Ordynacji podatkowej jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności z zeznań strony, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do Sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Za niedopuszczalne uznał Sąd Okręgowy domaganie się w pozwie „ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego”. Przedmiotem rozpoznania w postępowaniu cywilnym jest określone roszczenie powoda, a w treści pozwu winna być sformułowana hipoteza istnienia określonego roszczenia, którego zasadność jest weryfikowana w toku procesu i w zależności od wyników postępowania dowodowego oraz dokonanej przez Sąd orzekający oceny prawnej, powództwo podlega uwzględnieniu (w całości lub w części), lub też oddaleniu. Sformułowanie powództwa, w sposób w jaki uczyniono to w niniejszej sprawie, uniemożliwia ustalenie, czy powód w rzeczywistości domaga się ustalenia istnienia, czy też nieistnienia określonego stosunku prawnego. Ustalenie zaś istnienia stosunku prawnego jest równoznaczne z odmową ustalenia jego nieistnienia, a ustalenie jego nieistnienia jest równoznaczne z odmową ustalenia jego istnienia. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby którekolwiek z żądań pozwu w niniejszej sprawie uznawać za żądanie ewentualne – powód jako równorzędnych roszczeń domaga się ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego. Powyższy sposób sformułowania żądania nie spełnia wymogów art. 187 § 1 pkt 1 kpc, co do dokładnego określenia żądania, ponieważ ani z pozwu, ani też z pisma procesowego powoda nie wynika, czy w istocie domaga się on ustalenia istnienia, czy też ustalenia nieistnienia stosunku prawnego. W ocenie Sądu żądania takie, nie mogą być potraktowane jako żądanie główne i ewentualne, gdyż powód w żaden sposób nie wskazał, które z nich jest roszczeniem głównym, a które ewentualnym, nie mogą być również uznane za alternatywne, gdyż są one przeciwstawne. Uznał Sąd Okręgowy, że sformułowanie roszczeń przez powoda w niniejszej sprawie wyklucza możliwość przegrania przez niego sprawy, gdyż niezależnie od wyników postępowania dowodowego, poczynionych ustaleń i oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, ustalone zostanie albo istnienie, albo nieistnienie stosunku prawnego. Wbrew stanowisku powoda, stwierdził Sąd I instancji, że brak jest podstaw normatywnych do przyjęcia, aby żądanie ustalenia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa na gruncie art.
ordynacji podatkowej nie pozwalało na domaganie się przez organ podatkowy ustalenia jedynie istnienia lub jedynie nieistnienia określonego stosunku prawnego lub prawa. Z zasad logiki wynika, iż funktor „lub” pozwala na żądanie ustalenia wyłącznie istnienia lub wyłącznie nieistnienia określonego stosunku prawnego lub prawa, podobnie, jak (literalnie odczytując treść przepisu) pozwala on na jednoczesne żądanie ustalenia istnienia i nieistnienia prawa. Mając na uwadze jednak treść przepisu stwierdził Sąd, iż jego wykładnia literalna prowadzi do paradoksalnego wniosku, jakoby powód uprawniony był do jednoczesnego wytoczenia powództwa w odniesieniu do dwóch sprzecznych żądań – ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa i ustalenia jego nieistnienia. W powyższej sytuacji przyjąć należało, iż powyższy przepis zawiera błąd logiczny, a w rzeczywistości zawarty powinien być w nim funktor „albo”, jako że żądanie ustalenia istnienia i nieistnienia tego samego stosunku prawnego lub prawa wzajemnie się wykluczają i dlatego też nie jest możliwe ich kumulatywne żądanie. W zażaleniu na powyższe zarządzenie powód podniósł między innymi, że przepis art.
Ordynacji podatkowej jest skonstruowany w ten sposób, ze daje możliwość stwierdzenia w postępowaniu sądowym istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Gdyby w pozwie ograniczono się do zawężenia powództwa do wniosku o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego to tym samym wykluczałoby to możliwość rozstrzygnięcia przez Sąd co do istnienia tego stosunku prawnego. W związku z powyższym skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego zarządzenia i „przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Częstochowie do dalszego prowadzenia sprawy zgodnie z wnioskami zawartymi w pozwie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Podstawę do wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem, o którym mowa w przepisie art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.