Warszawa, dnia 8 grudnia 2023 r. Sygn. akt VI Ka 400/22 1 2WYROK 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący:SSO Tomasz Morycz protokolant:protokolant sądowy – stażysta Justyna Kutnikowska 4przy udziale prokuratora Jerzego Kopcia po rozpoznaniu dnia 8 grudnia 2023 r. 5sprawy P. K. syna J. i E., ur. (...) w C. 6oskarżonego o przestępstwo z art. 190a § 1 kk 7na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego 8od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie 9z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt VIII K 914/19 I. uchyla zaskarżony wyrok i przyjmując, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu w warunkach art. 31 § 1 kk prowadzone przeciwko niemu postępowanie umarza; II. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 400/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
- CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 14 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt VIII K 914/
- 1.2 Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.
- Granice zaskarżenia 0.11.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
- Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.
- Ustalenie faktów 0.12.1.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. P. K. Dotychczasowe leczenie oskarżonego Zachowanie oskarżonego w okresie poprzedzającym czyn Popełnienie czynu w warunkach zniesionej poczytalności Dotychczasowa karalność oskarżonego Dokumentacja medyczna - k.336, 442-446 Dokumentacja dozoru - k.352-368v, 432-438 Dokumentacja wychowanka - k.392-408v Opinia sądowo - psychologiczna - k.451 Opinia sądowo - psychiatryczna - k.491 Karta karna - k.509-510v 0.12.1.
- Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. 0.12.
- Ocena dowodów 0.12.2.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu. Dotychczasowe leczenie oskarżonego Zachowanie oskarżonego w okresie poprzedzającym czyn Popełnienie czynu w warunkach zniesionej poczytalności Dotychczasowa karalność oskarżonego Dokumentacja medyczna Dokumentacja dozoru Dokumentacja wychowanka Opinia sądowo - psychologiczna Opinia sądowo - psychiatryczna Karta karna Dokumenty zostały sporządzone przez uprawnione osoby i podmioty. Nie były kwestionowane i nie budziły żadnych wątpliwości. 0.12.2.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu. . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że: kilkukrotne przychodzenie przez oskarżonego do miejsca zamieszkania i pracy M. S. oraz listy przesyłane przez oskarżonego stanowiły przejawy jej nękania i wzbudziły u pokrzywdzonej poczucie jakiegokolwiek zagrożenia, podczas gdy listy pisane przez oskarżonego oraz kontakt telefoniczny z jego strony nie miały na celu nękania, ani niepokojenia pokrzywdzonej, lecz dokonanie kompleksowego rozliczenia po zakończeniu związku partnerskiego (konkubinatu), co w ocenie oskarżonego, obejmować miało: przeproszenie pokrzywdzonej i jej rodziców za zachowanie oskarżonego w czasie trwania związku; jak również obustronny zwrot odzieży oraz innych rzeczy pozostawionych przez pokrzywdzoną u oskarżonego (i odwrotnie), a także zwrot oskarżonemu kwoty pieniężnej z tytułu zwrotu przypadającej na pokrzywdzoną części opłat eksploatacyjnych za mieszkanie za okres, w którym strony zamieszkiwały wspólnie;
- naruszenie prawa procesowego, art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., mające wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu nieprawidłowej oceny dowodów i w konsekwencji przyjęcie, że korespondencja przedłożona do akt przez M. S., a przesyłana przez oskarżonego, jak również chęć spotkania się P. K. stanowiły dowód jej „nękania”, podczas gdy: z treści korespondencji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że P. K. nakłaniał pokrzywdzoną do spotkania i rozmowy celem obustronnego zwrotu przedmiotów pozostawionych przez strony po zakończeniu wspólnego zamieszkiwania; dokonania rozliczenia związanego z kosztami wspólnego zamieszkiwania; jak również przeproszenia pokrzywdzonej za jego zachowanie z okresu trwania nieformalnego związku, przy czym jest oczywiste, że przeprosiny, a zatem zachowanie zgodne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi manierami - nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że zachowaniu oskarżonego można przypisać wypełnienie znamion czynu zabronionego z art. 190 a § 1 k.k.;
- naruszenie prawa procesowego, art. 7 k.p.k., mające wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonanie nieprawidłowej oceny dowodów i w konsekwencji przyjęcie, że: - materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje podstawy do przypisania oskarżonemu zamiaru „nękania ” pokrzywdzonej, podczas gdy kilka z listów przedstawionych przez pokrzywdzoną jako przejawy jej rzekomego „nękania" było adresowanych również do rodziców M. S., a ich treścią były przeprosiny oskarżonego i wyjaśnienie jego zachowania, co jednoznacznie wskazuje na to, że nie mogą one być dowodem na złośliwe niepokojenie i nękanie pokrzywdzonej; ponadto z wyjaśnień oskarżonego wynika, że jego celem był obustronny zwrot przedmiotów pozostawionych w okresie wspólnego zamieszkiwania; rozliczenie koszów wspólnego zamieszkiwania przypadających na pokrzywdzoną oraz jej przeproszenie; - stan psychiczny P. K., w szczególności doznane przez niego załamanie psychiczne oraz cierpienia i trudności, których doznawał po zakończeniu związku uczuciowego pozostają beż wpływu dla oceny zachowania i nie mają znaczenia dla oceny, czy oskarżonemu można przypisać popełnienie czynu zabronionego z art. 190 a § 1 k.k.;
