i art. 385 3 pkt 10 i 20 i jako takie były klauzulami niedozwolonymi i bezskutecznymi wobec Powodów od chwili zawarcia umowy. Zgodnie z wyliczeniem powodów, za okres od dnia zawarcia umowy do dnia 30.09.2015 r. pozwany powinien otrzymać raty w wysokości 132.182,12 zł (obliczone w sposób nie uwzględniający przede wszystkim bezskutecznych klauzul waloryzacyjnych a więc bez zastosowania mechanizmu waloryzacji). Pozwany otrzymał natomiast raty w łącznej wysokości 172.649,01 zł tytułem spłat rat kredytu oraz kwotę 5.352,79 zł tytułem składki na ubezpieczenie niskiego wkładu. Powodowie zapłacili zatem o 45.819,68 zł za dużo, co stanowi łącznie nienależne świadczenie, którego zwrotu dochodzą powodowie. Uzasadniając żądanie z pkt IV pozwu powodowie wskazali, iż wnoszą o zasądzenie odsetek od dnia 8 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty z uwagi na fakt, iż Pozwany nie spełnił świadczenia pieniężnego zawartego w przesądowym wezwaniu do zapłaty w wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 7 stycznia 2016 roku, zatem na podstawie art. 481 k.c. wnoszą o zasądzenie odsetek od dnia 8 stycznia 2016 roku. W dniu 10 czerwca 2016 r. pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odpowiedź na pozew, w której żądał oddalenia powództwa w całości, co do wszystkich żądań przedstawionych w pozwie, jako główne i ewentualne oraz zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2016 r. powodowie podtrzymali dotychczasowe stanowisko, w szczególności w zakresie nieważności umowy i abuzywności klauzul stanowiących podstawę ich roszczeń. Jednocześnie z ostrożności procesowej wskazali na kurs średni NBP jako jedyny, który ich zdaniem mógłby znaleźć zastosowanie, jako niezależny od decyzji banków a jednocześnie oparty na kursach rynkowych. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r. Sąd Rejonowy: 1. zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powodów małżonków W. P. i A. P. kwotę 19.965,49 zł (dziewiętnaście tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt pięć złotych czterdzieści dziewięć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 08 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty; 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; 3. nakazał pobrać od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Warszawy- Śródmieścia w Warszawie kwotę 1.928,63 zł (tysiąc dziewięćset dwadzieścia osiem złotych sześćdziesiąt trzy grosze) tytułem wynagrodzenia biegłego pokrytego tymczasowo z sum Skarbu Państwa; 4. zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powodów małżonków W. P. i A. P. kwotę 500,00 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów procesu; 5. zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 10 sierpnia 2006 roku W. P. i A. P. (kupujący) podpisali przedwstępną umowę sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przy ulicy (...) w W. z M. K.
C 2600/11, w którym uznano za niedozwolone postanowienie umowne stosowane przez (...) we wzorcu umownym o treści jak przepis § 3 ust. 3 umowy. Sąd wskazał, że orzeczenie Sądu Okręgowego zapadłe w sprawie o sygn. akt XVII AmC 2600/11 posiada przymiot rozszerzonej prawomocności, skutkującej zakazem stosowania postanowienia uznanego za klauzulę niedozwoloną, nie tylko w odniesieniu do podmiotu, wobec którego zostało wydane, lecz także w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorców stosujących tożsame wzorce umów w obrocie z konsumentami. Incydentalna kontrola spornego postanowienia § 3 ust. 4 umowy prowadzi do konkluzji, że zapis ten stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art.
k.c. W ocenie Sądu kwestionowane postanowienie nie zawiera dostatecznych informacji pozwalających uzyskać konsumentowi wiedzę, co do tego - jak faktycznie kształtują się koszty ubezpieczenia, które w ostatecznym wyniku musi ponieść kredytobiorca oraz - jak długo będzie on obowiązany refundować je pozwanemu jeżeli w ciągu 36 miesięcy nie nastąpi całkowita spłata zadłużenia objętego ubezpieczeniem. Brak było w badanym wzorcu umowy definicji wkładu wymaganego oraz określenia zdarzeń pozwalających ustalić moment zakończenia umowy ubezpieczenia przed upływem maksymalnego okresu łącznego ubezpieczenia (108 miesięcy). Definicji w/w pojęć próżno poszukiwać również w Regulaminie udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach (...), stanowiącego załącznik do umowy. Sąd wskazał, że w relacjach z pozwanym W. P. i A. P. są konsumentami w rozumieniu przepisu art. 22 1 k.c. Sąd ocenił zarzuty pozwanego, iż w przypadku umowy objętej niniejszym postępowaniem nie mamy do czynienia z konsumentem są nieuprawnione i w istocie wypaczają cel wprowadzenia definicji tegoż konsumenta do kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu, że kwestionowany zapis zawarty w § 3 ust. 3 umowy, odnosił się do świadczenia niebędącego świadczeniem głównym, a nadto świadczenie którego dotyczył nie zostało w jego treści określone w sposób jednoznaczny. Sąd uznał, iż warunki umowy kredytowej nie były indywidualnie uzgadnianie z powodami, nie wyłączając postanowień § 3 ust. 3. Sąd Sąd podkreślił, że kredytobiorca nie był w stanie kontrolować prawidłowości podejmowanych przez bank czynności związanych zarówno z zawieraniem umowy ubezpieczenia z podmiotem trzecim na dalsze okresy, pomimo tego, że to właśnie kredytobiorca ponosił koszty z tego tytułu. Sąd stwierdził, że treść § 3 ust. 3 umowy kredytowej zawierała postanowienie kształtujące prawa, a przede wszystkim obowiązki powodów w sposób niejednoznaczny. Sąd zważył, że przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta, a ciężar udowodnienia indywidualnych uzgodnień spoczywa na tym, kto się na nie powołuje (art.
