Sygn. akt VI U 1020/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2021 roku Sąd Okręgowy w Radomiu VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie Przewodniczący Sędzia Paweł Oziębło Protokolant st. sekr. sąd. Marta Gackiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 roku w Radomiu sprawy M. S. przeciwko Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o wysokość emerytury policyjnej na skutek odwołania M. S. od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 sierpnia 2017 roku Nr (...) I. zmienia zaskarżoną decyzję i ustala wysokość emerytury policyjnej dla M. S. poczynając od 1 października 2017 roku z pominięciem art. 15c ust. 1 do 3 Ustawy z dnia 16 grudnia 2016 roku o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2016 r.) II. Zasądza od Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. S. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sędzia Paweł Oziębło Sygn. akt VI U 1020/19 UZASADNIENIE M. S. w piśmie z 19 września 2017 roku odwołał się do Sądu Okręgowego w Warszawie od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 08 sierpnia 2017 roku, zarzucając: przywołanie błędnej podstawy prawnej wydanej decyzji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury, tj. art. 15c w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1, z jednoczesnym rażącym naruszeniem art. 33 ust. 1, który określa wyłączne przesłanki takiej decyzji, a w konsekwencji bezprawne ponowne jej ustalenie w drastycznie obniżonej wysokości; naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 2 Konstytucji RP, polegające na arbitralnym obniżeniu przysługującego mu świadczenia emerytalnego, co narusza zasadę ochrony praw nabytych i zasadę sprawiedliwości społecznej, a także zasadę zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz niedziałania prawa wstecz, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego; art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP polegające na arbitralnym obniżeniu przysługującego mu świadczenia emerytalnego, co stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione naruszenie przysługującego mu prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego; art. 30 w zw. z art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na naruszeniu jego godności, prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności i prawa do poszanowania życia rodzinnego poprzez przyjęcie, że jego służba w okresie przed 31 lipca 1990 roku stanowiła „służbę na rzecz totalitarnego państwa”, a tym samym arbitralne przypisanie mu – w akcie prawnym rangi ustawy – winy za działania związane z naruszeniem praw człowieka, których dopuszczali się niektórzy przedstawiciele władzy publicznej PRL oraz niektórzy funkcjonariusze organów bezpieczeństwa PRL, a do których w żaden sposób się nie przyczynił; art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na nieuzasadnionym, dyskryminującym zróżnicowaniu jego uprawnień o charakterze majątkowym wynikających ze służby po roku 1990 i obniżeniu świadczeń emerytalnych należnych mu z tytułu tej służby w stosunku do osób, które nie pełniły służby w PRL, w sposób naruszający zasadę równości wobec prawa; art. 45 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na zastosowaniu represji bez wykazania winy indywidualnej, zastąpienie w tym zakresie władzy sądowniczej władzą ustawodawczą i odwróceniu w ten sposób zasady domniemania niewinności przez uznanie wszystkich funkcjonariuszy będących w służbie przed 31 lipca 1990 roku za winnych działań zasługujących na penalizację; a w konsekwencji powyższych naruszeń: art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na arbitralnym naruszeniu jego osobistych praw majątkowych i prawa do poszanowania mienia, które podlegają równej dla wszystkich ochronie, na skutek nieproporcjonalnego naruszenia jego prawa do zabezpieczenia społecznego, co stanowi przejaw nieuzasadnionej represji ekonomicznej. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przywrócenie świadczenia w dotychczasowej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (odwołanie wraz z załącznikami – k. 6-33). Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nie negował faktów w nim przytoczonych, lecz jedynie wywodził, że był związany zarówno przepisami ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, jak też informacją z Instytutu Pamięci Narodowej o okresie służby odwołującego na rzecz totalitarnego państwa (odpowiedź na odwołanie – k. 34-37). Postanowieniem z 1 marca 2019 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie na wniosek Sądu Okręgowego w Warszawie wyznaczył do rozpoznania sprawy niniejszej Sąd Okręgowy w Radomiu (postanowienie – k. 67-72). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia 2 marca 2010 roku M. S. nabył prawo do emerytury policyjnej od (...) roku (decyzja – k. 1 akt emerytalnych). Decyzją z dnia 8 sierpnia 2017 roku Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji od dnia 01 października 2017 roku ponownie ustalił wysokość świadczenia na podstawie art. 15 c w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U z 2016 r., poz. 708 z późn. zm.) oraz na podstawie otrzymanej z IPN informacji nr 266742/2017 z dnia 11 maja 2017 roku i ograniczył je do kwoty przeciętnej emerytury ogłoszonej przez Prezesa ZUS tj. 2.069,02 zł (decyzja – k. 6 akt emerytalnych). M. S. urodził się (...). Posiada wykształcenie wyższe. Z dniem 15 sierpnia 1989 roku został przyjęty do służby w Departamencie I Ministerstwa Służb Wewnętrznych i mianowany funkcjonariuszem w okresie służby przygotowawczej na stanowisku młodszego inspektora, - w dniu 19 sierpnia 1989 roku powołany w stan słuchaczy studiów podyplomowych oficerskich (...) w K., - z dniem 16 czerwca 1990 roku odwołany ze stanowiska słuchaczy (...), - od 17 czerwca 1990 roku – młodszy inspektor Departamentu I Wydziału XVII Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, - od 1 sierpnia 1990 roku do 28 czerwca 2002 roku funkcjonariusz w Urzędzie Ochrony Państwa, w tym do 15 maja 1998 roku w referacie W (...) w R., a następnie w Delegaturze (...) w R., - od 29 czerwca 2002 roku do 29 stycznia 2010 roku funkcjonariusz w Delegaturze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w R. (przebieg służby – k. 87-88 t. 1 akt IPN – zapis na płycie CC – k. 57, świadectwo służby – k. 6 akt emerytalnych, zaświadczenia o przebiegu służby – k. 12 akt emerytalnych, kserokopia wysługi – k. 33, pismo Szefa Agencji Wywiadu – k. 48, zeznania wnioskodawcy – zapis na płycie CD – k. 127, 177). M. S. od 1 sierpnia 1990 roku posiadał stopień starszego szeregowego (...), od 2 listopada 1990 roku podporucznika (...), od 11 listopada 1993 roku porucznika (...), od 11 listopada 1997 roku kapitana (...) i od 11 listopada 2003 roku majora (...) (zaświadczenie o przebiegu służby – k. 50-53). W trakcie pełnienia służby w okresach od 15 czerwca 1998 roku do 31 października 2004 roku, od 1 stycznia 2005 roku do 20 lipca 2007 roku i od 21 lipca 2007 roku do 24 listopada 2009 roku M. S. podejmował czynności operacyjno-rozpoznawcze, uzasadniające podwyższenie emerytury funkcjonariusza o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu (kserokopie zaświadczeń o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury – k. 22-23). Postanowieniem z dnia 7 maja 2009 roku Prezydenta RP M. S. został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi (kserokopia postanowienia – k. 25, wyciąg z postanowienia – k. 147). Z informacji Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w W., sporządzonej dla organu rentowego w dniu 11 maja 2017 roku wynika, iż M. S., w okresie od 15 sierpnia 1989 roku do 31 lipca 1990 roku pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 708, z późn. zm.) (informacja IPN – k. 3 akt emerytalnych). Postanowieniem z dnia 01 sierpnia 2019 roku Sąd Okręgowy w Radomiu zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. w związku z toczącym się postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygnaturze P 4/18 (postanowienie – k. 80-82). Postanowieniem z dnia 17 listopada 2020 roku Sąd Okręgowy w Radomiu podjął zawieszone postępowanie (postanowienie – k. 96). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jako zasadne zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko domniemania zgodności z Konstytucją przepisów prawa. Oznacza to, że Sąd nie będzie odnosił się do kwestii konstytucyjności art. 24a w związku z art. 15c w związku z art. 13b ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U.2020.723). Należy zwrócić uwagę, że postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, dotyczącym zgodności z Konstytucją przywołanych powyżej przepisów. Na dzień wyrokowania Trybunał Konstytucyjny nie zajął jednak jeszcze stanowiska w tej sprawie. Co więcej wielokrotnie odraczał terminy rozpraw, obecnie zaś wyznaczono termin kolejnej rozprawy na dzień 17 czerwca 2021 roku. W takim przypadku, zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd rozpoznający odwołanie ma obowiązek samodzielnie dokonać ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej. Należy mieć bowiem na względzie, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zaliczane są do kategorii spraw, które powinny być rozpoznawane ze szczególną starannością w zakresie szybkości postępowania ze względu na charakter dochodzonych roszczeń z reguły służących zapewnieniu środków utrzymania osobom w podeszłym wieku i w trudnej sytuacji materialnej, na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Lublinie, uchylając w tożsamych sprawach postanowienia o zwieszeniu postępowania. W dniu 1 stycznia 2017 roku weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2016 roku o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U.2016.2270), na mocy której wprowadzono art. 13b ustalający katalog cywilnych i wojskowych instytucji i formacji, w których służba od dnia 22 lipca 1944 roku do dnia 31 lipca 1990 roku jest uznawana za służbę na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa zmieniająca wprowadziła także zasady ustalania wysokości policyjnej emerytury i renty inwalidzkiej nakazując stosowanie art. 15c i 22a ustawy. Przepisy te stanowią, iż w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 roku, emerytura wynosi 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b i 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.