Sygn. akt VI GC 1078/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2023 roku Sąd Rejonowy w Gdyni VI Wydział Gospodarczy, w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Justyna Supi
§ 2i 3 k.p.c.
w zw. z art. 167 k.p.c. podniesiony przez pozwanego na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 roku na piśmie (k. 144 akt) zarzut potrącenia kwoty 64 461,72 złotych z kwotą dochodzoną pozwem (72 347,87 złotych) uznał za bezskuteczny, albowiem został on podniesiony z naruszeniem wskazanego w art.
§ 2k.p.c.
terminu, tj. dwóch tygodni od dnia, kiedy wierzytelność pozwanego stała się wymagalna. W niniejszej sprawie termin wymagalności wierzytelności pozwanego przypadał na dzień 18 lutego 2023 roku, a więc termin do podniesienia na piśmie w toku procesu zarzutu potrącenia upływał z dniem 04 marca 2023 roku, o czym szerzej poniżej. Nadto wobec uznania zarzutu potrącenia za bezskuteczny, na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd pominął dowód z zeznań świadków: M. S.
(3), K. S., M. T. i P. K. jako zbędny, roszczenie pozwanego objęte bowiem zarzutem potrącenia nie było bowiem przedmiotem rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 39 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku Prawo restrukturyzacyjne (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 roku, poz. 2309 ze zmianami) Sąd uznanie przez pozwanego powództwa dokonane w dniu 19 kwietnia 2023 roku na rozprawie uznał za nieważne w zakresie kwoty 4 945 złotych wobec braku zgody nadzorcy sądowego na uznanie powództwa w tej części oraz na podstawie art. 39 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku Prawo restrukturyzacyjne (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 roku, poz. 2309 ze zmianami) uznanie przez pozwanego powództwa dokonane w dniu 19 kwietnia 2023 roku na rozprawie uznał za ważne w zakresie kwoty 2 941,15 złotych wobec zgody nadzorcy sądowego na uznanie powództwa w tej części (k. 197 akt). W ocenie Sądu powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. W niniejszej sprawie powód Ł. U. domagał się zasądzenia od pozwanego M. S.
(1)kwoty 72 347,87 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot: 43 006,91 złotych za okres od dnia 29 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty i 29 340,96 złotych za okres od dnia 06 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu – tytułem refaktury kosztów związanych z dostarczeniem pozwanemu towarów określonych w fakturze numer (...). Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 roku pełnomocnik pozwanego oświadczył między innymi, że pozwany uznaje powództwo co do kwoty 7 886,15 złotych. Mając jednak na uwadze, iż w stosunku do pozwanego toczy się postępowanie restrukturyzacyjne o zatwierdzenie układu, w ramach którego to postępowania powołany został dla pozwanego nadzorca sądowy, dla oceny dokonanego przez pozwanego częściowego uznania powództwa należało wziąć pod uwagę treść art. 39 § 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku Prawo restrukturyzacyjne (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 roku, poz. 2309 ze zmianami), zgodnie z którym po powołaniu nadzorcy sądowego dłużnik może dokonywać czynności zwykłego zarządu. Na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymagana jest zgoda nadzorcy sądowego, chyba że ustawa przewiduje zezwolenie rady wierzycieli. Zgoda może zostać udzielona również po dokonaniu czynności w terminie trzydziestu dni od dnia jej dokonania. Czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu dokonana bez wymaganej zgody jest nieważna. Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu, że czynność mająca na celu uznanie powództwa w jakiejkolwiek części stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Dlatego też dla ważności czynności pozwanego dotyczącej uznania powództwa w zakresie kwoty 7 886,15 złotych niezbędna była w niniejszej sprawie zgoda nadzorcy sądowego ustanowionego dla pozwanego. W piśmie procesowym z datą w nagłówku „dnia 02 czerwca 2023 roku” (data prezentaty: 2023-06-09, k. 197 akt) nadzorca sądowy z zachowaniem ustawowego terminu oświadczył, że wyraża zgodę na uznanie przez pozwanego roszczenia wobec powoda w zakresie kwoty 2 941,15 złotych, natomiast w zakresie pozostałej kwoty, tj. kwoty 4 945 złotych – nadzorca układu nie wyraził zgody na uznanie roszczenia. Odnośnie pozostałej części żądania (nieobjętej oświadczeniem o uznaniu roszczenia), to pozwany M. S.
