z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.). W ocenie tego Sądu przedmiotowej sprawie w dalszym ciągu nie można nadać dalszego biegu z uwagi na brak możliwości doręczenia pozwanemu nakazu zapłaty. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie dla pozwanego kuratora procesowego Sąd Rejonowy zauważył, że musiałoby to zostać poprzedzone uprawdopodobnieniem, że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane. Tymczasem powód ograniczył się jedynie do podania, że nie doszło do skutecznego doręczenia pozwanemu ww. korespondencji. Z przedstawionych przez powoda dowodów wynika jednak jedynie, że nie ustalono czy pozwany mieszka pod adresem wskazanym w pozwie. Nie jest to równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że miejsca pobytu pozwanego rzeczywiście nie można ustalić. Powód powinien wykazać, że podjął w tym zakresie niezbędne starania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył powód zaskarżając je w całości, zarzucając naruszenie: art. 180 § 1 w zw. z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. poprzez uznanie, że nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, art. 144 § 1 w zw. z art. 243 k.p.c. poprzez odmowę ustanowienia dla kuratora w sytuacji, gdy strona powodowa uprawdopodobniła, że miejsce pobytu pozwanego pozostaje nieznane. Powód wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie jego wniosków, ewentualnie jego uchylenia, a także zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia powód podniósł, że pomimo kolejnych prób doręczenia pozwanemu nakazu zapłaty – także za pośrednictwem komornika – okazały się one bezskuteczne. Wobec braku możliwości rozpytania sąsiadów, a jednocześnie potwierdzenia w(...), że podany adres zameldowania pozwany także i tam wskazał jako swój, nie powinno się wymagać od powoda innych jeszcze działań dla potwierdzenia adresu zamieszkania pozwanego, bądź też uznania, że zostało uprawdopodobnione iż miejsce jego pobytu jest nieznane. Powód podkreślił, że skierowaną do pozwanego przed procesem (w marcu 2022 r.) korespondencję odebrał on osobiście pod ww. adresem. Nadto, wobec pozwanego toczyło się przed Sądem Rejonowym dla (...) w (...), pod sygn. (...), postępowanie dotyczące jego upadłości konsumenckiej – która to okoliczność nie była dotychczas znana powodowi (brak stosownych obwieszczeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz Krajowym Rejestrze Zadłużonych), więc prawidłowość adresu pozwanego powinien potwierdzić syndyk. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o odmowie ustanowienia kuratora. Zaskarżalności tego rodzaju postanowień sądu pierwszej instancji ustawodawca nie przewidział w art. 394 § 1 i art. 394 1a § 1 k.p.c. Odrzucenie zażalenia w tej części – o czym Sąd drugiej instancji orzekł na podstawie art. 397 § 1 1 k.p.c. – nie stało natomiast na przeszkodzie, aby na zawarty także w zażaleniu wniosek strony dokonać kontroli takiego niezaskarżalnego postanowienia (art. 380 w zw. z art. 197 § 3 k.p.c.). W takim przypadku sąd odwoławczy sam nie rozstrzyga jednak merytorycznie, a jedynie dokonuje oceny czy rozstrzygnięcie (postanowienie) sądu pierwszej instancji było prawidłowe (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2004 r., III CZ 22/04, LEX nr 1620121 i 27 czerwca 2017 r., II CZ 50/17, LEX nr 2341786). W pozostałym zakresie – co do rozstrzygnięcia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania – zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Chociaż bowiem w sprawie nie zachodziła podstawa ustanowienia kuratora dla pozwanego, co zostanie wyjaśnione w dalszej części uzasadnienia, Sąd Rejonowy błędnie ocenił, w świetle regulacji art.
