VII U 1199/22

Sygn. akt VII U 1199/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Monika Rosłan-Karasińska Protokolant: sekr. sądowy Marta Jachacy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2023 r. w Warszawie sprawy G. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek odwołania G. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 18 lipca 2022 r. znak (...) oddala odwołanie. Sygn. akt VII U 1199/22 UZASADNIENIE G. W. w dniu 7 sierpnia 2022 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 18 lipca 2022 r., znak: (...) o przyznaniu emerytury, wnosząc o ponowne wyliczenie emerytury. W uzasadnieniu swojego stanowiska odwołujący się wskazał, że w dniu 1 lipca 2022 r., czyli przy składaniu wniosku o emeryturę poprosił o wydruk jej prognozy. Wówczas organ rentowy wyliczył wysokość emerytury na kwotę 9630,35 zł, czyli o 16,88 zł więcej, niż otrzymał w decyzji. Ubezpieczony wskazał, że przeprowadzone wyliczenie oparte było o jego dane w systemie, czyli wyliczenia późniejsze powinny być większe lub równe prognozie, ale nie mniejsze, ponieważ mógł istnieć potencjalny wpływ składek po dacie 1 lipca lub zmniejszenie prognozy miesięcy dalszego życia (odwołanie z dnia 7 sierpnia 2022 r. – k. 3 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od strony na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy przytoczył treść art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazując, że do obliczenia podstawy emerytury ubezpieczonego przyjęto kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji – 632 687,23 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego – 821 285,39 zł, kwotę środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji – 528,72 zł, średnie dalsze trwanie życia – 179,80 zł miesięcy. Do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonego organ rentowy przyjął średnie dalsze trwanie życia wynikające z tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę, ponieważ jest korzystniejsza od średniego dalszego trwania życia ustalonego na podstawie tablicy obowiązującej w dniu osiągniecia powszechnego wieku emerytalnego. Wysokość świadczenia ustalono w następujący sposób (632 687,23 + 821 285,39 + 274 528,72)/179,80 = 9613,47 zł. Odnosząc się do zarzutu odwoławczego organ rentowy wskazał, że informacja o prognozowanej wysokości emerytury stanowi jedynie symulacje i ma charakter wyłącznie prognostyczny, pomocniczy i informacyjny, o czym ubezpieczony został poinformowany w piśmie z dnia 1 lipca 2022 r. nie jest więc ona ani decyzją administracyjną ani nawet zaświadczeniem. Z dokonanych przez organ rentowy ustaleń wynika, że wpływ na „zawyżenie” prognozowanej wysokości emerytury miała data zadeklarowanego przejścia przez ubezpieczonego na emeryturę w wieku 67 lat i 2 miesięcy. W związku z tym do obliczenia w symulacji hipotetycznej wysokości świadczenia przyjęto średnie dalsze trwanie życia wynoszące 179,10 miesięcy (a w zaskarżonej decyzji – 179,80 miesięcy). Twierdzenie odwołującego, że w jego sprawie wyliczenie emerytury powinno być większe lub równe otrzymanej prognozie, ponieważ mógł istnieć potencjalny wpływ składek po dacie 1 lipca lub zmniejszenie prognozy dalszego życia, nie ma żadnych podstaw prawnych i faktycznych oraz nie jest zasadne w okolicznościach sprawy. Ponadto odnosząc się do pytania z odwołania dotyczącego nie uwzględnienia odprawy emerytalnej do wysokości emerytury, organ rentowy wskazał, że odprawa pieniężna przysługująca w związku z przejściem na emeryturę lub rentę nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, co wynika z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowy (Dz. U. z 2017, poz. 1949) (odpowiedź na odwołanie z dnia 24 listopada 2022 r. – k. 4-5 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 1 lipca 2022 r. organ rentowy poinformował G. W. o prognozowanej wysokości emerytury, wyliczając ją na kwotę 9 630,35 zł brutto. Organ rentowy przyjął deklarowany wiek przejścia na emeryturę wynoszący 67 lat i 2 miesiące oraz datę deklarowanego przejścia na emeryturę – lipiec 2022 r. (informacja o prognozowanej wysokości emerytury z dnia 1 lipca 2022 r. – k. 127 a.s.). Odwołujący się w dniu 1 lipca 2022 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę (wniosek o emeryturę z dnia 1 lipca 2022 r. – k. 115-117 a.s.). Decyzją z dnia 18 lipca 2022 r., znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. przyznał ubezpieczonemu emeryturę od 1 lipca 2022 r. Emerytura została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26c ustawy emerytalnej i wyniosła 9613,47 zł brutto miesięcznie. Organ rentowy uwzględnił do obliczenia wysokości emerytury, kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji 632 687,23 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego 821 285,39 zł, kwotę środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji 274 528,72 zł, średnie dalsze trwanie życia wynosi 179,80 miesięcy (decyzja ZUS z dnia 18 lipca 2022 r. – k. 122 a.r.). G. W. odwołał się od ww. decyzji (odwołanie – k. 3 a.s.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych. Wiarygodność zebranych dokumentów nie była kwestionowana przez strony procesu. Sąd uznał za wiarygodne zeznania G. W., lecz nie oparł się na nich przy ustaleniu stanu faktycznego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie G. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 18 lipca 2022 r. znak (...), jako niezasadne, podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504) zwanej dalej ,,ustawą”, wysokość okresowej emerytury kapitałowej stanowi iloraz kwoty środków zewidencjonowanych na subkoncie ustalonych na dzień, o którym mowa w art. 8 pkt 2, i średniego dalszego trwania życia, o którym mowa w art. 26 ustawy. W świetle art. 26 ust. 1-6 ustawy emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art.

1. Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” corocznie w terminie do dnia 31 marca tablice trwania życia, z uwzględnieniem ust. 3, dla wieku ubezpieczonych określonego w myśl ust.
2. Tablice, o których mowa w ust. 4 są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego, z uwzględnieniem ust.
3. Jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia wysokości emerytury zgodnie z ust. 1 stosuje się tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Średnie dalsze trwanie życia to wielkość statystyczna, która określa przeciętny okres, jaki zazwyczaj, statystycznie upływa od ustalenia prawa do emerytury do dnia śmierci ubezpieczonego. W gruncie rzeczy chodzi o ustalenie przewidywanego okresu pobierania przez daną osobę emerytury i równomiernego rozłożenia zgromadzonych składek i ewentualnie kapitału początkowego w ramach tego okresu. Średnie dalsze trwanie życia wyrażane jest w miesiącach i ustalane wspólnie dla kobiet i mężczyzn. Okres ten wynika z komunikatu prezesa GUS w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn, ogłaszanego corocznie w terminie do 31 marca. Ogłoszone w ten sposób tablice średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn mają zastosowanie do emerytur na przyszłość przyznawanych od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku. Im wskazany tam okres średniego dalszego trwania życia dla osoby w wieku ubezpieczonego przechodzącego na emeryturę jest dłuższy, tym emerytura jest niższa. Oznacza to, że im później nastąpi przejście na emeryturę, tym większa będzie jej wysokość. Ustalając dalsze średnie trwanie życia dla potrzeb obliczenia emerytury przyznawanej z urzędu, przyjmuje się tablice obowiązujące w dniu, od którego zostanie przyznana ta emerytura. Z analizy art. 26 ust. 5 ustawy wynika, że wskaźnik średniego dalszego trwania życia jest podstawą przyznania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego. Ustalenie z jakiej daty należy zastosować wskaźnik średniego dalszego trwania życia do obliczenia wysokości emerytury wymaga analizy ogólnych przepisów dotyczących momentu nabycia i wypłaty świadczeń. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Niewątpliwie jednak samo spełnienie przesłanek warunkujących prawo do świadczenia nie stanowi jeszcze podstawy do wypłaty świadczenia. Podstawę taką stanowi wniosek o przyznanie i wypłatę świadczenia. Wobec tego dopiero złożenie wniosku o świadczenie powoduje obowiązek jego wypłaty. O ile ocena spełnienia warunków do nabycia prawa do świadczenia następuje według przesłanek warunkujących nabycie tego prawa obowiązujących w dacie spełnienia ostatniej przesłanki, o tyle określenie wysokości świadczenia związane jest z datą złożenia wniosku o jego wypłatę. Wynika to wprost z treści art. 25 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy. Sąd zważył, że jeżeli obliczenie wysokości emerytury następuje na datę złożenia wniosku o wypłatę emerytury, to do ustalenia wysokości tego świadczenia mają zastosowanie tablice średniego dalszego trwania życia obowiązujące na datę złożenia takiego wniosku. Ubezpieczony w odwołaniu kwestionuje wysokość przyznanego świadczenia powołując się na informację o prognozowanej wysokości emerytury z dnia 1 lipca 2022 r., która jest o 16,88 zł wyższa od wysokości emerytury przyznanej decyzją z dnia 18 lipca 2022 r. Odnosząc się do zarzutów odwołującego w ślad za organem rentowym wskazać należy, że informacja o prognozowanej wysokości emerytury stanowi jedynie symulację i ma charakter wyłącznie prognostyczny, pomocniczy i informacyjny. Nie jest więc ani decyzją administracyjną czy też zaświadczeniem. Nadto, zauważyć należy, że informacja o prognozowanej wysokości emerytury wyliczonej w dniu 1 lipca 2022 r. zawierała pouczenie, że organ rentowy ustalił prognozowaną wysokość emerytury na podstawie podanych przez ubezpieczonego danych oraz przyjętych założeń makroekonomicznych i kwota emeryturę, którą ustali w decyzji, gdy ubezpieczony złoży wniosek o emeryturę, może różnić się od emerytury prognozowanej. Wskazać należy, że wpływ na „zawyżenie” prognozowanej wysokości emerytury miała data zadeklarowanego przejścia przez ubezpieczonego na emeryturę w wieku 67 lat i 2 miesięcy. Zatem organ rentowy przyjął średnie dalsze trwanie życia wynoszące 179,10 miesięcy. Ubezpieczony w dniu 1 lipca 2022 r. złożył do organu rentowego wniosek o emeryturę. Wskazać należy, że w dacie przyznania emerytury obowiązywała tablica średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn wynikająca z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 marca 2022 roku w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn. Parametr ten wynosił 179,80 miesiąca, dla osób w wieku 67 lat i 1 miesiąca, tj. w wieku w którym ubezpieczony przeszedł na emeryturę. Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy zważył, iż odwołujący się nie wykazał okoliczności, które mogłyby prowadzić do wzruszenia prawidłowości ustaleń dokonanych przez ZUS w skarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., jak w sentencji wyroku.