Sąd wskazał, że z uwagi na sformułowanie „rzeczywisty wpływ” konsumenta na treść postanowienia, za nieuzgodnione indywidualnie trzeba uznać postanowienie, które konsument wybrał spośród kilku zaproponowanych przez przedsiębiorcę, a zatem takie które nie były przedmiotem pertraktacji między stronami, czyli tzw. klauzule narzucone. W ocenie Sądu, okoliczność że konsument znał treść danego postanowienia i rozumiał je, nie przesądza o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Konieczne byłoby wykazanie, że konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego. Przyjęcie natomiast takiego wpływu byłoby możliwe wówczas, gdyby konkretny zapis był z konsumentem negocjowany. W ocenie Sądu, uznać należało że postanowienia umowne dotyczące upoważnienia banku do naliczania i pobrania od powodów kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, w przypadku automatycznego przedłużenia ochrony ubezpieczeniowej, nie zostały z nimi uzgodnione indywidualnie. Decyzja powodów w tym zakresie ograniczała się wyłącznie do wyrażenia zgody lub jej braku na warunki umowy kredytowej zaproponowane i ustalone jednostronnie przez stronę pozwaną. W dalszej kolejności Sąd zważył, że postanowienie umowy kredytowej skutkowało rażącym naruszeniem interesów konsumenta, bowiem kształtowało jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. W niniejszej sprawie już samo nieprzedstawienie powodom treści umowy ubezpieczenia uznać należało za dokonane z naruszeniem dobrych obyczajów, korzyść z zawartej umowy ubezpieczenia niskiego wkładu własnego była rażąco jednostronna. Sąd stwierdził że postanowienie umowy zawarte w treści § 3 ust. 3 stanowi niedozwoloną klauzulę umowną, która nie wiąże powodów występujących w roli konsumentów, przy jednoczesnym związaniu umową kredytową w pozostałym zakresie. Podobnie jako niedozwolone postanowienia umowne Sąd ocenił kwestionowane przez stronę powodową zapisy umowy kredytowej, które stanowiły o objęciu powodów ubezpieczeniem pomostowym do dnia dostarczenia przez nich odpisu z księgi wieczystej nieruchomości potwierdzającego prawomocny wpis hipoteki na rzecz Banku. Sąd zaznaczył, że wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt XVII AmC 512/09, za niedozwolone zostało uznane postanowienie umowne stosowane we wzorcu umownym o następującej treści: „Do czasu przedłożenia odpisu z KW nieruchomości będącej przedmiotem zabezpieczenia zawierającej prawomocny wpis hipoteki na rzecz Banku na pierwszym miejscu i niezawierającego obciążeń, które nie zostały zaakceptowane przez Bank, oprocentowanie podwyższone jest:
k.c. W ocenie Sądu istotne pozostaje także to, że w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada jawności ksiąg wieczystych. Stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U.2017.1007 ze zm.) księgi wieczyste są jawne. Nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1). Z powyższej zasady wynika, że nie ma żadnych ograniczeń podmiotowych w zakresie dostępu do ksiąg wieczystych, a każdy uczestnik obrotu ponosi ryzyko nieznajomości treści księgi wieczystej. Przedmiotowy zapis umowny został zawarty we wzorcu umownym stosowanym przez pozwany bank, na który powód nie miał żadnego wpływu (czego zresztą pozwany nie kwestionował w toku postępowania), to w tym zakresie postanowienie dotyczące ubezpieczenia pomostowego należało uznać za abuzywne w rozumieniu art.
k.c., a zatem nie wiążące powodów występujących w roli konsumenta, przy jednoczesnym związaniu umową kredytową w pozostałym zakresie. W dalszej kolejności Sąd odniósł się do objętej sporem kwestii, czy z uwagi na zawarte w umowie zapisy z § 7 ust. 1, § 11 ust. 4 i § 13 ust. 5 umowa jest dotknięta sankcją nieważności bezwzględnej lub nieważności bezwzględnej klauzul indeksacyjnych oraz czy wskazane zapisy noszą znamiona abuzywności, a tym samym, czy wiążą one strony sporu. Odnosząc się do żądania stwierdzenia nieważności bezwzględnej umowy kredytu z dnia 19 września 2006 roku lub nieważności bezwzględnej klauzul indeksacyjnych, Sąd powołał art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe w wersji obowiązującej w dacie zawierania umowy kredytu przez powoda (t.j. Dz.U.2002 r. Nr 72, poz. 665). Na mocy art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984), zmienione zostały przepisy art. 69 ust. 2 pkt 4a oraz ust. 3, a także art. 75b, które otrzymały następujące brzmienie: „ Art.
niedozwolone postanowienia umowne nie wiążą stron, ale są one związane umową w pozostałym zakresie. na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapadłe na gruncie interpretacji art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L.1993.95.29 ) opowiedział się za dopuszczalnością wypełnienia luk w umowie powstałych po wyeliminowaniu postanowienia abuzywnego w sytuacjach, w których zagrażają one interesom konsumenta, w tym, gdy nie ma możliwości zastosowania wprost odpowiedniego przepisu dyspozytywnego. Sąd przyjął, że w związku z wyeliminowaniem niedozwolonego postanowienia umownego (tj. wyłącznie w zakresie przewidzianego w umowie mechanizmu przeliczania wartości świadczenia) istnieje możliwość wypełnienia tak powstałej luki w umowie. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy w tym w szczególności cel umowy nie zgodził się z powodami, że w rezultacie nieważne są wszystkie postanowienia umowy dotyczące waloryzacji. W związku z powyższym Sąd wskazał, że zadaniem powodów zgodnie z art. 6 k.c. w niniejszym procesie było więc wykazanie, że bank pobierając takie, a nie inne kwoty naruszył obowiązek wynikający z art. 354 § 2 w zw. z § 1 k.c. oraz wykazanie w jaki sposób go naruszył. Powodowie powinni wskazać, w jaki sposób ich zdaniem powinno zostać przeliczone ich świadczenie, a następnie wskazać na różnicę pomiędzy tak obliczonymi kwotami a kwotami pobranymi przez bank Sąd uznał ponadto, że wyeliminowanie całego zapisu umownego mogłoby prowadzić w efekcie do upadku całej umowy, rodziłoby daleko idące i niekorzystne dla obu stron konsekwencje, prowadząc w istocie do zniweczenia celów zawartej umowy, które przyświecały tak powodom jak i pozwanemu. Sąd podkreślił, że z ostrożności procesowej powodowie wskazali na średni kurs NBP jako jedyny, który mógłby znaleźć zastosowanie na mocy art. 56 k.c., jako kurs niezależny od decyzji banków a jednocześnie oparty na kursach rynkowych. W konsekwencji powodowie wnosili o wyliczenie należnych rat kredytu przy założeniu waloryzacji zobowiązań stron kursem średnim NBP od momentu wypłaty kredytu. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko powodów, uznając, iż w okolicznościach niniejszej sprawy uwzględnienie w miejsce abuzywnego (a tym samym wyeliminowanego z umowy kredytowej) sposobu dokonywania waloryzacji, a zatem według tabel kursowych ustalanych przez pozwanego, przelicznika w postaci średniego kursu NBP jest zasadne. Sąd uznał, że uwzględnienie przelicznika w postaci średniego kursu NBP jest w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni uzasadnionego. Powołując się na opinię i opinie uzupełniające biegłego sądowego ds. rachunkowości kwota faktycznie pobranych w PLN przez bank rat kapitałowo - odsetkowych w okresie od dnia 22 września 2006 r. do 30 września 2015 r., tj. w okresie kiedy raty kapitałowo odsetkowe spłacane były w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14.50 wynosiła 172.649,01 zł. Łączna kwota hipotetycznych rat kapitałowo-odsetkowych kredytu, przy założeniu waloryzacji zobowiązań stron kursem średnim NBP od momentu wypłaty kredytu oraz przy założeniu, że oprocentowanie kredytu wynosiło 3,65% od dnia zawarcia umowy do dnia 02 stycznia 2007 roku, kiedy uległo obniżeniu do 2,65% w związku z ustanowieniem hipoteki i wynosiło 2,65% do dnia 01 marca 2009 roku, a po tej dacie było określone na zasadach zawartych w aneksie do umowy wynosiłaby 52.614,51 CHF, tj. 158.036,31 zł. Sąd uznał również za niedozwolone w rozumieniu art.