- naruszenie prawa procesowego, art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z umowy, na mocy której oskarżony korzystał z lokalu mieszkalnego K. K., mimo że warunki tej umowy, w szczególności kwot odpłatności za lokal miały znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy; jak również bezzasadne oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii psychologa na okoliczność stanu oskarżonego, mimo że miało to znaczenie dla rozpoznania sprawy. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. Zarzuty obrońcy oskarżonego były bezprzedmiotowe. Jak bowiem wynikało z opinii sądowo - psychiatrycznej, która była pełna, rzetelna i jednoznacznie odpowiadała na pytania wymagające wiedzy specjalnej, jednocześnie posiłkując się opinią sądowo - psychologiczną, u oskarżonego rozpoznano ostre przemijające zaburzenia psychotyczne, najprawdopodobniej pochodzenia reaktywnego, pozostające w związku czasowo - przyczynowym z zakończeniem znajomości z pokrzywdzoną, jak również osobowość o cechach nieprawidłowych. W związku z rozpoznaniem u oskarżonego choroby psychicznej, której objawy występowały w okresie obejmującym zarzucany czyn uznano, że jego stan psychiczny znosił zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem w rozumieniu art. 31 § 1 kk. Jak natomiast stanowi w/w przepis, nie popełnia przestępstwa, kto, z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem. Tym samym nie można mu przypisać winy, która jest podstawowym warunkiem możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnej. Jednocześnie w w/w opinii stwierdzono, że aktualny stan psychiczny oskarżonego nie wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez niego czynu o znacznej szkodliwości społecznej. Zarzucane mu przestępstwo miało bowiem związek z burzliwym przebiegiem i zakończeniem związku z pokrzywdzoną, z czym nie mógł się pogodzić. Od tamtej pory upłynęło jednak kilka lat, w czasie których oskarżony definitywnie zamknął ten rozdział swojego życia, nie kontaktując się z pokrzywdzoną i skupiając na przyszłości. Jednocześnie prowadzi spokojny i ustabilizowany tryb życia. Z tych względów tak biegli, jak i Sąd Okręgowy nie widzieli konieczności stosowania wobec oskarżonego jakichkolwiek środków zabezpieczających. Zwłaszcza, że jak wynika z w/w opinii, aktualnie nie stwierdzono u niego nie tylko upośledzenia umysłowego, ale też choroby psychicznej w rozumieniu psychozy i depresji. Należy mieć więc przekonanie, że oskarżony wyciągnie odpowiednie wnioski z zainicjowanego postępowania karnego i w przyszłości, w przypadku znalezienia się w podobnej sytuacji, zachowa się inaczej. Wniosek Pierwotnie skarżący wnosił o uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Ostatecznie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie prowadzonego przeciwko niemu postępowania. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny. Jak już wyżej wskazano, oskarżony działał w warunkach art. 31 § 1 kk, a co za tym idzie nie można mu przypisać winy. Jak z kolei wynika z art. 414 § 1 kpk, w razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej ściganie lub danych przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania, sąd wyrokiem umarza postępowanie albo umarza je warunkowo. Jednakże w razie stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 sąd wydaje wyrok uniewinniający, chyba że sprawca w chwili czynu był niepoczytalny. Tym samym Sąd Okręgowy musiał uchylić zaskarżony wyrok, który był oczywiście wadliwy i nie mógł się ostać, a następnie umorzyć postępowanie.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.). Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.3 1 Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy. 0.15.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1.3.1
- Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany. 0.15.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. Konieczność umorzenia postępowania ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia. Jak już wyżej wskazano, z uwagi na działanie w warunkach art. 31 § 1 kk, a co za tym idzie niemożność przypisania mu winy, oskarżony nie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Z tych względów zaskarżony wyrok musiał być uchylony, a prowadzone przeciwko niemu postępowanie umorzone.
- Konieczność warunkowego umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. 0.15.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 0.15.
- Inne rozstrzygnięcia z wyroku Lp. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności.
- Koszty Procesu Wskazać oskarżonego. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności. P. K. II Biorąc pod uwagę, że zaskarżony wyrok został uchylony, a prowadzone przeciwko oskarżonemu postępowanie umorzono kosztami procesu w sprawie obciążono Skarb Państwa.
- PODPIS 0.17.1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 14 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt VIII K 914/
- 0.17.1.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.17.1.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.17.1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana