Sygn. akt VI C 1909/23 UZASADNIENIE Przedmiot i przebieg postępowania 1. Pozwem z dnia 4 października 2023 r. (data nadania) powód, (...) (L. (...)) S.A. z siedzibą w L. wniósł o zasądzenie od pozwane

§ 1k.c.

postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.

§ 3k.c.

nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W przypadku uznania danego postanowienia umownego za niedozwolone w rozumieniu art.

§ 1k.c.

należy uznać, że zarazem stanowi ono postanowienie umowne sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. 19. W ocenie Sądu argumenty pozwanej przedstawione w odpowiedzi na pozew nie są zasadne. Wprawdzie pozwana bezsprzecznie zawarła przedmiotową umowę kredytu jako konsument w myśl art. 22 1 k.c., zaś spółka (...) Sp. z o.o. - jako podmiot profesjonalny, kredytodawca. Niemniej nie zostały spełnione inny przesłanki wymienione w art.

§ 1k.c., które wskazywałyby na abuzywność kwestionowane zapisu umownego.

Wprawdzie prowizja ustalona w kwocie 4 950 zł – przy całkowitej kwocie kredytu wynoszącej 15 000 zł – jest istotnie wysoka (33% całkowitej kwoty kredytu), jednakże należy zauważyć, że sama umowa została zawarta na okres 60 miesięcy, czyli 5 lat, i nie została zabezpieczona np. poręczeniem osoby trzeciej. Wydłużony czas umowy niejako uzasadniał zaś to, że prowizja była ustalona w kwocie wyższej niż w przypadku umów zawartych na rok czy nawet krótszych (dłuższy czas trwania zobowiązania przekłada się na dłuższe ryzyko po stronie wierzyciela).