(1)kwestionując żądanie pozwu w tej części podnosił, że z treści oświadczenia z dnia 23 września 2019 roku o uznaniu długu, na jakie powołuje się powód w treści pozwu, nie wynika, czego to oświadczenie dotyczy i czy obejmowało ono faktury objęte żądaniem pozwu, gdyż strony pozostawały w stałych stosunkach gospodarczych, a zakres wzajemnych roszczeń i zobowiązań był szeroki. W ocenie pozwanego treść oświadczenia z dnia 23 września 2019 roku nie stanowiła tylko zobowiązania do zapłaty należności za sprzedaż paliwa przez powoda, ale była częścią uzgodnień stron co do wzajemnych rozliczeń, których to uzgodnień pozwany nie dotrzymał. Jednocześnie pozwany wskazał, iż wobec niewywiązania się przez powoda z przyjętych na siebie zobowiązań umownych pozwany poniósł szkodę w kwocie 80 000 złotych. W związku z tym, w toku procesu – w dniu 19 kwietnia 2023 roku – pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu wzajemnych należności stron przedstawiając do potrącenia należną mu od powoda należność w kwocie 64 461,72 złotych z tytułu niewykonania umowy przedwstępnej i nie zawarcia umowy przyrzecznej sprzedaży ruchomości, tj. pojazdu marki V., którą potracił z przysługującą powodowi od pozwanego należnością dochodzoną w niniejszym procesie. Mając na uwadze zakreślony wyżej zakres sporu Sąd zważył w pierwszej kolejności, że nie było wątpliwości, że strony łączyła nienazwana umowa, której przedmiotem było udostępnienie przez powoda pozwanemu karty paliwowej służącej do nabywania paliwa i innych towarów oraz dokonywania innych płatności obciążających wobec ich dostawców powoda, z zobowiązaniem się pozwanego do uregulowania tychże kosztów na rzecz powoda. Sąd miał przy tym na uwadze, że pozwany nie podważał zasadności ani prawidłowości wystawionych przez powoda faktur, jak zaś wynikało z przeprowadzonych dowodów, w ramach współpracy stron powód udostępnił pozwanemu swoją kartę paliwową, na którą pozwany kupował paliwo i inne towary, a przy rozliczaniu należności z tej karty paliwowej powód refakturował na pozwanego koszty, którymi sam został obciążony z tego tytułu. Wystawiane przez powoda refaktury obejmowały przy tym także należności za opłaty drogowe, zakup płynu ad blue oraz koszty ubezpieczenia karty. Nie było także wątpliwości w świetle przeprowadzonych dowodów, że pozwany złożył powodowi w dniu 23 września 2019 roku oświadczenie, w którym zobowiązał się do zapłaty do dnia 31 października 2019 roku na rzecz powoda „należnych mu faktur, wynikających ze sprzedaży paliwa”, przy czym na moment składania tego oświadczenia, poza należnościami wynikającymi z faktur objętych niniejszym powództwem, pozwany nie miał żadnych innych zobowiązań wobec powoda. Sąd miał również na uwadze, że pozwany podnosił, że oświadczenie to było elementem szerszych uzgodnień i zapłata wskazanej w nim należności miała być uzależniona od przeniesienia na rzecz pozwanego własności spornego pojazdu marki V.. Odnosząc się do tej kwestii, to w pierwszej kolejności wskazać należy, że uzgodnień takich nie potwierdza w sprawie żaden obiektywny dowód, poza zeznaniami pozwanego uznanymi przez Sąd za niewiarygodne w tej części. Na uwadze mieć bowiem należało, że powód nie potwierdził, aby wówczas – w zamian za uzyskanie zapłaty – zobowiązał się przenieść własność pojazdu na powoda, tym bardziej, że zgodnie z umową z dnia 08 lutego 2019 roku miało to nastąpić po zakończeniu umowy leasingu. Co więcej, warunek taki byłyby niemożliwy do spełnienia – powód w tym czasie nie był właścicielem pojazdu, pozostawał nim (...) spółka akcyjna z siedzibą we W.. Nie znajduje również potwierdzenia w żadnym dowodzie okoliczność, że w tym czasie powód zobowiązał się – w zamian za uzyskanie zapłaty – do przeniesienia praw z umowy leasingu na inną osobę – R. M.