postanowienie § 10 ust. 2 umowy kredytu w brzmieniu obowiązującym do daty podpisania aneksu z dnia 02 lutego 2009 roku zmieniającego zasady obliczania zmiany oprocentowania. W przedmiotowym aneksie zostało określone, że wysokość zmiennej stopy procentowej kredytu ustalono w oparciu o stawkę bazową LIBOR 3M dla CHF z dnia 30.07.2008 r. wynoszącą 2,78% powiększoną o stałą w całym okresie kredytowania marże banku w wysokości 0,92 punktu procentowego. W ocenie Sądu pierwotne brzmienie § 10 ust. 2 umowy kredytu było bardzo niejasne i nieprecyzyjne i nie pozwalało powodom jako konsumentom na zrozumienie, kiedy w istocie może dojść do zmiany oprocentowania ich kredytu. Parametry powołane w przedmiotowym postanowieniu w pierwotnej wersji były niejednoznaczne i nie pozwalały na jakąkolwiek ich weryfikację przez kredytobiorców pozwalając tym samym pozwanemu na w istocie dowolną zmianę oprocentowania. Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w licznych wyrokach dotyczących podobnych zapisów umów kredytowych (m.in. wyrok z dnia 10.02.2012 r., VI Aca 1460/11). Klauzula taka została wpisana do rejestru klauzul niedozwolonych. W ocenie Sądu klauzula zawarta w umowie kredytowej powodów spełnia wszelkie przesłanki abuzywności, Sąd zatem uznał, że w okresie od dnia zawarcia umowy kredytowej do dnia 01 marca 2009 roku (wejście w życie zapisów aneksu do umowy) oprocentowanie kredytu należało ustalić na poziomie 2,65% (oprocentowanie zmienne z daty zawarcia umowy), podwyższone o 1 p.p. w związku z ubezpieczeniem pomostowym do dnia 02 stycznia 2007 roku (wpis hipoteki na rzecz banku). W ocenie Sądu do daty podpisania aneksu przesłanki zmiany oprocentowania były niejasne i nieprecyzyjne i jako niedozwolone postanowienie umowne nie wiązały powodów jako konsumentów. Natomiast od daty podpisanie aneksu zasady zmiany oprocentowania kredytu spełniają, zdaniem Sądu, przesłanki określoności i jasności i oprocentowanie od tej daty należało określać zgodnie z zasadami określonymi w aneksie. Powodom należy się zwrot różnicy między kwotami pobranymi przez bank przy zastosowaniu abuzywnych postanowień a tymi, które był uprawniony pobrać, czyli bez stosowania klauzul abuzywnych, lecz w oparciu o kurs CHF według średniego kursu NBP (nadwyżka). Jest to zatem kwota 14.612,70 zł (172.649,01 zł - 158.036,31 zł). Zasądzono ją od pozwanego na rzecz powodów w punkcie I wyroku łącznie z kwotą 5.352,79 zł pobraną przez pozwanego od powodów tytułem składek na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego na podstawie abuzywnych klauzul umownych (14.612,70 zł + 5.352,79 zł = 19.965,49 zł). Sąd wziął pod uwagę bowiem, że wyeliminowanie kwestionowanych postanowień z umowy dotyczących UNWW oraz nadwyżki w zakresie uiszczonych rat spłaty kredytu rodzi obowiązek zwrotu sum pieniężnych, uiszczonych pozwanemu na ich podstawie, w oparciu o przepis art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. O odsetkach orzeczono w oparciu o art. 481 i 459 k.p.c. Data początkowa roszczenia odsetkowego została przez Sąd określona zgodnie z żądaniem powodów zawartym w punkcie IV wyroku. Powodowie w oświadczeniu o uchyleniu się od skutków prawnych zawarcia umowy kredytu skierowanym do pozwanego i odebranym przez pozwanego dnia 31 grudnia 2015 roku wezwali również pozwanego do zwrotu wszelkich pobranych przez nich kwot w terminie 7 dni. Pozwany nie zadośćuczynił żądaniu powodów a zatem pozostawał w opóźnieniu od dnia 08 stycznia 2016 roku, tj. od bezskutecznego upływu 7 dniowego terminu wskazanego w oświadczeniu, które stanowiło zarazem wezwanie do zapłaty. O kosztach orzeczono zgodnie z treścią art. 100 k.p.c. Na koszty po stronie powodów złożyły się: opłata od pozwu - 1.000 zł (k.156), zaliczka na dowód z opinii biegłego - 2.000 zł (k.667), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata - 4.800 złotych (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. poz. 1800 w brzmieniu w dacie wnoszenia pozwu w niniejszej sprawie), opłata od pełnomocnictwa - 17 zł. Na koszty po stronie pozwanego złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego - 4.800 złotych (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. poz. 1804 w brzmieniu w dacie wnoszenia pozwu w niniejszej sprawie), opłata od pełnomocnictwa - 17 zł. Biorąc pod uwagę podstawę rozstrzygnięcia o kosztach tj. w/w art. 100 k.p.c., w pkt III wyroku Sąd nakazał na podstawie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1300 ze zm.) pobrać od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie kwotę 1.928,63 zł tytułem wynagrodzenia biegłego pokrytego tymczasowo z sum Skarbu Państwa (64,81 zł - k.838; 358,56 zł - k.862; 677,15 zł - k.896; 828,11 zł - k.931). Sąd uwzględnił, że w toku procesu powodowie uiścili na poczet zaliczki na wynagrodzenie biegłego kwotę 2.000 zł (k.667), a kwota ta została następnie wypłacona w całości na wynagrodzenie biegłego (1.560,17 zł - k.704 i 439,83 zł - k.838). Kwota ta odpowiada niemal w całości sumie uiszczonych tymczasowo ze Skarbu Państwa kwot wynagrodzenia biegłego. W pkt IV wyroku Sąd zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powodów kwotę 500,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, tj. połowy opłaty od pozwu (k.150), skoro pozwany ponosi koszty w niniejszej sprawie w połowie. W pkt V wyroku Sąd zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego, które po obu stronach procesu były jednakowe. Apelacje od wyroku złożyły obie strony. Powodowie zaskarżyli wyrok w zakresie pkt 2 co do kwoty 27.204,00 zł, Zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: I. naruszenie art. 353 § 1 kc. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że ważna jest umowa, w której określanie wysokości świadczenia następuje przez jedną ze stron w sposób arbitralny; II. naruszenie art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że strony mogą przyjąć klauzulę waloryzacyjną w odniesieniu do kwoty kredytu i zobowiązania do jej zwrotu; III. naruszenie art. 358 1 § 2 kc. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że strony mogą przyjąć dwa różne mierniki wartości do waloryzacji zobowiązania pieniężnego; IV. naruszenie art. 58 § 2 kc. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe poprzez przyjęcie, że umowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego pomimo jednostronnego nałożenia ryzyka na kredytobiorcę; V. naruszenie art. 233 § 1 kpc. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i uznanie, że pozwany rzetelnie i wystarczająco poinformował powoda o ryzyku związanym z zaoferowanym mu produktem w postaci kredytu indeksowanego, choć dowody zebrane w sprawie wskazują że informacje o ryzyku były przedstawiane przez pozwanego w taki sposób, żeby ryzyko to minimalizować i nie pokazywać jego rzeczywistego wpływu na wysokość zobowiązań powoda, co w dalszej konsekwencji oznacza, że należało uznać, cały mechanizm indeksacji określony w umowie za nieprzejrzysty dla konsumenta a przez to w całości nieuczciwy zgodnie z art.
