sygn. akt VII U 599/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 22 września 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący SSO Małgorzata Kosicka po rozpoznaniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Warszawie odwołania B. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z 16 stycznia 2023 r., znak (...) o zwrot nienależnie pobranego świadczenia oddala odwołanie; przyznaje adw. I. M. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług (VAT) tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie B. W. z urzędu. sygn. akt VII U 599/23 UZASADNIENIE B. W. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z 16 stycznia 2023 r., znak (...), zaskarżył ją w całości i wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów k.p.a. mówiących o wymogach uzasadnienia decyzji, poprzez brak wyczerpującego przedstawienia stanu sprawy, co doprowadziło organ rentowy do uznania, że świadczenie zostało pobrane nienależnie. W uzasadnieniu stanowiska odwołujący podniósł, że organ rentowy wydał decyzję zobowiązującą go do zwrotu kwot 14 959,69 zł tytułu nienależnie pobranych świadczeń, a z decyzji nie wynika dlaczego według organu świadczenie zostało pobrane nienależnie. W zaskarżonej decyzji brak jest bowiem uzasadnienia faktycznego i prawnego, co uniemożliwia zorientowanie się, dlaczego została wydana (odwołanie, k. 3 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania. Organ rentowy wskazał, że decyzją z 16 stycznia 2023 r., zobowiązał B. W. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 lutego 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. i od 1 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2021r. w łącznej kwocie 14 959,68 zł z tytułu wypłaconej renty socjalnej. Z uwagi na nieprzedłożenie zaświadczenia o osiąganiu przychodu w ww. okresie organ rentowy z urzędu ustalił na podstawie danych zaewidencjonowanych w kompleksowym systemie informatycznym ZUS uzyskiwane przez odwołującego w poszczególnych miesiącach w 2021 r. przychody deklarowane przez płatników składek. Na tej podstawie organ rentowy ustalił, że w ww. miesiącach w 2021 r. przychód ubezpieczonego przekroczył przewidziany w art. 104 ust. 8 ustawy emerytalnej pułap 70 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS do celów emerytalnych, tym samym prawo do renty za ww. miesiące zostało zawieszone (odpowiedź na odwołanie, k. 5-6 a.s.). W dniu 8 lipca 2023r. B. W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS (pismo procesowe z 8 lipca 2023r., k. 64-65 a.s.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: B. W. , urodzony (...),. 8 września 2017 r. złożył wniosek o rentę socjalną. Decyzją z 14 listopada 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w L. przyznał ubezpieczonemu prawo do renty socjalnej od 1 września 2017 r. Przedmiotowa decyzja zawierała stosowne pouczenia, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu oraz co należy rozumieć przez nienależnie pobrane świadczenia (pkt III), a także, że prawo do renty rodzinnej ulega zawieszeniu albo świadczenie to ulega zmniejszeniu w razie osiągania przychodu (pkt V-VI) (wniosek o rentę z 8 września 2017 r., k. a-2 a.r., decyzja ZUS z 14 listopada 2017 r., k. 10-11 a.r.). 5 października 2020 r. B. W. złożył w ZUS kolejny wniosek o rentę socjalną. Decyzją z 10 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. przyznał ubezpieczonemu rentę socjalną od 1 października 2020 r. w kwocie 1200 zł. Przedmiotowa decyzja zawierała stosowne pouczenia, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu oraz co należy rozumieć przez nienależnie pobrane świadczenia (pkt III), a także, że prawo do renty rodzinnej ulega zawieszeniu albo świadczenie to ulega zmniejszeniu w razie osiągania przychodu (pkt V-VI) (wniosek o rentę z 5 października 2020 r.; decyzja ZUS z 10 grudnia 2020 r. – nienumerowane karty akt rentowych). Ubezpieczony 21 czerwca 2021 r. złożył wniosek o kontynuację prawa do renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z 19 października 2021 r. orzekł, że B. W. jest całkowicie niezdolny do pracy do 31 października 2021 r. Całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym przez ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkol lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. W oparciu o powyższe orzeczenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzją z dnia 24 listopada 2021 r. podjął wypłatę renty socjalnej od 1 października 2021 r. w kwocie 1250,88 zł. Decyzja zawierała stosowne pouczenia w pkt III, V, VI pouczenia. W szczególności w pkt V ust. 3 pouczenia znajdowała się informacja, że prawo do renty socjalnej zawiesza się za miesiąc, w którym zostały osiągnięte przychody w łącznej kwocie wyższej niż 70 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS dla celów emerytalnych. Z kolei w pkt VI ust. 1 pouczenia osoba pobierająca rentę socjalną zobowiązana jest powiadomić jednostkę organizacyjną ZUS o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo do renty socjalnej i jej wysokość w tym o osiąganiu miesięcznego przychodu wskazanego w cz. V pouczenia i jego wysokości oraz o okresie na jaki została zwarta umowa tytułu osiągany jest przychód. Natomiast zgodnie z pkt III pouczenia osoba, która nienależnie pobrała rentę socjalną, jest zobowiązana do jej zwrotu (wniosek z 21 czerwca 2021 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 19 października 2021 r., decyzja ZUS z 24 listopada 2021 r. – nienumerowane karty akt rentowych). Organ rentowy zawiadomieniem z 2 listopada 222 r. poinformował ubezpieczonego, że z ostatnim dniem lutego 2022 r. minął termin poinformowania o wysokości przychodu uzyskanego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. W zawiadomieniu ubezpieczony został zobowiązany do przesłania informacji dotyczącej osiągniętych przychodów z każdego zakładu pracy w rozbiciu na poszczególne miesiące (zawiadomienie z 2 listopada 222 r. – nienumerowane karty akt rentowych). Organ rentowy z urzędu na podstawie informacji posiadanych w kompleksowym systemie informatycznym ZUS, ustalił nadpłatę renty socjalnej za okres od 1 lutego 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. i od 1 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2021r. w łącznej kwocie 14 959,68 zł (notatka w sprawie ujawnienia nadpłaty z 16 stycznia 2023 r. – nienumerowane karty akt rentowych). B. W. nie udzielił odpowiedzi na powyższe zawiadomienie organu rentowego z 2 listopada 222 r. i nie kwestionował wysokości nienależnie pobranych świadczeń z tytułu renty socjalnej za okres od 1 lutego 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. i od 1 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2021r. w łącznej kwocie 14 959,68 zł (bezsporne). Decyzją znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 16 stycznia 2023 r., zobowiązał B. W. o zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 lutego 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. i od 1 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w łącznej kwocie 14 959,68 zł z tytułu wypłaconej renty socjalnej w związku z osiągnięciem przychodu w wysokości przekraczającej dopuszczalny próg przychodu (decyzja ZUS z 16 stycznia 2023 r. – nienumerowane karty akt rentowych). B. W. odwołał się od decyzji z 16 stycznia 2023 r. inicjując tym samym postępowanie sądowe (odwołanie, k. 3 a.s.). Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz w aktach rentowych ubezpieczonego. Zdaniem sądu, powołane dokumenty, w zakresie w jakim sąd oparł na nich swoje ustalenia są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Nie były one przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności wynikające z treści tych dokumentów należało uznać za bezsporne i mające wysoki walor dowodowy. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie B. W. od decyzji Zakładu (...) (...) Oddział w W. z 16 stycznia 2023 r. podlegało oddaleniu. Zasadność odwołania sąd ocenił na podstawie art. 10 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2194) oraz art. 15, który odsyła do stosowania poszczególnych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1251), zwanej dalej ustawą emerytalną. Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2194) prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu innego niż wymieniony w ust. 1-4, zaliczonego do źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz.2647), z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1 i 2, lub osiągania przychodów z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, opodatkowanych na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu lub świadczenie to ulega zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, na zasadach określonych w art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 10 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej). Art. 10 ust. 7 precyzuje, że osoba pobierająca rentę socjalną lub jej przedstawiciel ustawowy są obowiązani niezwłocznie powiadomić organ wypłacający rentę socjalną o osiąganiu przychodu w kwocie powodującej zawieszenie prawa do renty socjalnej. Powiadomienie następuje w formie pisemnego oświadczenia. W przypadku gdy składki na ubezpieczenia społeczne są odprowadzane przez płatnika składek, osoba pobierająca rentę socjalną jest obowiązana do przedstawienia zaświadczenia albo oświadczenia określającego kwotę przychodu. Ponadto sąd miał na względzie brzmienie art. 138 ustawy emerytalnej. Wskazuje on, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, jak również świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia (ust. 2). Stosownie do treści art. 138 ust. 4 ustawy emerytalnej nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń za okres dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ rentowy o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, a mimo to świadczenia były jej nadal wypłacane, w pozostałych zaś wypadkach - za okres dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem ust.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.