Sygn. akt VIII U 1445/22 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4.05.2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 2 art. 14 ust. 1 , ust. 1 a i ust
§ 1
i 3 k.p.c., odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Przy czym ciężar udowodnienia powyższych okoliczności oraz faktu złożenia odwołania we właściwym terminie spoczywa na wnioskodawcy (art. 232 k.p.c.). Ciężar wykazania tych warunków spoczywa na wnoszącym odwołanie, muszą one być także spełnione łącznie. (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 września 2012 r., III AUz 73/12, LEX nr 1217762, postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 2012 r., III AUz 174/12, LEX nr 1216432 i postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 27 marca 2012 r., III AUz 77/12, LEX nr 1164697). Powyższe oznacza, że wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego z uchybieniem miesięcznego terminu powoduje, iż ubezpieczony zostaje pozbawiony prawa do merytorycznego rozpoznania zarzutów co do istoty sprawy, podniesionych w odwołaniu. Dlatego też Sąd stosując art.
§ 3
kpc, musi ocenić całokształt okoliczności, które spowodowały przekroczenie terminu do wniesienia odwołania, a przede wszystkim aspekt zawinienia składającego odwołanie (choć nie wskazano przesłanki winy jako wykluczającej odwołanie po terminie) oraz ewentualnych przyczyn od niego niezależnych. Ocena, czy przekroczenie terminu było nadmierne oraz czy nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się, jest pozostawione ocenie sądu. Sąd ma możliwość potraktowania spóźnionego odwołania tak, jakby zostało wniesione w terminie, przy czym niezbędne jest jednoczesne spełnienie się obu warunków: przekroczenie terminu nie może być nadmierne, zaś jego przyczyna musi być niezależna od odwołującego się (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., III UK 168/05, Lex nr 277825). Przesłanki upoważniające sąd do nieuwzględnienia przekroczenia terminu muszą zachodzić kumulatywnie, mają one charakter ocenny i zależą od całokształtu okoliczności sprawy, w związku z czym nie dadzą się uogólnić. Niespełnienie choćby jednej z tych przesłanek przesądza o odrzuceniu odwołania. To zaś oznacza, że nawet w przypadku stwierdzenia, że przekroczenie ustawowego terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się - w przypadku, gdy przekroczenie ustawowego terminu jest nadmierne - sąd obowiązany jest odrzucić odwołanie (por. postanowienie SN z 6.06. 2012 r., III UK 144/11, Legalis Nr 537289). Podkreślenia wymaga też fakt, iż wobec treści art.
§ 3kpc postępowanie szczególne, regulowane przepisami art.
477 8 kpc i następne, nie zna instytucji przywrócenia terminu w rozumieniu art. 168 i nast. (tak wyr. SA w Rzeszowie z 6.12.1994 r., III AUr 344/94, OSA 1995, Nr 1, poz. 9, post. SA w G. z 6.6.1994 r., III AUz 61/94, PP 1995, Nr 5, s. 46). W niniejszej sprawie Sąd z urzędu dokonuje sprawdzenia zachowania przez ubezpieczonych terminu do wniesienia odwołania, ale także w przypadku stwierdzenia opóźnienia, ocenia jego rozmiar oraz jego przyczyny. Sąd ma możliwość potraktowania spóźnionego odwołania tak, jakby zostało wniesione w terminie. Może tego jednak dokonać pod warunkiem uznania, że przekroczenie terminu nie jest nadmierne oraz, że nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżących i stosownie do oceny tych okoliczności Sąd odwołanie odrzuca albo nadaje mu bieg. Wymienione w art.
§ 3k.p.c.
przesłanki przyjęcia i rozpoznania odwołania, mimo jego złożenia po upływie terminu muszą wystąpić łącznie, tj. przekroczenia terminu nie może być nadmierne, a przyczyna tego musi być niezależna od odwołującego się przy czym ocena, czy przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołujących się jest pozostawiona ocenie Sądu. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek skutkuje zastosowaniem sankcji w postaci odrzucenia odwołania. Ocena nadmierności opóźnienia powinna być odniesiona do końcowej daty miesięcznego terminu do wniesienia odwołania, a zatem opóźnienie powinno być liczone nie od daty otrzymania decyzji organu rentowego lecz od końca terminu do wniesienia odwołania. (por wyrok SN z 24.06.2015r sygn. IUK 347/14 opubl. w LEX nr 1771401, wyrok SN z dnia 18.03.2015r – sygn. I UK 271/14 opubl. w LEX nr 168220, wyrok SA we Wrocławiu z 23.09.2014r – sygn. II AUa 531/14opubl. w LEX nr 1953216, postanowienie SA w Szczecinie z 11.04.2014 – sygn. II AUz 31/14 opubl. w LEX nr 1451801, wyrok SN – sygn II UK 340/13 z dnia 14.03.2014r opubl. w LEX pod nr (...), postanowienie SA w Gdańsku z 22.07.2013r. – sygn. II AUz 233/13 opubl. w LEX nr 1353692, postanowienie SA we Wrocławiu z 7.08.2012r w sprawie III AUz 174/12 opubl. w LEX nr 1216432 oraz SA we W. z 27.03.12r – sygn. III AUz 77/12 opubl w LEX nr 1164697, postanowienie SA w Rzeszowie z 27.09.2012r – sygn. III AUz 73/12 opubl. w LEX nr 1217762,por. Wyrok SN z 8.06.2004r sygn. III UK 45/04 opubl. w LEX nr 585844) Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, iż odwołanie od decyzji z dnia 4.05.2022 r. zostało złożone przez wnioskodawczynię A. I. S. 13.07.2022 r., zaś przez wnioskodawcę, płatnika J. K.