385 § 2 kc. poprzez tłumaczenie wszystkich niejasności w umowie na niekorzyść konsumenta; VI. naruszenie art. 233 § 1 kpc. poprzez błędną sprzeczną z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym oceną materiału dowodowego, tj. zapisów załączonego do odpowiedzi na pozew Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych- w ramach (...) (dalej „Regulamin”) oraz zeznań powoda W. P. złożonych na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. polegającą na przyjęciu, iż powodowi procesie kredytowania faktycznie została przedstawiona oferta kredytu zlotowego, o czym świadczyć miały zapisy w/w Regulaminu, podczas gdy z zeznań powoda wynika, iż oferta kredytu zlotowego nie została powodowi przedstawiona, przy jednoczesnym uznaniu za wiarygodne zeznań powoda w tym zakresie; I. art.
poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nieuczciwe postanowienie umowne może być zastąpione w drodze wykładni przez inne postanowienie nieuzgodnione przez strony. II. naruszenie art. 6 kc. oraz art. 232 kpc. poprzez ich błędną wykładnię i obciążenie powoda ciężarem dowodu ustalenia zasad waloryzacji świadczeń należnych pozwanemu. Powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, a w razie konieczności i przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego na okoliczność wyliczenia rat spłaty kredytu z pominięciem mechanizmu indeksacji oraz klauzuli dowolnej zmiany oprocentowania; zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I instancję oraz kosztów zastępstwa procesowego przed sądem odwoławczym według norm przepisanych. Pozwany zaskarżył wyrok w części w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 (pierwszym), w pkt. 3 (trzecim), w pkt. 4 (czwartym) i w pkt. 5 (piątym) zaskarżonego orzeczenia, zarzucając wymienionemu wyżej rozstrzygnięciu Sądu I instancji: 1) naruszenie art. 321 k.p.c., poprzez wydanie orzeczenia co do roszczenia niegłoszonego przez powoda, tj. niezgodnego z żądaniem, w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego par. 7 ust. 1,11 ust. 4, i 13 ust.5 umowy, jako że poddane pod rozstrzygnięcie sądu roszczenie, wywodzone z abuzywności w/w postanowień oparte było na braku jakiejkolwiek waloryzacji kredytu kursem waluty obcej, nie zaś konieczności przyjęcia kursów służących przeliczeniu kredytu innym kursem (tj. waloryzacji kredytu odmiennie wyznaczanym kursem CHF, tj. kursem innym aniżeli zastosowany) 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 k.p.c., w związku z art. 6 k.c. i w związku z art. 232 k.p.c. poprzez: a) pozbawione podstaw przyjęcie, iż strona powodowa udowodniła roszczenie dochodzone pozwem co do zasady i co do wysokości, w szczególności poprzez uznanie, że nie zachodzi w niniejszym postępowaniu konieczność rzeczywistego dowodzenia przez powoda wystąpienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy obydwu przesłanek abuzywności kwestionowanych postanowień umowy kredytu tj. naruszenia dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesów powoda, i że może to być zastąpione wyłącznie wnioskowaniem wywodzonym głównie z motywów rozstrzygnięcia Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w postępowaniu dotyczącym badania wzorca umowy w ramach kontroli abstrakcyjnej. W konsekwencji Sąd Rejonowy bezpodstawnie przyjął, iż strona powodowa udowodniła roszczenie tj. wykazała, że sporne postanowienie umowy kredytu jej nie wiąże, gdyż wypełnia znamiona abuzywności oceniane według przesłanek i kryteriów z art.
k.c.' 385 2 k.c., podczas gdy dla przesłanek zastosowanego art.
