Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia, natomiast na podstawie art.
w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy. Odnosząc się do wniosków sformułowanych przez stronę odwołującą należy wskazać, że w sprawie o ustalenie niepełnosprawności Sąd co do zasady nie może orzec kasatoryjnie poprzez uchylenie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) w K. i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi. Taka możliwość zachodzi wyjątkowo przy spełnieniu przesłanek z art.
- w razie zaistnienia nowych okoliczności dotyczących niepełnosprawności, które powstały po dniu wniesienia odwołania – co jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Przepis art. 4 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa trzy stopnie niepełnosprawności lekki, umiarkowany i znaczny oraz przesłanki jakie musi spełniać osoba, aby móc zostać zaliczona do danego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z przywołanym przepisem: - do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1); - do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2); - do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (art. 4 ust. 3). Wskazać również należy, że szczegółowe zasady wydawania orzeczeń o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności z dnia 15 lipca 2003 r. (tekst jednolity z dnia 3 października 2018 r., Dz.U. z 2018 r. poz. 2027). W myśl § 3 ust. 2 przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 rok życia, zwanej dalej "osobą zainteresowaną", bierze się pod uwagę: 1) zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana, oraz inne posiadane dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności; 2) ocenę stanu zdrowia wystawioną przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących oraz rokowania odnośnie do przebiegu choroby; 3) wiek, płeć, wykształcenie, zawód i posiadane kwalifikacje; 4) możliwość całkowitego lub częściowego przywrócenia zdolności do wykonywania dotychczasowego lub innego zatrudnienia - poprzez leczenie, rehabilitację lub przekwalifikowanie zawodowe; 5) ograniczenia występujące w samodzielnej egzystencji i uczestnictwie w życiu społecznym; 6) możliwość poprawy funkcjonowania osoby zainteresowanej w samodzielnej egzystencji oraz w pełnieniu ról społecznych - poprzez leczenie, rehabilitację, zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, środki techniczne, usługi opiekuńcze lub inne działania. Naruszenie sprawności organizmu uważa się za: 1) trwałe (stałe) - jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy; 2) okresowe - jeżeli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia (ust. 4). Stopień niepełnosprawności osoby zainteresowanej orzeka się na czas określony lub na stałe (ust. 5). W postępowaniu zainicjowanym wniesienie odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonego orzeczenia w granicach jego treści i przedmiotu. Sąd uwzględnia przy tym stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem Sądu orzeczenie z dnia 27 czerwca 2022 r. znak ON. (...).1. (...).2022 należało zmienić, co zostanie wyjaśnione poniżej. Jak już zostało zaznaczone do toczących się przed miejskimi i wojewódzkimi zespołami postępowań do spraw orzekania o niepełnosprawności zastosowanie mają m. in. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 139 tejże ustawy organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przez "niekorzyść" w rozumieniu art. 139 k.p.a. należy rozumieć niekorzyść lub uszczerbek w materialnoprawnej sytuacji odwołującej się strony. Dla oceny, czy doszło do naruszenia tak określonego zakazu reformationis in peius niezbędne jest porównanie osnowy decyzji organu I instancji oraz decyzji organu odwoławczego (por. wyrok NSA z 14.02.2023 r. sygn. I OSK 384/20). Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. uznał, że B. U. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Rozpoznając odwołanie od w/w orzeczenia Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) w K. nie zaliczył B. U. do stopnia niepełnosprawności. Zestawienie osnowy orzeczenia z dnia 1 kwietnia 2022 r. i orzeczenia z dnia 27 czerwca 2022 r. w sposób jednoznaczny pozwala stwierdzić, że na skutek orzeczenia wydanego przez organ drugiej instancji doszło do pogorszenia sytuacji strony odwołującej. