Sygn. akt VI C 2561/22 UZASADNIENIE Przedmiot i przebieg postępowania Pozwem z dnia 29 sierpnia 2022 roku (data stempla pocztowego) wniesionym do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie powód W. D. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) w S. wniósł o zasądzenie od (...) S.A. z siedzibą w W.: kwoty 5 249,46 zł (tytułem częściowego odszkodowania za uszkodzenia powstałe w dniu 30 kwietnia 2022 r. w mieniu położonym przy ul. (...), (...)-(...) P., należącym do poszkodowanych J. K. i M. K.) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 400 zł (tytułem zwrotu wydatków związanych z wykonaniem kosztorysu naprawy uszkodzeń po szkodzie) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 30 kwietnia 2022 roku doszło do uszkodzenia mienia położonego przy ul. (...), (...)-(...) P., należącego do poszkodowanych J. K. i M. K.. Uszkodzone dobro było objęte ważną umową ubezpieczenia mienia z pozwanym ubezpieczycielem. Szkoda została zgłoszona do ubezpieczyciela, który wypłacił na rzecz poszkodowanych odszkodowanie w wysokości 2 287,28 zł. Poszkodowani w drodze umowy cesji wierzytelności zbyli swoją wierzytelność na rzecz powoda. Powód wskazał, że kwota wypłaconego odszkodowania była zaniżona, a rzeczywiste koszty przywrócenia mienia do stanu sprzed szkody wynosiły 13 186,21 zł ( pozew, k. 2-6). W sprzeciwie pozwanego od nakazu zapłaty z dnia 16 listopada 2022 roku (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa. W ocenie pozwanego wypłacona kwota odszkodowania odpowiada poniesionej przez poszkodowanego szkodzie i pozwala na przywrócenie uszkodzonego mienia do stanu sprzed zdarzenia. Nadto wskazał, że przedłożony przez powoda kosztorys jest zawyżony co do zakresu przyjętych prac jak i ich rozmiarów. Zakwestionował także zasadność żądanie zwrotu kosztów sporządzenia kosztorysu naprawy przez rzeczoznawcę powoda ( sprzeciw, k. 31-32). Ustalenia faktyczne J. K. i M. K. byli w okresie od 30 marca 2022 r. do 29 marca 2023 r. ubezpieczeni w ramach polisy ubezpieczeniowej (...). Przedmiotem ubezpieczenia był ich dom jednorodzinny położony w P. przy ul. (...). Dom ten był ukończony, wybudowany w 1990, o konstrukcji niepalnej. Ubezpieczenie zostało zawarte w wariancie od wszystkich ryzyk na sumę ubezpieczenia w wysokości 150 000 zł. Do umowy ubezpieczenia miały zastosowanie OWU nr (...) r. z dnia 14 września 2021 r. (polisa ubezpieczeniowa, k. 10) Dnia 17 czerwca 2022 r. M. K. zgłosił powstanie szkody w budynku – uszkodzenia elewacji (dwóch ścian) na skutek bytowania ptaków. W kilku miejscach powstały punktowe (do 10 cm średnicy) ubytki w tynku i położonym pod nim styropianie. Dziury wydziobywał dzięcioł. ( akta szkody na płycie zawierające podsumowanie zgłoszenia szkody, str. 51, 52 pliku pdf oraz dokumentacja fotograficzna budynku po szkodzie – pliki .pdf na płycie CD, k. 36; przesłuchanie M. K., k. 77v) Dnia 30 czerwca 2022 r. po dokonaniu przez ubezpieczyciela oględzin w celu ustalenia wysokości szkód przyznał on na podstawie kosztorysu odszkodowanie w kwocie 2 287,28 zł i wypłacił je ubezpieczonym. (kosztorys ubezpieczyciela – odrębny plik na płycie CD, k. 36; pismo dot. wypłaty odszkodowania k. 11) Poszkodowani w dniu 5 sierpnia 2022 roku zbyli wierzytelność przysługującą im przeciwko ubezpieczycielowi z tytułu umowy ubezpieczenia majątkowego za poniesioną szkodę z dnia 30 kwietnia 2022 roku na rzecz W. D., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...). Otrzymali za cesję wynagrodzenie w kwocie 2 500 zł, która to kwota – łącznie z odszkodowaniem już otrzymanym od (...) – pozwoliła na załatanie dziur w ścianie ( umowa cesji, k. 8-9; zeznania M. K., k. 77v; potwierdzenie przelewu, k. 92) Przed wystąpieniem z powództwem W. D. zlecił sporządzenie wyliczenia wysokości szkody w uszkodzonym budynku. Na podstawie kosztorysu nr (...) sporządzonego przez G. L., będącego głównym rzeczoznawcą (...) Sp. z o.o., ustalono, że usunięcie skutków szkody z dnia 30 kwietnia 2022 r. w postaci wykonania robót remontowo – budowlanych obejmowało koszty w wysokości 13 186,21 zł brutto. Taką też kwotę rzeczoznawca przyjął jako kwotę należną za przywrócenie mienia do stanu sprzed szkody. Koszt sporządzenia tego kosztorysu wynosił 400 zł netto (492 zł brutto). Później kosztorys ten został skorygowany do kwoty 12 922,07 zł. ( kosztorys nr (...), k. 12-15; faktura nr (...), k. 16; kosztorys po zmianie, k. 108-116). Powód prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...), a przedmiotem jego działalności jest m. in. pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych (kod (...) 