1. Ponadto w samej ustawie u kredycie konsumenckim przewidziano takie równanie matematyczne, które pozwala ustalić, czy wskazane w umowie koszty kredytu są za wysokie i przez to niedopuszczalne, czy też ich wysokość pozostaje w dopuszczalnych granicach. I tak w art. 36a ust
2. przewidziano, że maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni oblicza się według wzoru: MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%) w którym poszczególne symbole oznaczają: MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, K - całkowitą kwotę kredytu, n - okres spłaty wyrażony w dniach, R - liczbę dni w roku.
3. Podstawiając dane z umowy do tego wzoru, należało przyjąć, iż prowizja z umowy nie została określona na niedopuszczalnym poziomie, gdyż maksymalna prowizja wynikająca z tego równania obejmowałaby prowizję przekraczającą nawet 50% zastrzeżonej kwoty kredytu (ok. 9 008,22 zł). Z powyższych obliczeń można wyciągnąć zatem następujący wniosek, że im dłuższy jest okres trwania pożyczki, tym wyższa dopuszczalna jest dodatkowa opłata w postaci prowizji. Ma to swoje uzasadnienie, gdyż dłuższy okres kredytowania wiąże się też z większym ryzykiem jaki kredytodawca ponosi w związku z ewentualnym brakiem spłaty zaciągniętego zobowiązania przez kredytobiorcę. Sąd nie kwestionuje przy tym, że wysokość prowizji może zostać uznana za niedozwolone postanowienie umowne nawet jeśli mieści się ona w granicach wyznaczonych w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim.
4. Nawet jednak gdyby przyjąć, że kwota prowizji istotnie była w umowie zawyżona, to powód w tej sprawie domagał się zwrotu od pozwanej takiej kwoty jakiej je udzielił tytułem pożyczki. Niezależnie więc od tego czy opłaty od kredytu były zawyżone czy też nie, to pozwana winna zwrócić powodowi przynajmniej taką kwotę, jaką otrzymała od kredytobiorcy (kapitał pożyczki).
5. Pozwana z kolei nie udowodniła, aby spłaciła kredyt w wysokości wyższej niż przedstawił to powód lub by dotychczasowe wpłaty zostały błędnie zaksięgowane. To zatem świadczyło również, że podniesiony przez nią zarzut niewłaściwego rozliczenia spłaty pożyczki był bezzasadny. Powódka nie przedstawiła bowiem żadnych konkretnych twierdzeń udokumentowanych dowodami odnośnie tego jakie kwoty dodatkowo wpłaciła tytułem pokrycia zobowiązania kredytowego a których powód nie wskazał w tej sprawie. Sąd za to nie dopatrzył się żadnych błędów rachunkowych w przedstawionych dokumentach, które miały podważać wysokość którejkolwiek ze składników roszczenia, czy to odnośnie kwoty kapitału, odsetek umownych czy też odsetek karnych.
6. Zgodnie z art. 56 k.c. czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów. W myśl art. 58 § 2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie zaś z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zasady współżycia społecznego w przepisach prawa cywilnego pełnią więc podwójną rolę – z jednej strony kształtują obowiązki stron czynności prawnej i stanowią pewne granice dla dokonywania czynności prawnych (np. zawierania umów), a z drugiej możliwość dokonania przez Sąd oceny, że skorzystanie z prawa stanowiłoby naruszenie zasad współżycia społecznego, stanowi pewien „bezpiecznik” na wypadek, gdy wydawane rozstrzygnięcie zasądzające świadczenie, pomimo usprawiedliwionych podstaw w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy, byłoby oczywiście niesłuszne.
7. Możliwe jest pod pewnymi warunkami uznanie umowy pożyczki za nieważną z tego powodu, że nakłada na dłużnika rażąco niewspółmierne koszty względem kwoty, którą pożyczył. Tym niemniej zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taki przypadek nie zachodzi. Kwota zastrzeżonej na rzecz pożyczkodawcy prowizji, choć faktycznie jest wysoka i blisko granicy bycia wygórowaną w nieakceptowalnym stopniu, to jednak granicy tej nie przekracza. Pobieranie prowizji od umowy pożyczki jest – zwłaszcza w przypadku pożyczek na relatywnie niewielkie kwoty, jak kilkadziesiąt tysięcy złotych – zrozumiałe i zgodne z prawem, gdyż odsetki od takich kwot są niskie i nie rekompensowałyby ryzyka związanego z udzieleniem pożyczki w takiej wysokości. Co więcej, wysokość prowizji nie powinna wpływać na zobowiązanie do zwrotu samej kwoty kapitału pożyczki (tej kwoty, którą pożyczkobiorca otrzymał).
8. Zasady współżycia społecznego, o których mowa w art. 5 k.c., są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy. Dla zastosowania art. 5 k.c. konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. I CSK 6628/22; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. IV CSK 578/21). W tej sprawie pozwana ani w odpowiedzi na pozew, ani na rozprawie (na którą się nie stawiła) nie przedstawiła takich indywidualnych, szczególnych okoliczności, które nakazywałyby ocenę, że dochodzenie przez powoda zwrotu pożyczki byłoby niesłuszne (np. że zdecydowała się na zawarcie umowy pożyczki na takich warunkach pod wpływem wyjątkowo ciężkiej sytuacji życiowej, że aktualnie znajduje się w sytuacji, w której domaganie się spłaty pożyczki byłoby niesłuszne).
9. Z powyższych względów powództwo zostało uwzględnione w całości. Odsetki
10. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 2 k.p.c, zasądzając je, zgodnie z żądaniem pozwu, od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, tj. 22 czerwca 2023 roku. Powód wypowiedział pozwanej umowę pożyczki pismem z dnia 25 stycznia 2023 r., w której oznaczono miesięczny termin wypowiedzenia. W tym okresie pozwana nie uiściła żadnej dodatkowej opłaty, a zatem roszczenie stało się wymagalne z upływem okresu wypowiedzenia, tj. z dniem 25 lutego 2023 r. Tym bardziej było ono więc wymagalne w dniu 22 czerwca 2023 r. kiedy powód wystąpił z pozwem w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Dlatego Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 22 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty. Koszty procesu
11. Zgodnie z art. 98 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu. Ponieważ pozwana przegrała proces w całości, winna on zwrócić powodowi poniesione przez niego koszty procesu, na które składały się: opłata od pozwu w kwocie 500 zł (125 zł- w epu), opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 1 800 zł (na podstawie art. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych), tj. łącznie 2 317 zł wraz z odsetkami, o których mowa w art. 98 § 1 1 k.p.c. Zarządzenia:
12. (...)
13. (...)