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że art. 139 k.p.a. stanowi odstępstwo od zasady nieorzekania na niekorzyść strony odwołując, tym samym przełamując wskazaną zasadę organ powinien w sposób należyty uzasadnić swoje stanowisko, czego jednak w niniejszej sprawie nie uczynił. Materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania obydwu orzeczeń o niepełnosprawności był tożsamy, organ odwoławczy nie uzupełniał dowodów i materiałów, a jedynie na ich podstawie odmiennie ocenił, czy w przypadku odwołującej istnieją podstawy zaliczenia do stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu swojego orzeczenia przede wszystkim ograniczył się do stwierdzenia, że stan zdrowia odwołującej nie narusza sprawności jej organizmu w sposób kwalifikujący ją do jakiegokolwiek stopnia niepełnosprawności, a nadto odwołująca jest osobą całkowicie sprawną i samodzielną, nie wymagającą pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych. Jednocześnie nie wyjaśnił, z czego taka ocena wynika i dlaczego odmiennie niż miejski zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ocenił dowody i materiały znajdujące się w aktach sprawy. W uzasadnieniu organu brak odniesienia się do tego, dlaczego jego zdaniem orzeczenie z dnia 1 kwietnia 2022 r. rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W ocenie Sądu w takim stanie rzeczy brak było podstaw do tego, żeby orzekając na niekorzyść strony nie zaliczyć odwołującej do stopnia niepełnosprawności. Tym bardziej, że jak wynika z materiału dowodowego, którym dysponował organ odwoławczy, u B. U. rozpoznano m. in. ślepotę jednego oka i upośledzenie widzenia drugiego oka. Powyższe powoduje, że jest ona zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Nadto jak wynika m. in. z orzeczenia lekarskiego orzecznika ZUS na skutek wystąpienia w/w naruszenia sprawności organizmu niezdolność do pracy istniała w już w styczniu 2022 r. i istniała na dzień 1 czerwca 2022 r. Należy ponieść, że B. U. składając odwołanie od orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. kwestionowała decyzję w zakresie tego, że niepełnosprawność istnieje od 51 roku życia oraz że nie spełnia ona przesłanek z art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zatem nie kwestionowała całości orzeczenia, w tym podstawowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ale jedynie jego rozstrzygnięcia cząstkowe, które mają charakter wtórny względem orzeczenia o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności. Wprawdzie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie określają wprost, czy jest możliwe wniesienie odwołania jedynie od części decyzji, ale dopuszczalność częściowego odwołania wynika pośrednio z tego, że organ odwoławczy może rozstrzygać w przedmiocie części decyzji administracyjnej. Dodatkowo w orzecznictwie wskazuje się, że jeżeli decyzja zawiera wyodrębnione, samodzielne rozstrzygnięcia, strona ma prawo odwołać się zarówno od całej decyzji, jak też ograniczyć ten środek zaskarżenia do jej części, jeżeli ta część nie wpływa na treść pozostałych rozstrzygnięć nią objętych (por. wyrok NSA z 16.12.2014 r. sygn. I OSK 872/13). Zdaniem Sądu po stronie odwołującej istniała możliwość zaskarżenia orzeczenia jedynie we wskazanej części, albowiem te dwa rozstrzygnięcia nie wpływają na treść innych rozstrzygnięć, w tym podstawowego o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W związku z tym należy poddać w wątpliwość zasadność orzekania przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) co do wszystkich rozstrzygnięć zawartych w orzeczeniu z dnia 1 kwietnia 2022 r., a nie wyłącznie w zakresie rozstrzygnięć stanowiących przedmiot odwołania, tym bardziej że nie zachodziła sytuacja, w której orzeczenie rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny w rozumieniu art. 139 k.p.a. Zgodnie z art. 232 kodeksu postępowania cywilnego strony są obowiązane wskazać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) w K. nie znajduje się w uprzywilejowanej sytuacji w postępowaniu przed Sądem, a zatem swoje twierdzenia powinien udowodnić. Tymczasem (...) nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, że odwołująca nie jest osobą niepełnosprawną. Nie złożono żadnych wniosków dowodowych. W ocenie Sądu uchylając w sposób niezgodny z prawem korzystną dla odwołującej decyzję administracyjną (...), (...) nie może oczekiwać, że sąd dopuści dowody z urzędu. W art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), które to przepisy powinien stosować zarówno (...) jak i (...) wprowadzono zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zasada ta od dawna była traktowana jako oczywista cecha demokratycznego państwa prawnego wywodzonego z art. 2 Konstytucji RP (por. np. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 1988 K 1/88). Przepis ten od 1 czerwca 2017 roku został w istotny sposób zmodyfikowany poprzez wprowadzenie w ust 1 nakazu dla organów administracji publicznej prowadzenia postępowania z uwzględnieniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Ponadto z art. 7 k.p.a. od 2011 roku wynikało wprost, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Już od 1999 roku organy administracji publicznej na podstawie art. 9 k.p.a. są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie doznały szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W niniejszym postępowaniu (...) z całą pewnością złamał zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestnika postępowania do organu władzy publicznej. Odwołująca nie mogła spodziewać się, że uzyskując korzystne co do zasady dla siebie rozstrzygnięcie poprzez złożenie odwołania doprowadzi do pogorszenia swojej sytuacji. Gdyby B. U. nie złożyła odwołania decyzja (...) w zakresie zaliczenia jej do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym uprawomocniłaby się. W uzasadnieniu orzeczenia (...) nie ma żadnej wzmianki na czym miałaby polegać niezgodność z prawem działania (...), który zaliczył odwołującą do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Sąd nie ma wątpliwości, że (...) inaczej ocenił materiał dowodowy zgormadzony w sprawie, co dotyczy oceny stanu faktycznego, a nie prawa. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Po myśli art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji administracyjnej (...) jest bardzo lakoniczne. Nie znajdują się w nim żadne konkretne argumenty, które pozwoliłyby odwołującej oraz Sądowi na ustalenie na jakich dokumentach medycznych opierał się (...), które doprowadziły do dokonania odmiennych ustaleń faktycznych niż uczynił to (...). Arbitralna zmiana decyzji przez (...) stanowi działanie bezprawne i nie ma żadnych podstaw by Sąd takie działania akceptował i sankcjonował. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.
oraz przywołanych przepisów, uwzględnił w całości odwołanie i zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył odwołującą B. U. do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na okres do 31 marca 2025 r. (symbol przyczyny niepełnosprawności 04-O), przy czym przyjęto, że niepełnosprawność istnieje od 51 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 stycznia 2022 roku, przy uwzględnieniu następujących wskazań: 1) odpowiedniego zatrudnienia - zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej; 2) szkolenia, w tym specjalistycznego - nie wymaga; 3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej - nie wymaga; 4) uczestnictwa w terapii zajęciowej - nie wymaga; 5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby - wymaga; 6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki - wymaga; 7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - nie wymaga; 8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - nie dotyczy; 9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - nie dotyczy; 10) prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju - nie wymaga. Rozstrzygnięcie Sądu jest identyczne jak decyzja (...). Na posiedzeniu przygotowawczym w dniu 13 lutego 2023 roku pełnomocnik odwołującej oświadczył, że cofa żądanie w zakresie ustalenia daty niepełnosprawności oraz ustalenia, czy odwołująca jako niepełnosprawna spełnia przesłanki określone w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W konsekwencji postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. należało umorzyć, o czym Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) w K. przegrał proces w całości i tym samym jest zobowiązany zwrócić odwołującej poniesione koszty procesu, tj. koszty zastępstwa procesowego (art. 98 § 1 i § 1 1 k.p.c.). Wysokość stawek minimalnych za prowadzenie sprawy z odwołania od orzeczenia (...) nie została wprost określona w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zgodnie z § 20 tego rozporządzenia wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W niniejszej sprawie przyjęto jako stawkę minimalną opłatę wskazaną w § 9 ust 2 rozporządzenia, tj. jak w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego prowadzone przeciwko organom rentowym. Wysokość tej stawki to 180 zł i taką właśnie kwotę wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Sąd zasądził na rzecz odwołującej w punkcie 3 wyroku. Sędzia Magdalena Niemiec
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.