(2), powód okoliczności tej przeczył, zaś pozwany zaniechał w tym zakresie inicjatywy dowodowej i nie składał wniosku o przesłuchanie tej osoby. Wreszcie zważyć należy, że pozwany na żadnym etapie postępowania nie uchylił się od skutków prawnych swojego oświadczenia z dnia 23 września 2019 roku, lecz dalej realizował postanowienia umowy z dnia 08 lutego 2019 roku uiszczając czynsz najmu w wysokości rat leasingowych. W tej sytuacji uznać należało, że pozwany nie zdołał wykazać, że warunkiem zapłaty na rzecz powoda kwoty 72 347,87 złotych w terminie wskazanym w jego oświadczeniu z dnia 23 września 2019 roku było czy to przeniesienie przez powoda własności pojazdu na pozwanego, czy to przeniesienie przez powoda praw z umowy leasingu na inną osobę. Natomiast okoliczność, że powód po ustaniu umowy leasingu, kiedy już nabył własność przedmiotowego pojazdu marki V., nie zrealizował swojego zobowiązania, pozostaje bez znaczenia dla obowiązku zapłaty istniejącego po stronie pozwanego, zaś podnoszona przez pełnomocnika pozwanego w „mowie końcowej” okoliczność, jakoby miało to – nieuregulowanie należności powodowi – stanowić „zabezpieczenie” wierzytelności pozwanego nie wynika ani z uzgodnień stron ani nie znajduje oparcia w przepisach prawa (nie były to świadczenia jednoczesne) i nie zasługuje na aprobatę Sądu, w tym również w kontekście wniosku o nieobciążanie pozwanego kosztami procesu. Sąd miał także na uwadze, że niezależnie od uznania wierzytelności powoda dokonanego w oświadczeniu z dnia 23 września 2019 roku, pozwany w istocie w swoich zeznaniach potwierdził swoje zobowiązanie wobec powoda nie kwestionując jego zasadności ani wysokości. W świetle wskazanych powyżej okoliczności odnośnie natomiast skuteczności i zasadności zgłoszonego przez pozwanego zarzutu potrącenia należy wskazać, co następuje. Zgodnie z treścią art. 498 k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 08 sierpnia 2005 roku (sygn. akt I ACa 1053/05) zarzut potrącenia jest w istocie formą dochodzenia roszczenia, zrównaną w skutkach z powództwem. Mają zatem do niego zastosowanie wymagania stawiane wobec pozwu w zakresie określenia żądania, przytoczenia okoliczności faktycznych oraz wskazania dowodów na ich poparcie, a w szczególności dokładne określenie wierzytelności, jej wysokości, a wreszcie wykazania jej istnienia. Samo oświadczenie o potrąceniu nie jest jeszcze dowodem na istnienie przesłanek potrącenia ustawowego z art. 498 k.c. ani nie jest źródłem kreacji wierzytelności przedstawionej do potrącenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skuteczność i ważność potrącenia zależy od kilku elementów, w ramach których należy odróżnić zaistnienie przesłanek do potrącenia (określonych w przepisie art. 498 § 1 k.c.) od prawidłowości oświadczenia o potrąceniu (co do formy, treści, uprawnienia osoby składającej oświadczenie, właściwego adresata, czy terminu). Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie pozwany w stosunku do zgłoszonego przez powoda roszczenia podniósł na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 roku, na której obecny był również powód) zarzut potrącenia składając oświadczenie o potrąceniu na piśmie, niezbędnym było dokonanie skuteczności powyższego aktu w świetle art.
k.p.c. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego. Stosownie do treści § 2 tegoż przepisu, pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna. Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie procesowym. Do pisma tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat (art.
§ 3k.p.c.).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należało mieć na uwadze, iż w ocenie Sądu pozwany nie sprostał wymogom zawartym w art.
§ 2k.p.c., z konsekwencjami, o jakich mowa w § 3 tegoż przepisu.
Na wstępie podkreślić należy raz jeszcze, że w niniejszej sprawie zarzut potrącenia nie został podniesiony przez pozwanego w sprzeciwie od nakazu zapłaty, czyli w pierwszym piśmie procesowym pochodzącym od strony pozwanej, w którym pozwany wdał się w spór co do istoty sprawy. Zarzut potrącenia został sformułowany przez pozwanego później, dopiero w toku postępowania na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 roku, na której obecny był również powód i na której pozwany złożył na piśmie oświadczenie o potrąceniu przedstawiając do potrącenia należną pozwanemu od powoda wierzytelność w kwocie 64 461,72 złotych z tytułu niewykonania umowy przedwstępnej i nie zawarcia umowy przyrzecznej sprzedaży ruchomości, tj. pojazdu marki V., z przysługującą powodowi od pozwanego należnością w kwocie 72 347,87 złotych wynikającą z faktur o numerach (...), tj. z należnością objętą żądaniem pozwu w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd zważył, że składając w toku rozprawy w dniu 19 kwietnia 2023 roku zarzut potrącenia, pozwany uchybił terminowi określonemu w przepisie art.