Zarzut naruszenia art. 180 § 1 w zw. z 177 § 1 pkt 6 k.p.c. jest więc uzasadniony. Na wstępie należy jednak wyjaśnić, że Sąd drugiej instancji rozpoznał niniejszą sprawę zażaleniową w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15 zzs
doręczenia pozwu (i nakazu zapłaty) za pośrednictwem komornika, bądź też wykazania, że adres pozwanego podany w pozwie jest prawidłowy. Z treści art.
wyraźnie wynika bowiem, że taki sposób postępowania może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas gdy w sprawie pozwanemu nie doręczono wcześniej skutecznie żadnego pisma. Tymczasem z akt niniejszej sprawy wynika, że jeszcze przed wydaniem nakazu zapłaty (i zarządzeniem doręczenia pozwanemu odpisu pozwu) – co miało miejsce w dniu 15 września 2022 r. ( zob. k. 63 – 64 akt) – pozwany osobiście odebrał w dniu 6 czerwca 2022 r. pod adresem podanym w pozwie ( k. 3 i 55 akt ) odpis postanowienia z dnia 26 maja 2022 r. o przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy, wraz z pouczeniem o obowiązku zawiadomienia sądu o zmianie miejsca zamieszkania i przewidzianych w art. 136 § 1 k.p.c. skutkach niedopełnienia tego obowiązku, polegających na pozostawieniu korespondencji w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia ( k. 50, 52-52v. akt). Skuteczność powyższego doręczenia – poświadczonego osobistym podpisem adresata ( zob. k. 55 akt) – nie budzi żadnych wątpliwości (art. 133 § 1 w zw. z art. 135 k.p.c.). Tym samym nie istniała podana przez Sąd pierwszej instancji przyczyna zawieszenia postępowania, co zawsze – niezależnie od wydania, a nawet uprawomocnienia się postanowienia w tym przedmiocie – podlega zbadaniu z urzędu. Sąd jest bowiem zobowiązany do podjęcia postępowania z urzędu – na podstawie art. 180 § 1 k.p.c. – nie tylko gdy ustaną przyczyny, dla których je zawieszono, ale także wówczas, gdy okaże się, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania (zob. np. postanowienia SN z dnia: 7 października 1955 r., IV CZ 185/55, PiP 1957, z. 3, s. 649; z dnia 3 marca 1977 r., I CZ 20/77, OSNCP 1977, nr 12, poz. 238; z dnia 7 kwietnia 1998 r., II CKN 921/97; a także uchwałę z dnia 25 lutego 1985 r., III CZP 86/84, OSNC 1985, nr 11, poz. 168). W takiej sytuacji, już w zakresie kompetencji Sądu Rejonowego pozostaje podjęcie w sprawie dalszych czynności związanych z oceną skutków doręczenia pozwanemu pozwu oraz nakazu zapłaty ( zob. k. 73 akt), w świetle regulacji art. 139 § 1 k.p.c., a także § 6 ust. 2, § 8 ust. 2 i § 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 819 ze zm.). Sąd ten powinien mieć przy tym na względzie, że dla skutecznego doręczenia pisma w tym (zastępczym) trybie decydujące znaczenie ma sam upływ terminu do odbioru niepodjętej przesyłki, jeśli skierowaną ją na prawidłowy adres strony (zob. postanowienie SN z dnia 23 września 2016 r., II CZ 79/16, LEX nr 2135807), nie ma natomiast żadnego znaczenia procesowego późniejsze, błędne, podjęcie czynności w celu dokonania takiego doręczenia za pośrednictwem komornika, w trybie art.
k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., I AGz 159/20, niepublikowane; cyt. za: https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/fikcja-doreczenia-nadal-obowiazuje,509382.html). Co do takiej interpretacji powołanej regulacji nie ma zresztą już obecnie wątpliwości – po wejściu w życie (od dnia 1 lipca 2023 r.) regulacji art.
