowy w Łodzi, które to naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wyniki sprawy, gdyż Sąd I instancji bezzasadnie pomijając dowód z przesłuchania stron błędnie ustalił stan faktyczny, a w konsekwencji oddalił powództwo. Na podstawie art. 380 k.p.c. powód wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji, postanowienia Sądu I instancji z dnia 25 sierpnia 2020 r. o pominięciu wniosków dowodowych powoda zwartych w pozwie oraz o przesłuchanie świadków wymienionych w piśmie z dnia 2 lipca 2020 r. oraz przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Ostatecznie powód domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje, bądź ewentualnie przyznania od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika powoda kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów za postępowanie apelacyjne, wskazując na niezasadność zarzutów podniesionych w wywiedzionym środku zaskarżenia. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja pozostaje zasadna i skutkowała koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Elblągu. W pierwszej kolejności stwierdzić należy że skarżący zasadnie zarzuca nieważność postępowania w sprawie, która pozostaje wynikiem pozbawienia pozwanego możności obrony swych praw w znaczeniu przyjętym przez artykuł 379 pkt 5.k.p.c. Zamknięcie rozprawy w przedmiotowej sprawie oraz ogłoszenie wyroku odbyło się na rozprawie 25 sierpnia 2020 r., zaś w dniu 24 sierpnia 2020 r. do Sądu Okręgowego Elblągu wpłynęło pismo pozwanego powoda informujące że jest on chory; do pisma powód załączył zaświadczenie 17 sierpnia 2020 r. nr (...) wystawione przez lekarza sądowego Sądu Okręgowego w Łodzi L. U., w treści którego stwierdzono że w dniu 25 sierpnia 2020 r. pozwany z powodu choroby nie może się stawić Sądzie Okręgowym w Elblągu, przy czym przewidywany termin zdolności do stawienia się został określony na 31 października 2020 r. Słusznie zatem skarżący zarzuca naruszanie art. 214 w zw. z art. 214 1 k.p.c. oraz 224 k.p.c.; w stwierdzonych okolicznościach zachodziła, zgodnie z przepisem artykułu 214 § 1 k.p.c., podstawa do odroczenia rozprawy, zaś zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku w sprawie skutkowało pozbawieniem powoda możności obrony jego praw. Wobec stwierdzenia nieważności postępowania konieczne było, zgodnie z przepisem artykułów 386 § 2 k.p.c., uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Elblągu do ponownego rozpoznania oraz zniesienie postępowania w zakresie objętym nieważnością, to jest dotyczącym rozprawy w dniu 25 sierpnia 2020 r. Na marginesie zauważyć należy że zasadne pozostają również zarzut skarżącego w odniesieniu do przepisów artykułu 227 k.p.c. w zw. z art.

§ 1pkt 5 (bo o ten przepis skarżącemu z pewnością chodzi w formule zarzutu) i art.

299 k.p.c. Sąd I instancji na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2020 roku pominął wnioski dowodowe powoda zawarte w pozwie oraz wnioski o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wymienionych w piśmie powoda z 2 lipca 2020 r. a także przesłuchania powoda wobec jego nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na rozprawie, zaś nie może budzić wątpliwości że niestawiennictwo powoda na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2020 r. miało charakter usprawiedliwiony. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że pominięcie pozostałych wniosków dowodowych powoda nastąpiło wobec uznania, że zmierzają one jedynie do przedłużenia postępowania, przy czym wniosek ten nie uwzględnia okoliczności, że przedmiotowe wnioski dowodowe zostały sformułowane już w pozwie, zmierzały do wykazania okoliczności faktycznych ustalonych przez sąd pierwszej instancji odmiennie od twierdzeń powoda, a nadto częściowo dotyczyły tych okoliczności w okresie nie objętym stwierdzonym przez Sąd Okręgowy przedawnieniem roszczenia. Zauważyć także trzeba że sąd I instancji odnosząc się do szczegółowo wskazanych przez powoda okoliczności, które w jego przekonaniu świadczyły o naruszeniu jego dóbr osobistych, pominął ocenę wskazywanych przez powoda faktów związanych z brakiem możliwości pożegnania się z rodziną i uniemożliwienie mu samodzielnego stawienia się celem odbycia kary pozbawienia wolności, umieszczenie go w celi bezpośrednio po jej remoncie, co skutkowało bólem głowy i zawrotami, brakiem odpowiedniej temperatury w celi oraz przewożenia go pojazdami bez pasów bezpieczeństwa. Odniesienie się do pozostałych zarzutów sformułowanych przez skarżącego wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania przy zapewnieniu powodowi możności obrony jego praw. Wobec powyższych okoliczności zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, postępowanie w zakresie rozprawy w grudniu 25 sierpnia 2020 r. zniesieniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Elblągu na mocy artykułu 386 § 4 k.p.c. O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł stosownie do artykułu 108 § 2 k.p.c. - SSA Teresa Karczyńska Szumilas Na oryginale właściwy podpis.