64.99.z). ( wydruk z (...), k. 17). Wysokość kosztów potrzebnych do usunięcia skutków szkody powstałej w budynku poszkodowanych według wartości nowej oraz z uwzględnieniem zapisów § 13-15 OWU i średnich cen robocizny i materiałów aktualnych w II kwartale 2022 r. wynosi 5 594,88 zł brutto. Biegły wskazał, że możliwe jest usunięcie szkody poprzez dokonanie punktowych uzupełnień docieplenia i tynku oraz pomalowanie ściany. ( opinia biegłego, k. 118-128; opinia uzupełniająca, k. 154-166) Omówienie dowodów Sąd oparł się na dowodach wymienionych powyżej. Ich wiarygodność nie budziła wątpliwości stron, a okoliczności faktyczne zasadniczo nie były przedmiotem sporu między stronami. W szczególności nie budziło wątpliwości, że zawarta pomiędzy poszkodowanymi a powodem umowa cesji dotyczy szkód w ich budynku oraz odszkodowania, które zostało wypłacone przez pozwanego 30 czerwca 2022 r. – pomimo że w umowie cesji podano datę powstania szkody (30 kwietnia 2022 r.), która nie pojawia się w aktach szkody. Zresztą z uwagi na charakter szkody – powstałej w wyniku wydziobywania fragmentów elewacji i ocieplenia przez dzięcioła – jakakolwiek „data szkody” może być wskazana tylko szacunkowo. W braku sporu pomiędzy stronami co do tego, że umowa cesji z 5 sierpnia 2022 r. dotyczy właśnie tych szkód, które zostały zgłoszone 17 czerwca 2022 r. i za które wypłacono częściowo odszkodowanie 30 czerwca 2022 r., Sąd również nie dopatrzył się w tejże umowie niejasności lub wątpliwości. Sporne między stronami były zakres prac niezbędnych do usunięcia powstałej szkody oraz wysokość należnego powodowi odszkodowania. Z uwagi na konieczność ustalenia wysokości kosztów naprawy usunięcia powstałej szkody, sąd dopuścił dowód z opinii biegłego. Biegły sporządził wyliczenie w dwóch wariantach – wg. cen obowiązujących na dzień sporządzenia opinii oraz cen z II kwartału 2022 r. (w którym to okresie ubezpieczyciel przyznał poszkodowanym odszkodowanie). Początkowo ustalił koszty usunięcia szkody na kwoty 6 371,94 zł (wg. cen na 30.04.2022 r.) lub 7 351,37 zł (wg. cen na datę opinii, 13.04.2023 r.). Powód zgodził się z tą opinią i wskazał, że do ustalenia wysokości należnego mu odszkodowania należy przyjąć wariant cen z daty sporządzenia opinii (k. 138-139), a pozwany zgłosił do niej zastrzeżenia. Biegły w opinii uzupełniającej ustosunkował się do tych zastrzeżeń i skorygował kosztorysy, przyjmując w nich jako stawkę podatku od towarów i usług stawkę 8% zamiast 23%. W ten sposób biegły ustalił koszty usunięcia szkody na kwotę 5 594,88 zł (wg. cen na 30.04.2022 r.) lub 6 637,84 zł (wg. cen na datę opinii), k. 155-166, nie zmieniając jednak zakresu prac i kosztów, jakie składałyby się na usunięcie szkody. Kosztorys ten został sporządzony przejrzyście, nie zawierał błędów rachunkowych ani merytorycznych. Dopiero w odpowiedzi na doręczenie opinii uzupełniającej pełnomocnik powoda zgłosił zarzuty dotyczące zakresu prac i zakładanych przez biegłego do wykorzystania materiałów. A zatem pomimo braku zmian w tym zakresie pomiędzy opinią pierwotną a uzupełniającą stanowisko powoda uległo diametralnej zmianie, gdyż do opinii pierwotnie sporządzonej nie miał zastrzeżeń, a wręcz stwierdził na piśmie, że zawiera prawidłowe wyliczenie kosztów naprawienia szkody. Jego zarzuty można było zatem potraktować jako spóźnione, gdyż nie dotyczyły kwestii, które uwidoczniły się dopiero w opinii uzupełniającej, ale stanowiły sedno także opinii pierwotnie sporządzonej. Niezależnie od powyższego Sąd nie uznał argumentów przedstawionych w piśmie z dnia 10 lipca 2023 r. za przekonujące i udowodnione na tyle, aby uzasadniały one zasięganie opinii biegłego po raz kolejny. Powód nie zacytował ani nie powołał konkretnych przepisów lub norm BHP, które wykluczałyby wykonywanie prac z użyciem rusztowań zaproponowanych przez biegłego (przestawianych, nie montowanych na całej długości ściany). Z kolei wymianę tynków na całej ścianie Sąd uznał za nadmierne i wykraczające ponad usunięcie skutków szkody, lecz prowadzące w istocie do modernizacji elewacji oraz stanowiące ulepszenie budynku ponad dotychczasowy stan – co nie podlega indemnizacji na podstawie umowy ubezpieczenia. Uszkodzenia elewacji miały bowiem charakter punktowy, były w większości niewielkie i możliwe do uzupełnienia fragmentarycznie. Jest też niejasne, dlaczego powód zwraca uwagę, że na ścianie był położony tynk strukturalny i taki też powinien zostać położony po szkodzie. Istotnie, elewacja była pokryta tynkiem strukturalnym a wyceny biegłego przewidują (w pozycji szóstej, na podstawie KNR-W-2- (...)