k.c. Sąd I instancji, poza faktem, iż strony łączyła umowa zawierająca sporne klauzule i wyprowadzeniem wniosków wyłącznie na gruncie treści kwestionowanych postanowień, regulaminu i wniosku kredytowego nie dokonał oceny materiału dowodowego sprawy;
kodeksu cywilnego i art.385 2 kodeksu cywilnego poprzez wadliwą ich wykładnię oraz (w konsekwencji) niewłaściwe zastosowanie, polegające na: nieprawidłowej interpretacji pojęcia rażącego naruszenia interesu konsumenta poprzez brak rozważenia czy w tej konkretnej sprawie doszło do rażącego naruszenia interesu powoda jako kredytobiorcy, w tym interesu ekonomicznego, z uwagi na to, że Sąd I instancji w zasadzie ograniczył się do oceny hipotetycznego naruszenia interesów konsumenta, oceniając klauzule zawarte w § 1 ust. 8, § 10 ust. 2, § 3 ust. 3, § 7 ust.1 i § 11 ust. 4 umowy kredytu, bez uwzględniania okoliczności z chwili zawierania umowy kredytu, a jeśli chodzi o interes ekonomiczny powodów z pominięciem okoliczności dotyczących stanu majątkowego powoda w dacie zawierania umowy i możliwości m.in. wniesienia wymaganego przez bank wkładu własnego, wysokości oprocentowania kredytu powodów w okresie, którego dotyczy pozew jako kredytu waloryzowanego (indeksowanego) kursem waluty obcej, niższego aniżeli analogicznego kredytu zlotowego, a w dacie zawierania umowy zawierającej pierwotne brzmienie par. 10 ust. 2, niższego, aniżeli oferowane przez banki proponujące wówczas konstrukcję oprocentowania wg zasady LIBOR 3M plus marża, a więc bez rozważenia czy ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta w spornej klauzuli spowodowało po stronie powodów powstanie uszczerbku majątkowego rozpatrywanego jako nienależnie spełnione świadczenie, oraz - w ramach badania wzajemnego rozkładu praw i obowiązków na gruncie spornej umowy - z całkowitym pominięciem rozważenia interesu pozwanego banku, którego Sąd nie wziął pod uwagę w najmniejszym stopniu. Sąd przy ocenie tej przesłanki skupił się w zasadzie na samym sformułowaniu spornych klauzul, wskazując na ich niedookreśloność w zakresie sposobu zmiany oprocentowania, ustalania kursów sprzedaży i kupna franka szwajcarskiego, oraz spreadów, podwyższenia oprocentowania w okresie ubezpieczenia pomostowego oraz w zakresie ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, i rzekome jednostronne i arbitralne kształtowanie przez bank m.in. oprocentowania i kursów waluty, tj. rzekomo zgodne wyłącznie z wolą banku określenie miernika wartości, co przy uwzględnieniu, iż przedmiotowym miernikiem był kurs waluty obcej nie ma w zasadzie nic wspólnego z rażącym naruszeniem interesu konsumenta, gdyż w/w okoliczności wskazywane przez Sąd Rejonowy, nie mogą być utożsamiane z abuzywnością chociażby na tej podstawie, iż ani kredytobiorca, ani bank, nie ma wpływu na wysokość kursów walutowych, których wysokość nie jest w pozwanym banku ustalana wyłącznie na potrzeby waloryzacji kredytu, a jako ogólna tabela kursowa, dla ogółu transakcji walutowych, w tym wyrażająca - ad incertam personam - gotowość banku do dokonywania transakcji walutowych z zastosowaniem kursów z tabel kursowych banku. W tym ujęciu, wbrew ocenie wyrażonej przez Sąd Rejonowy, kurs waluty nie może zostać uznany za wskaźnik podlegający dowolnej manipulacji przez pozwany bank, na niekorzyść klientów banku, w tym powoda w związku z zawartą umową kredytu. a) wyprowadzeniu, dającego się wywieść z motywów rozstrzygnięcia wniosku, iż przepisy te stanowią podstawę do izolowanego od całokształtu relacji kontraktowej stron, w oparciu jedynie o brzmienie konkretnego zapisu umowy, dokonywania oceny naruszenia dobrych obyczajów oraz interesów konsumenta, w sposób właściwy dla orzekania według przepisów art. 476 39 i n. k.p.c., tj. rozstrzygania w przedmiocie abuzywności postanowienia ujmowanego in absiracto, z pominięciem jego osadzenia w umowie zawartej przez strony w konkretnych okolicznościach, jak i zawierającej inne- poza spornym- postanowienia, których należyte rozważenie prowadzić winno do wniosku, iż pozycja konsumenta w spornej umowie nie doznawała zagrożenia, zaś w relacji stron, nie zachodził stan uzasadniający spełnienie przesłanek z art.
k.c., w szczególności nie występowała przesłanka naruszenia interesów konsumenta, i to w kwalifikowanym, rażącym stopniu, którego stwierdzenie dopiero w takiej postaci, uzasadniać mogłoby sięgnięcie do środków ochrony przewidzianych w art.
k.c.; W szczególności, w przypadku takiej wielkości, którą jest kurs walutowy, brak jest możliwości z góry, na podstawie samego zapisu umowy, do autorytatywnego wnioskowania, iż kursy tabelowe pozwanego banku ustalane są w sposób dowolny czy ze szkodą dla kredytobiorcy, bez dokonania rzeczywistej oceny wykonywania umowy, zwłaszcza dla okresów przed 26.08.2011 r., oraz iż zachodzą podstawy do ich pominięcia b) zaniechaniu dokonania oceny spornych postanowień, z uwzględnieniem wszystkich ustanowionych w przepisie art.
k.c. przesłanek oraz kwantyfikatorów określających stopień naruszenia interesów konsumenta, jako „rażący”, w ten sposób, iż Sąd I instancji podejmując rozstrzygnięcie, dostrzegając potencjalne naruszenie interesów powodów, poprzestał na stwierdzeniu stanowiącym powtórzenie przepisu, a zatem bezpodstawnie uznał, iż jakiekolwiek (w jakimkolwiek stopniu) naruszenie interesów konsumentów w relacji z pozwanym bankiem jako przedsiębiorcą czy jakakolwiek dysproporcja czy asymetria w relacji uprawnień i obowiązków stron, nawet wynikająca z samej istoty umowy kredytowej w wariancie zawartym przez powoda i istoty ocenianych postanowień umowy, jako ogólnikowego i nie poddającego się w ocenie Sądu weryfikacji, uzasadnia zastosowanie art.