Rzeczą Sądu Rejonowego, przy ponownym rozpoznaniu wniosku powoda, powinno być ponadto ustalenie czy i ewentualnie w jakiej dacie ogłoszona została upadłość pozwanego – wobec wskazania dopiero w zażaleniu sygnatury akt postępowania upadłościowego jakie miało się w stosunku do niego toczyć przed Sądem Rejonowym (...) w (...), pod sygn.(...) (w treści zażalenia podano omyłkowo (...), jednak we wskazanym Sądzie sprawy upadłościowe rozpatrywane są w (...)). Należy zwrócić uwagę, że w sprawie powód wskazał też w zażaleniu dane syndyka ( zob. k. 119 i 122 akt), chociaż rzeczywiście – co Sąd odwoławczy ustalił z urzędu – żadne obwieszczenie dotyczące takiego postępowania nie zostało opublikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, jak również Krajowym Rejestrze Zadłużonych (pomimo obowiązku obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości - wynikającego z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe; tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.). W zależności od dokonanych w tym zakresie ustaleń Sąd pierwszej instancji powinien ustalić, czy w sprawie nie zachodziłaby podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. i w tym również kontekście ocenić przesłanki jego podjęcia (art. 180 § 1 pkt 5 lit. b k.p.c.). Sąd nie jest bowiem związany podstawą prawną zawieszenia postępowania, wskazaną wadliwie w postanowieniu o zawieszeniu postępowania, jeśli z materiału dowodowego sprawy wynikać będzie, istniała inna przyczyna zawieszenia (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 1983 r., IV PRN 4/83, OSNCP 1983, nr 10, poz. 167). W tej ostatniej kwestii należy jednak poczynić ważne zastrzeżenie, że jeśli Sąd Rejonowy dojdzie do przekonania, że nakaz zapłaty z dnia 15 września 2022 r. uprawomocnił się – wobec bezskutecznego upływu terminu przewidzianego dla pozwanego na wniesienie sprzeciwu (art. 480 2 § 4 w zw. z art. 505 § 1 k.p.c.) – to ustalenie nawet, że w stosunku do pozwanego wcześniej ogłoszona została upadłość (na co mogłaby wskazywać podana sygnatura sprawy upadłościowej, która miała być zarejestrowana w roku 2021) i zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. – nie mogłoby zmienić oceny, że postępowanie w sprawie zostało prawomocnie zakończone. Przepis art. 174 § 2 zd. 2 k.p.c. – przewidujący konieczność uchylenia z urzędu przy zawieszeniu postępowania na tej podstawie orzeczeń wydanych po ogłoszeniu upadłości – ma zastosowanie jedynie do orzeczeń co do istoty sprawy, które nie stały się prawomocne. Nie ma on zastosowania po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie, nie ma bowiem postaw do zawieszenia takiego postępowania (zob. np. postanowienia SN z 16 października 2015 r., I CZ 83/15, LEX nr 1816553 i z 25 maja 2018 r., I CSK 673/17, OSNC 2019, nr 5, poz. 60). Wzruszenie prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie jest bowiem możliwe jedynie w ramach środków przysługujących od prawomocnych orzeczeń (por. postanowienie SN z 16 października 2015 r., I CZ 83/15, OSNC-ZD 2017, Nr 2, poz. 26). Nakaz zapłaty od którego nie wniesiono środka zaskarżenia ma zaś skutki prawomocnego wyroku (art. 480 2 § 4 k.p.c.). W każdym przypadku nie ma natomiast podstaw do uznania, że dla pozwanego powinien zostać ustanowiony kurator. Nie zostało uprawdopodobnione, że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane (art. 144 § 1 k.p.c. a contrario), gdyż podany w pozwie adres tej strony pozostaje aktualny. Świadczy o tym chociażby fakt osobistego odebrania przez pozwanego pod tym adresem – w dniu 11 lipca 2023 r. – także odpisu zażalenia ( zob. k. 136 akt). Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 2. sentencji (art. 386 § 4 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.). Podstawę rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania zażaleniowego stanowił przepis art. 108 § 1 k.p.c. Na oryginale właściwy podpis
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.