Warszawa, dnia 12 lipca 2024 r. Sygn. akt VI Ka 1181/23 1 2WYROK 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący:

§ 1

kpk, prowadził postępowanie dowodowe, uznając że obrońca oskarżonej był prawidłowo zawiadomiony i nie stawił się bez usprawiedliwienia, po czym przesłuchał jednego świadka i odroczył rozprawę bez terminu. Wprawdzie pouczył obrońcę o treści art.

§ 7

kpk, jednak ten nie złożył wniosku o powtórzenie tej czynności, a Sąd Rejonowy nie zrobił tego z urzędu, co można byłoby potraktować jako konwalidację tego uchybienia. Zwłaszcza, że na w/w terminie rozprawy nie podjęto żadnych innych czynności, odraczając ją bez terminu w celu oczekiwania na sporządzenie opinii sądowo - psychiatrycznej. W dniu 11 kwietnia 2023 r., a więc ponad rok później, wpłynęła opinia sądowo - psychiatryczna, z której wynikało, że u oskarżonej nie rozpoznano choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego, a jedynie zaburzenia adaptacyjne - reakcję sytuacyjną, co nie znosiło ani nie ograniczało zdolności rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Jej poczytalność nie budzi wątpliwości. Ponadto uznano, że oskarżona może brać udział w postępowaniu sądowym i prowadzić obronę w sposób samodzielny i rozsądny. Sąd Rejonowy odnotował w/w opinię. Nie orzekł, że w jej świetle udział obrońcy jest nieobowiązkowy. Mając powyższe na uwadze, nie ulega wątpliwości, że Sąd Rejonowy procedował pod nieobecność obrońcy oskarżonej, która z uwagi na uprzednie powzięcie wątpliwości co do jej poczytalności, wyrażonych dopuszczeniem dowodu z opinii sądowo - psychiatrycznej, była obligatoryjna. Było to tym bardziej błędne, że obrońca poinformował o przyczynach swojego niestawiennictwa, wskazując że po prostu zapomniał o rozprawie, a zarówno on, jak i oskarżona wnieśli o jej odroczenie. Sąd Rejonowy nie udzielił żadnej odpowiedzi, pomimo że obrońca deklarował możliwość dojechania na rozprawę w rozsądnym czasie. Co więcej, świadek który został wówczas przesłuchany jest funkcjonariuszem Policji wykonującym swoje obowiązki służbowe w W.. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, żeby go przesłuchać w innym terminie. Zwłaszcza, że niczego nie pamiętał, jedynie potwierdzając zeznania złożone w postępowaniu przygotowawczym. Tym samym nie zaistniały przesłanki art.

§ 1kpk, który powinien być stosowany jedynie w sytuacjach wyjątkowych.

O ile zrozumiałym jest, że Sąd Rejonowy starał się możliwie szybko rozpoznać niniejszą sprawę, o tyle powinien pamiętać o swojej wcześniejszej decyzji i procedować w sposób nie narażający zapadłego rozstrzygnięcia na uchylenie. Powyższe potwierdził Sąd Najwyższy chociażby w wyroku z dnia 20 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt I KK 390/22, stwierdzając że w wypadku powzięcia przez organ procesowy uzasadnionych wątpliwości: czy zdolność oskarżonego do rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona (art. 79 § 1 pkt 3 kpk), albo też czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny (art. 79 § 1 pkt 4 kpk), udział obrońcy w postępowaniu staje się obligatoryjny. Stan obrony obligatoryjnej trwa przy tym tak długo, dopóty sąd - uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny - nie orzeknie, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy (art. 79 § 4 zd. pierwsze kpk). Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy nie rozpatrywał zarzutów podniesionych przez obrońcę oskarżonej i oskarżoną, które odnosiły się do orzeczonej kary. Wniosek Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonej kary 4 miesięcy pozbawienia wolności. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny. Z opisanych wyżej względów, a więc z uwagi na zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej uniemożliwiającej merytoryczną kontrolę zaskarżonego wyroku, brak było podstaw do jego zmiany. Kwestionowane orzeczenie musiało być uchylone, a sprawa przekazana Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

1. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.). Bezwzględna przesłana odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 kpk. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności. Wprawdzie nie było to przedmiotem zarzutów obrońcy oskarżonej i oskarżonej, jednak Sąd Okręgowy z urzędu dopatrzył się zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej związanej z prowadzeniem rozprawy pod nieobecność obrońcy oskarżonej, którego obecność była obowiązkowa.
2. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.
3. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.3 1 Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy. 0.15.
4. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1.3.1
5. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany. 0.15.
6. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.
7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt IV K 206/21 ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. Z uwagi na wątpliwości co do poczytalności oskarżonej, które zostały wyrażone poprzez dopuszczenie dowodu z opinii sądowo - psychiatrycznej, obrońca oskarżonej musiał być obecny na każdym terminie rozprawy. W dniu 21 kwietnia 2022 r. nie stawił się, informując o przyczynie tego stanu rzeczy i wnoszą o odroczenie rozprawy. Identyczne stanowisko zajęła oskarżona. Mimo to Sąd Rejonowy prowadził rozprawę, przesłuchując jednego świadka. Uchybienie to nie zostało w żaden sposób konwalidowane. Tym samym zaistniała bezwzględna przesłanka odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 10 kpk. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia.
8. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.
9. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. 0.15.3.
10. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Rejonowy powinien w pierwszej kolejności podjąć decyzję czy obecność obrońcy oskarżonej jest w dalszym ciągu obowiązkowa czy też, mając na uwadze treść opinii sądowo - psychiatrycznej, nieobowiązkowa. W tym drugim przypadku powinien wydać postanowienie w tym przedmiocie, które spowodowałoby możliwość prowadzenia rozprawy także pod nieobecność obrońcy oskarżonej. Oczywiście w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności bądź nieuwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy, co jednak powinno być czynione rozważnie z uwagi na ewentualne naruszenie prawa do obrony. Następnie Sąd Rejonowy powinien ponownie przeprowadzić przewód sądowy i rozstrzygnąć o winie, a w przypadku jej stwierdzenia także o karze oskarżonej. 0.15.
11. Inne rozstrzygnięcia z wyroku Lp. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności.
12. Koszty Procesu Wskazać oskarżonego. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności. B. M. II Biorąc pod uwagę, że w postępowaniu odwoławczym uczestniczył obrońca oskarżonej z urzędu, przyznano mu na jego wniosek wynagrodzenie w kwocie 1033,20 złotych, w tym podatek od towarów i usług, za pomoc prawną, jaką udzielił jej na tym etapie postępowania. Jego wysokość wynikała z § 11 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
13. PODPIS 0.17.1.
14. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonej Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt IV K 206/21 0.17.1.
15. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.17.1.
16. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.17.1.
17. Wnioski ☐ uchylenie ☒ Zmiana 0.17.1.
18. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Oskarżona Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt IV K 206/21 0.17.1.
19. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.17.1.
20. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.17.1.
21. Wnioski ☐ uchylenie ☒ Zmiana