§ 2
k.p.c., zgodnie z którym pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna. Jak wynikało z materiału dowodowego sprawy przedstawiona przez pozwanego do potrącenia wierzytelność wynikała z łączącej strony umowy najmu z dnia 08 listopada 2019 roku, której przedmiot stanowił pojazd marki V. (...), rok produkcji 2018, o numerze rejestracyjnym (...), gdzie w treści § 5 tej umowy najemca (pozwany) zobowiązał się do używania pojazdu z naczepą typu chłodnia do dnia zakończenia leasingu wraz z wykupem na własność po zakończeniu umowy, natomiast wynajmujący zobowiązał się do odsprzedania pojazdu zgodnie z warunkami zawartymi w umowie leasingu zawartej z (...) spółką akcyjną z siedzibą we W.. Mając na uwadze powyższe pozwany w toku niniejszego procesu wskazywał, iż wobec niewywiązania się przez powoda z przyjętego na siebie zobowiązania, pozwany posiada względem powoda wierzytelność o zapłatę kwoty 80 000 złotych tytułem odszkodowania za niewykonanie umowy, gdyż w wyniku działań powoda poniósł szkodę w takiej właśnie wysokości. W związku z tym pismem z dnia 13 lutego 2023 roku pozwany wezwał powoda do zapłaty kwoty 87 000 złotych z tytułu wyrządzonej szkody, w związku z niewykonaniem umowy sprzedaży, gdzie w treści wezwania pozwany wskazał, że wierzytelność w kwocie 80 000 złotych stanowi równowartość rynkową pojazdu marki V. (...) o numerze rejestracyjnym (...), natomiast wierzytelność w kwocie 7 000 złotych przysługuje w związku z poniesieniem przez pozwanego kosztów dodatkowych w związku z uprzątnięciem wraku pojazdu po jego samozapłonie oraz kosztów przetrzymywania wraku pojazdu od dnia usunięcia wraku po jego samozapłonie na parkingu (koszt postoju pojazdu za jeden miesiąc wynosi 500 złotych). Termin zapłaty powyższej należności pozwany zakreślił do dnia 17 lutego 2023 roku (wezwanie do zapłaty – k. 133-133v akt). Na marginesie jedynie wskazać należy, że wierzytelność odszkodowawcza dla swej wymagalności wymaga wezwania do zapłaty. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że przedstawiona przez pozwanego do potrącenia wierzytelność w kwocie 64 461,72 złotych jako odszkodowanie z tytułu niewykonania umowy przedwstępnej i nie zawarcia umowy przyrzecznej sprzedaży ruchomości pojazdu marki V. o numerze rejestracyjnym (...) była wymagalna od dnia 18 lutego 2023 roku. Tym samym, mając na uwadze treść przepisu art.
§ 2i 3 k.p.c.
– od tego dnia, pozwany miał dwa tygodnie na podniesienie zarzutu potrącenia w procesie poprzez złożenie oświadczenia o potrąceniu na piśmie. W okolicznościach niniejszej sprawy termin wskazany w przepisie art.
§ 2k.p.c.
upływał zatem pozwanemu w dniu 04 marca 2023 roku (w związku z tym, że była to sobota – stosownie do treści art. 115 k.c. termin ten w istocie przesuwał się do poniedziałku, dnia 06 marca 2023 roku). Jak natomiast zostało już wskazane przez Sąd – pozwany w toku niniejszego procesu złożył na piśmie oświadczenie o potrąceniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 roku, a zatem po upływie terminu z art.
§ 2k.p.c.
W myśl natomiast art. 167 k.p.c. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W świetle powyższego zarzut potrącenia podniesiony przez pozwanego został uznany przez Sąd za bezskuteczny, czemu Sąd dał wyraz postanowieniem z dnia 04 września 2019 roku. Wobec zaś powyższego zbędne stało się prowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie. Na marginesie jedynie wskazać należy, że pomiędzy stronami toczy się przed Sądem Rejonowym w Gdyni postępowanie o odszkodowanie za szkodę poniesioną w związku z nie zawarciem przez powoda przyrzeczonej umowy sprzedaży. Mając na uwadze całokształt powyższych rozważań Sąd na podstawie art. 353 1 k.c. w zw. z art. 481 k.c. uwzględnił powództwo w całości i zasądził od pozwanego M. S.
(1)na rzecz powoda Ł. U. kwotę 72 347,87 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot: 43 006,91 złotych za okres od dnia 29 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty oraz 29 340,96 złotych za okres od dnia 06 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art. 98 k.p.c. i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935) zasądzając na rzecz powoda od pozwanego jako strony przegrywającej niniejszy proces kwotę 9 018 złotych (wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty) obejmującą kwotę 3 618 złotych tytułem opłaty sądowej od pozwu i kwotę 5 400 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Co do kwoty zasądzonej w punkcie pierwszym wyroku w związku z jej skutecznym uznaniem przez pozwanego w kwocie 2 941,15 złotych na podstawie art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 213 k.p.c. Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w tym zakresie (punkt trzeci wyroku). ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) SSR Justyna Supińska Gdynia, dnia 09 stycznia 2024 roku