k.c., bez konieczności rzeczywistego i wnikliwego rozważenia, czy na gruncie całokształtu postanowień umowy oraz z uwzględnieniem okoliczności jej zawarcia, sporne postanowienie umowy może zostać uznane za abuzywne; 4) nieuzasadnionemu przyjęciu, iż sam fakt stosowania kursów kupna i sprzedaży walut, a tym samym i spreadu, stanowi wyraz ukształtowania praw i obowiązków stron umowy kredytowej w sposób uzasadniający stwierdzenie abuzywności postanowień § 7 ust. 1, § 11 ust. 4 i § 13 ust. 5 umowy, to jest iż ponoszenie przez kredytobiorcę kosztów spreadu walutowego przesądza o naruszeniu sprzeczności w/w postanowień z dobrymi obyczajami, i naruszeniu interesów konsumenta w kwalifikowanym, rażącym stopniu. Poprzez tak wyrażoną konkluzję, opartą wyłącznie na braku realnego, materialnego ekwiwalentu świadczenia, czy braku bezpośredniego udziału klienta w czynnościach wymiany walutowej, Sąd zdaje się wyrażać konkluzję, iż takowe czynności - dokonywane przez bank- nie są w ogóle dokonywane, czy też nie wiążą się z powstaniem kosztów po stronie banku. 5) Naruszenie prawa materialnego - art. 4 ustawy z dnia 29.07,2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. Nr 165 poz. 984.], poprzez nieuzasadnione pominięcie skutków w/w regulacji na płaszczyźnie oceny abuzywności spornych postanowień § 7 ust. 1, § 11 ust. 4 i § 13 ust. 5 umowy kredytu, a zwłaszcza bezzasadne pominięcie przez Sąd I instancji, iż w/w regulacja wyłącza możliwość orzekania o abuzywności w/w postanowień, a zwłaszcza o skutkach abuzywności w/w postanowień przyjętych przez Sąd Rejonowy, z uwagi na przysługujące kredytobiorcy uprawnienia z art 69_ust. 2 kt 4a oraz art. 75b ustawy Prawo bankowe w znowelizowanym brzmieniu, w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które nie zostały całkowicie spłacone, i do tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia, w drodze bezpłatnej zmiany (aneksu) umowy kredytowej. Co do zatem skutków w/w regulacji, nie zachodzą jakiekolwiek podstawy do zasądzenia należności z tytułu różnic kursowych począwszy od dnia wejścia w życie w/w ustawy, a zwłaszcza dla okresu spłaty przez powoda kredytu bezpośrednio w CHF, którą to okoliczność Sąd Rejonowy całkowicie pominął, zasądzając na rzecz powodów m.in. kwotę różnicy między kwotami uiszczonymi, a wyliczonymi przy przeliczeniu kredytu i spłat wyłącznie kursami średnimi NBP, za okres do 30.09.2015 r., podczas gdy powodowie mieli możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie waloryzacji od dnia 26.08.2011 r. (wejście w życie w/w ustawy), a w oparciu o rozwiązania zbieżne z regulacją w/w ustawy oferowane przez pozwanego - już od 1.07.2009 r., z których skorzystanie nie było - wbrew wywiedzionej przez Sąd Rejonowy ocenie zależne od ewentualnej skuteczności zmiany regulaminu w relacji bank-powodowie, jako że była to dostępna dla ogółu klientów możliwość wprowadzenia zmiany do umowy, komunikowana również niezależnie od samego Regulaminu. Pozwany wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. 1, poprzez oddalenie powództwa w całości, zmianę wyroku w pkt. 3 i 4, poprzez włożenie na powodów obowiązku pokrycia kosztów procesu w całości, oraz zmianę wyroku w pkt. 5, poprzez zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego pozwanego za l-ą instancję; 2) o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu za ll-gą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego pozwanego według norm przepisanych Powodowie w odpowiedzi na apelację Banku wnieśli o jej oddalenie jako bezzasadnej. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja powodów zasługiwała na uwzględnienie i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku i uwzględnieniem powództwa w całości, zaś apelacja pozwanego jako niezasadna podlegała oddaleniu. Sąd Okręgowy podziela dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne oraz w części zaprezentowaną ocenę prawną. Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko i ocenę Sądu Rejonowego, że powodowie nie uchylili się skutecznie od oświadczenia woli zawarcia umowy z pozwanym, w całości podziela także ocenę Sądu I Instancji co do abuzywności zapisów umowy odnoszących się do ubezpieczenia niskiego wkładu własnego oraz ubezpieczenia pomostowego uznając rozważania Sądu w tym przedmiocie za wyczerpujące. Sąd Odwoławczy podziela także i tę ocenę Sądu Rejonowego, zgodnie z którą nie ma podstaw do przyjęcia aby przedmiotowy stosunek prawny uznać za bezwzględnie nieważny. Sąd Okręgowy w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu I Instancji co do abuzywności klauzul przeliczeniowych oraz odsetkowych i za własną przyjmuje ocenę i argumentację Sądu Rejonowego w tym przedmiocie. Tym niemniej z powyższego wywodzi inne niż wywiódł to Sąd Rejonowy konsekwencje, a mianowicie na skutek wyeliminowania zapisów abuzywnych z przedmiotowej umowy nie może być ona w ocenie Sądu Okręgowego realizowana. Abuzywność zakwestionowanych postanowień skutkuje w ocenie Sądu Odwoławczego upadkiem całej umowy. Sąd Okręgowy zgadza się ponadto ze stanowiskiem apelujących powodów, iż na podstawie zaoferowanych dowodów nie sposób przyjąć że powodowie – konsumenci, w sposób prawidłowy i rzetelny zostali poinformowani o ryzyku kursowym jaki wiązał się z zawarciem przez nich umowy i mogli faktycznie ocenić ekonomiczne konsekwencje tego kontraktu, co także ma znaczenie dla oceny możliwości kontynuowania umowy. Odnosząc się do kwestionowanego orzeczenia oraz wywiedzionych apelacji należy punktem wyjścia wskazać, że umowa kredytu wiążąca wysokość udzielonego kredytu oraz wysokość jego spłat z kursem waluty obcej, np. franka szwajcarskiego, nie jest sprzeczna z ogólną konstrukcją umowy kredytu przewidzianą w art. 69 ust. 1 p.b. Orzecznictwo Sądu Najwyższego jest w tym zakresie już utrwalone (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18, a także powołane w nim wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I CSK 1049/14; z 19 marca 2015 r., IV CSK 362/14; z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I CSK 1049/14; z 1 marca 2017 r., sygn. akt IV CSK 285/16, niepublikowane). W szczególności ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 165, poz. 984), czyli tzw. ustawa antyspreadowa, potwierdziła tylko to, co wcześniej wynikało już z zasady autonomii woli stron (art. 353 1 k.c.), a mianowicie, że przed wejściem w życie tej ustawy dopuszczalne było zawieranie umów o kredyt denominowany, jak i indeksowany (wyrok Sądu Najwyższego z 30 października 2020 r., sygn. akt II CSK 805/18, z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt I CSKP 55/21, niepublikowane). Kolejno należy zauważyć , że w aktualnym orzecznictwie i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Sądu Najwyższego oraz Sądów Apelacyjnych wskazuje się na niedopuszczalność wypełnienia luk w umowie powstałych po wyeliminowaniu postanowienia abuzywnego w sytuacjach gdy nie ma możliwości zastosowania wprost odpowiedniego przepisu dyspozytywnego i ukształtowanego zwyczaju. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 odrzucił koncepcję utrzymującej skuteczności niedozwolonego postanowienia poprzez jego uzupełnienie ustalonym zwyczajem czy zasadami słuszności. Wprawdzie w niektórych wcześniejszych orzeczeniach Trybunał nie wykluczał zastąpienia nieuczciwego postanowienia właściwym przepisem dyspozytywnym, tyle że uzależniał to od wyrażenia zgody przez strony oraz ograniczał do przypadków, w których usunięcie postanowienia wbrew woli konsumenta prowadziłoby do upadku całej umowy. Art. 6 ust. 1 dyrektywy należy interpretować w ten sposób, iż stoi na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie w przypadku, gdy strony umowy wyrażą na to zgodę. W sytuacji uznania niedozwolonych postanowień umownych za abuzywne nie można zastępować ich żadnymi innymi (tak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 3 października 2019 r., C-260/18, Wyrok SN z 28.09.2021 r., I CSKP 74/21). W tym więc zakresie należy podzielić stanowiska obu stron, iż Sąd nie był uprawniony po wyeliminowaniu postanowień niedozwolonych z umowy wprowadzać w ich miejsce inne dozwolone klauzule. W przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do zastąpienia postanowień niedozwolonych innymi ponieważ w dacie zawarcia umowy nie obowiązywały przepisy dyspozytywne, ani zwyczaje które mogłyby znaleźć zastosowanie, a ponadto konsumenci nie wyrażali na powyższe zgody. Podkreślenia wymaga również, że konsumenci konsekwentnie domagali się uznania umowy za nieważną lub w zakresie mechanizmu indeksacji za nieuczciwą. Stanowisko powodów jest jasne, że stwierdzenie upadku całej umowy nie naruszałoby ich interesów lecz (co zaznacza się także w apelacji powodów) przeciwnie — spełniałoby ich postulaty. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak było podstaw do zastąpienia kursów z tabeli kursowej pozwanego banku kursami NBP. Odnosząc się do dalszych zarzutów apelacji powodów, Sąd Okręgowy podziela zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazujące nie nieuprawnione przyjęcie przez Sąd I Instancji, że przed zawarciem umowy pozwany działający jako profesjonalista i przedsiębiorca rzetelnie i wystarczająco poinformował powodów o ryzyku związanym z zaoferowanym produktem w postaci kredytu indeksowanego. Zgodzić należy się z apelującymi, że dowody zebrane w sprawie wskazują, że informacje o ryzyku były przedstawiane przez pozwanego w taki sposób, żeby ryzyko to minimalizować i nie pokazywać jego rzeczywistego wpływu na wysokość zobowiązań powodów. Tymczasem jak wskazuje w swoich orzeczeniach i Trybunał Sprawiedliwości i Sąd Najwyższy przy stosowaniu w wieloletnich umowach mechanizmu działania kursowego konieczna jest szczególna staranność banku, wyraźne wskazanie niebezpieczeństw związanych z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie co do skutków ekonomicznych. Obowiązek informacyjny banku powinien zostać wykonany w sposób uwidaczniający konsumentowi, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu wiąże się z poważnym ryzykiem powinności zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej mimo dokonywania regularnych spłat. Z naruszeniem tych ponadstandardowych obowiązków judykatura wiąże konieczność zastosowania odpowiedniej sankcji w sporach pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Trybunał Sprawiedliwości wskazuje, że wymogu przejrzystości warunków umownych wynikającego z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie można zawężać do zrozumiałości tych warunków pod względem formalnym i gramatycznym, lecz przeciwnie, z uwagi na to, że ustanowiony przez wspomnianą dyrektywę system ochrony opiera się na założeniu, iż konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca, między innymi ze względu na stopień poinformowania, ów wymóg wyrażenia warunków umownych prostym i zrozumiałym językiem i w konsekwencji przejrzystości, musi podlegać wykładni rozszerzającej. Wymóg, aby warunek umowny był wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, należy rozumieć w ten sposób, iż powinien być on rozumiany jako nakazujący także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne. Sąd winien ustalić, z uwzględnieniem ogółu okoliczności zawarcia umowy, czy w rozpatrywanej sprawie konsumentowi podano wszystkie informacje mogące mieć wpływ na zakres jego obowiązków i pozwalające mu ocenić między innymi całkowity koszt kredytu. (wyroki: z dnia 30 kwietnia 2014 r., K. i K. R., C-26/13, EU:C:2014:282, pkt 75; a także z dnia 23 kwietnia 2015 r., V. H., C-96/14, EU:C:2015:262, pkt 50, por. wyroki Sądu Najwyższego (SN) z 29 października 2019 r. IV CSK 309/18, 27 listopada 2019 r II CSK 438/18, z 9 stycznia 2019 r. I CSK 736/17 wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 10 czerwca 2021 r. C-776/19, wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 20 września 2017 r. C-186/16). Mając na uwadze powyższe w pełni akceptowane stanowiska należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia aby bank udzielając powodom jako konsumentom kredytu waloryzowanego kursem CHF wypełnił swoje ponadstandardowe obowiązki informacyjne względem nich. Informacje o ryzyku kursowym mają charakter blankietowy, zapisy umowy nawet jeśli przyjąć, że są zrozumiałe pod względem językowym nie niosą za sobą informacji o faktycznym ryzyku jakie wiązało się z zawarciem wieloletniej umowy kredytu waloryzowanego do waluty, w której powodowie nie zarabiali. Bank nie wyjaśnił także powodom mechanizmu kształtowania się kursu walut przyjętego przez Bank jak również mechanizmu dokonywania zmian oprocentowania. Powyższe nie wynika z umowy, regulaminu ani z innych dowodów. Cały mechanizm indeksacji określony w umowie uznać należy wobec tego za nieprzejrzysty dla konsumenta a przez to w całości nieuczciwy zgodnie z art.
Zarzutów apelacji pozwanego w tym przedmiocie Sąd Okręgowy nie podziela uznając je za niezasadne. W tym miejscu należy zaznaczyć, że po wejściu w życie art.
przepis ten jest traktowany jako norma szczególna w stosunku do art. 58 § 2 k.c. ponieważ klauzula dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesów konsumenta odpowiada w zasadzie klauzuli zasad współżycia społecznego. W związku z tym Sąd Okręgowy nie podziela zarzutu apelacji powodów odnoszącego się do naruszenie art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe. W sprawie niniejszej zastosowanie znajdował przepis art.