-02) „ …pokrycie wyprawami elewacyjnymi ścian … z fakturą grysową.”, czyli nie gładkim, odbiegającym wyglądem powierzchni od istniejącego. Sąd uznał więc, że dotychczas sporządzone opinie przez biegłego były wystarczające dla ustalenia kosztów naprawy budynku i nie było konieczności ich uzupełnienia w żadnym zakresie. Dlatego też dowód z kolejnej uzupełniającej opinii biegłego został przez Sąd pominięty jako zbędny dla rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. (k. 195). W kwestii prowadzonej przez powoda działalności gospodarczej Sąd oparł się na wydruku z (...) załączonego do pozwu (k. 17-v). Ocena prawna Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Cesja praw do odszkodowania Zgodnie z treścią art. 509 § 1 i 2 k.c., wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania, a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Pozwany nie przedstawił argumentów świadczących o tym, że umowa cesji wierzytelności poszkodowanych na rzecz powoda jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub niezgodna z istotą stosunku ubezpieczeniowego. Umowy tego rodzaju są w obrocie stosowane powszechnie i stanowią realizację obowiązującej na gruncie k.c. swobody umów. Nie sposób dopatrzyć się niezgodności z zasadami współżycia społecznego z powodu „chęci uzyskania korzyści przewyższającej rzeczywistą szkodę”. Umowa cesji nie została zawarta z takim zamiarem (a przynajmniej brak na to jakiegokolwiek dowodu), a wysokość rzeczywistej szkody jest rozstrzygająco ustalana dopiero w postępowaniu sądowym, toteż wnioskowanie o nieważności umowy cesji wierzytelności odszkodowawczej przed poddaniem sprawy pod osąd sądu należy uznać (z zasady) za przedwczesne i wadliwe. Ustalenie prawa do odszkodowania od ubezpieczyciela, wysokość odszkodowania Kwestię odpowiedzialności odszkodowawczej w niniejszej sprawie regulowała zawarta między poszkodowanymi (jako ubezpieczonymi) a pozwanym umowa ubezpieczenia nieruchomości, obejmująca ubezpieczenie domu jednorodzinnego położonego w P. przy ul. (...) – w wariancie od wszystkich ryzyk oraz ogólne warunki kompleksowego ubezpieczenia (OWU) (...). Zgodnie z § 5 ust. 2 OWU zakresem ubezpieczenia nieruchomości w wariancie od wszystkich ryzyk objęte są szkody polegające np. na zdarzeniach losowych, przepięciach, dewastacjach i innych wypadkach ubezpieczeniowych. Ponadto zgodnie z art. 805 § 1 i § 2 pkt 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Przy ubezpieczeniu majątkowym świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku, przy czym w myśl art. 824 1 § 1 k.c., o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody. Odszkodowanie ma zasadniczo na celu naprawienie szkody wyrządzonej ubezpieczającemu lub ubezpieczonemu w wyniku zajścia wypadku ubezpieczeniowego. W niniejszej sprawie ubezpieczyciel nie kwestionował zajścia wypadku ubezpieczeniowego polegającego na uszkodzeniu elewacji budynku przez dzięcioła i wypłacił poszkodowanym z tego tytułu odszkodowanie w kwocie 2 287,28 zł. Pozwany kwestionował jedynie zasadność żądania powoda w wysokości przewyższającej wypłaconą kwotę, która pozwoliła, w jego ocenie, w pełni na przywrócenie uszkodzonego mienia do stanu sprzed zdarzenia. Pozwany powoływał się też na sprzeczność umowy cesji z celem umowy ubezpieczenia. Zgodnie z § 13 ust. 1 OWU (k. 12v) (...) ustala wysokość odszkodowania w kwocie, która odpowiada wysokości poniesionej szkody i nie przekracza sumy ubezpieczenia wskazanej w polisie oraz uwzględnia limity odpowiedzialności określone w § 12. Stosownie do § 13 ust. 2 pkt 1 OWU dla domu jednorodzinnego (...) ustala wysokość odszkodowania:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.