k.c. co wykluczało zastosowanie przepisu art. 58 § 2 k.c. W odniesieniu do abuzywności postanowień umowy łączącej strony należy zauważyć, że dotychczasowe orzecznictwo jednoznacznie wskazuje na niedozwolony charakter postanowień jak poddane incydentalnej kontroli w sprawie niniejszej (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I CSK 1049/14; 1 marca 2017 r., sygn. akt IV CSK 285/16; 19 września 2018 r., sygn. akt I CNP 39/17; 24 października 2018 r., sygn. akt II CSK 632/17; 13 grudnia 2018 r., sygn. akt V CSK 559/17; 27 lutego 2019 r., sygn. akt II CSK 19/18; 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt III CSK 159/17; 9 maja 2019 r., sygn. akt I CSK 242/18; 29 października 2019 r., sygn. akt IV CSK 309/18; 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18; 30 września 2020 r., sygn. akt I CSK 556/18; 2 czerwca 2021 r., sygn. akt I CSKP 55/21, niepublikowane). Wskazuje się, że postanowienia, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. W ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 19 września 2018 r., I CNP 39/17; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 13 grudnia 2018 r., V CSK 559/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18). Sąd Okręgowy za własną przyjmuje przy tym ocenę abuzywności spornych postanowień dokonaną przez Sąd Rejonowy. Powodowie wykazali swoje roszczenie, które oparte było także na abuzywności zapisów umowy łączącej ich z pozwanym. Odmienna ocena stanu faktycznego dokonana przez pozwanego nie znajduje uzasadnienia. Powodowie w szczególności wykazali, że treść zapisów umowy odnoszących się do sposobu kształtowania kursów walut, odsetek, dotycząca ubezpieczenia NWW i ubezpieczenia pomostowego, kształtują ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając ich interesy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie już stwierdzano, że mechanizm ustalania kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula która nie zawiera jednoznacznej treści, a przez to pozwala na swobodę decyzyjną banku jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385
jest ich bezskuteczność względem konsumenta. Sankcji bezskuteczności działa od samego początku, mocą samego prawa i brana jest pod uwagę przez sąd z urzędu (zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07, OSNC 2008, nr 7 - 8, poz. 87 oraz wyroki Sądu Najwyższego z: 30 maja 2014 r., III CSK 204/13 i z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16, niepublikowane). Mając więc na uwadze przedmiot bezskutecznych postanowień, brak podstaw do zapełnienia powstałych po ich wyeliminowaniu luk, należy stwierdzić, że wyeliminowanie klauzul niedozwolonych z umowy spowoduje, że ta nie jest możliwa do wykonania. Po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień odnoszących się do kursu walutowego oraz zmienności oprocentowania nie jest bowiem możliwe ustalenie wysokości wzajemnych świadczeń stron. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy częściowo podzielając zarzuty apelacji powodów uznał, że ta odniosła zamierzony przez stroną powodową skutek. Za nieuzasadnione natomiast Sąd Okręgowy uznał zarzuty apelacji powodów naruszenia art. 353 § 1 k.c. i art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe oraz naruszenie art. 358 1 § 2 kc. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe. Sąd Okręgowy nie podziela bowiem stanowiska powodów o generalnej niedopuszczalności konstrukcji umowy jak niniejsza, tak jak wskazano już powyżej. Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14 (OSNC 2016, Nr 11, poz. 134) umowa kredytu indeksowanego, przewidującego spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353 1 k.c. w związku z art. 69 pr. bank.). Dopuszczalność zastosowania takiego mechanizmu nie była sama przez się kwestionowana, ani w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyroki z dnia 19 marca 2015 r., IV CSK 362/14, OSNC-ZD 2016, nr C, poz. 49, z dnia 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, Nr 11, poz. 134, z dnia 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16, nie publ.), jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał bowiem oceniał charakteru i transparentności klauzul kształtujących mechanizm waloryzacji w kontekście art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95 z dnia 21 kwietnia 1993 r., s. 29 z późn. zm.; polskie wydanie specjalne Dz. Urz.UE: rozdział 15, t. 2, s. 288, ze sprostowaniem z dnia 13 października 2016 r., Dz. Urz.UE.L 2016, nr 276, s. 17 - dalej: "dyrektywa 93/13"). Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w Wyroku z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,, iż nie ma wystarczających podstaw, by uznać, że zastosowanie indeksacji przewidującej spread jest samo przez się sprzeczne z art. 69 ust. 1 p.b. Z uwagi na wszystko powyższe Sąd Okręgowy uznał zarzuty apelacji pozwanego za niezasadne. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego mieściło się w ramach roszczenia powodów. Roszczeniem było bowiem roszczenie pieniężne, a wskazaną podstawą faktyczną roszczenia nieuczciwość postanowień umownych, a w ślad za tym idące nienależne pobieranie świadczeń tytułem realizacji umowy. Brak jest podstaw do przyjęcia, że materiał dowodowy został oceniony nieprawidłowo. Stan faktyczny w sprawie zasadniczo nie był sporny, a tylko strony w odmienny sposób oceniały skutki prawne wynikające z zawartej umowy. W ocenie Sądu Okręgowego strona powodowa wykazała przesłanki swojego roszczenia wywodzonego z abuzywności zapisów umowy oraz akceptowała skutek w postaci upadku umowy w całości, a nawet o to wnosiła. Ostatecznie z uwagi na zaprezentowaną przez Sąd Okręgowy ocenę roszczenia dowód z opinii biegłego okazał się nieprzydatny dla rozstrzygnięcia bowiem nie było sporu co do tego, że kwota należności uiszczonych na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy przewyższa dochodzone roszczenie. Sąd Okręgowy nie podziela oceny apelującego Banku co do braku wykazania przesłanek abuzywności, o których mowa w art.
oraz sposobu wykładni tego przepisu zaoferowanej przez apelującego jak i wpływu jaki miałby mieć na wynik sprawy sposób wykonywania umowy, jej zmiany czy też zmiany przepisów prawa. W przedmiocie tych zarzutów Sąd Okręgowy wypowiedział się powyżej w odniesieniu do apelacji strony powodowej, pozwanego oraz zasadniczo oceny roszczenia. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok zgodnie z wnioskami powodów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Żądanie podlegało oddaleniu wyłącznie w zakresie dotyczącym odsetek. W przedmiotowym zakresie Sąd Okręgowy podziela ocenę dokonaną przez Sąd Rejonowy. W tym także zakresie na zasadzie art. 385 k.p.c. podlegała oddaleniu apelacja powodów. Wobec zmiany orzeczenia w zakresie punktu 2, zmianie podlegało orzeczenie o kosztach postępowania. Sąd Odwoławczy orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 100 k.p.c. uznając stronę powodową za wygrywającą, ta bowiem uległa tylko co do niewielkiej części żądania. Na zasądzone koszty składa się koszt zastępstwa procesowego poniesiony przez stronę oraz koszt opłaty od pozwu. Apelacja pozwanego wobec bezzasadności jej zarzutów podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania w instancji odwoławczej orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzając na rzecz strony powodowej poniesione przez nią koszty postępowania w instancji odwoławczej – opłatę od apelacji, koszt zastępstwa procesowego oraz koszt zastępstwa procesowego wywołany apelacją pozwanego.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.