(1)reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 11.10.2022 r. Obydwa odwołania zostały zatem złożone po upływie miesięcznego terminu. Nie sposób zgodzić się z odwołującą, iż nieznacznie przekroczyła termin do wniesienia odwołania bowiem doręczenie decyzji M. D.
(1)w dniu 10 .05.2022 r., nie może być uznane za skuteczne, gdyż ten - w ocenie odwołującej - nie był należycie umocowany. W ocenie Sądu twierdzenie to nie znajduje pokrycia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Podkreślić należy, iż niekwestionowanym jest, że już w dniu 28.06.2021 r. wnioskodawczyni, za pośrednictwem (...), udzieliła pełnomocnictwa (...) M. D.
(1)do załatwiania spraw w ZUS od 28.06.2021 r. , do załatwiania spraw za pośrednictwem Platformy Usług (...) ( (...)) od 28.06.2021 r. w swoim imieniu jako ubezpieczony, świadczeniobiorca, płatnik składek. Poza sporem pozostaje też, że pełnomocnictwo to nigdy nie zostało przez ubezpieczoną wycofane. Nie sposób zatem uznać, iż wskazane doręczenie było nieskuteczne skoro ww. dysponował zarówno pełnomocnictwem z ramienia samego płatnika, jako księgowy i doradca podatkowy, jak i osobiście wnioskodawczyni. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie może zatem zasłaniać się brakiem odpowiedniego umocowania po stronie M. D.. Zgodnie z przepisem art. 40 § 2 kpa, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym obliguje organ rentowy do dokonywanie doręczeń pełnomocnikowi. Relacje miedzy pełnomocnikiem a mocodawcą, a także przyjęty między nimi sposób porozumiewania się pozostają poza zakresem zainteresowania organu. Doręczenie korespondencji pełnomocnikowi strony traktuje się jako doręczenie samej stronie, co skutkuje tym, że skutki prawne doręczenia powstają dla strony z chwilą odbioru korespondencji przez jej pełnomocnika. Niestaranne działanie pełnomocnika obciąża stronę postępowania. W sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, doręczenie pisma wyłącznie stronie z pominięciem pełnomocnika jest prawnie bezskuteczne i stanowi naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (vide przykładowo wyrok NSA z 10 maja 2006roku w sprawie II OSK 810/05, postanowienie NSA z 25 maja 2011roku w sprawie II GSK 816/11). Jeżeli pismo w postępowaniu administracyjnym zostało doręczone zarówno stronie, jak i jej pełnomocnikowi, to pismem prawidłowo doręczonym jest pismo doręczone pełnomocnikowi strony i w konsekwencji tylko to doręczenie wywołuje skutki prawne, w szczególności od chwili doręczenia pisma pełnomocnikowi rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W związku powyższym , organ rentowy, mając na uwadze treść pełnomocnictwa (...) z dnia 28 czerwca 2021 roku, a także to, że nie zostało ono odwołane przed datą wydania zaskarżonej decyzji, w tym także w korespondencji otrzymanej od Ubezpieczonej za pośrednictwem (...) w dniu 5.11.2021 roku, był zobligowany doręczyć sporną decyzję pełnomocnikowi, panu M. D.
(3), na adres wskazany w treści udzielonego mu pełnomocnictwa. Akceptacja powyższego w całości sprawia, że argumentacja odwołującej co do braku umocowania M. D., braku odpowiedniego doręczenia skarżonej decyzji, a co za tym idzie nieznacznego naruszenia terminu do wniesienia odwołania, nie może przynieść spodziewanych przez nią skutków procesowych. Brak też podstaw do uznania, iż płatnik J. K.
(1), wnosząc odwołanie 11.10.2022r., dochował przewidzianego do tego terminu. Podnieść należy, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, także w jego przypadku, zaskarżona decyzja została doręczona uprawnionemu do tego pełnomocnikowi adwokat A. S.
(1)w dniu 16.05.2022 r. Nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika płatnika, iż powyższe miało miejsce dopiero 15.09.2022 r. Podkreślić należy, co wynika z potwierdzenia odbioru przedstawionego przez pocztę, że w imieniu pełnomocnika płatnika zaskarżoną decyzję odebrała osoba do tego upoważniona - mająca pełnomocnictwo pocztowe A. B.
(3). Niezależnie od tego co stało się potem ze wskazaną przesyłką i okoliczności kolejnego doręczenia, nie zmienia to faktu, iż to dokonane w dniu 16.05.2022 r. było skuteczne. Niewątpliwie więc termin do wniesienia odwołania został także przez płatnika przekroczony. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że o braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy istniała jakaś przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy. W orzecznictwie sądowym do niezawinionych przez stronę przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. nagła choroba strony, która rzeczywiście uniemożliwia podjęcie czynności procesowych, przerwa w komunikacji, powódź, udzielenie stronie wadliwej informacji co do terminów zaskarżenia, a także nieprawidłowość w doręczeniu pisma sądowego. Przy ocenie istnienia lub braku winy w uchybieniu terminu procesowego jako kryterium przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby przejawiającej dbałość o własne, życiowo ważne sprawy /por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r. II CRN 448/71, opubl. w OSP 1972, Nr 7-8, poz. 144; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1999-04-14, II UKN 555/98 opubl: OSNAPiUS rok 2000, Nr. 14, poz. 561, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2008-04-25, sygn. I UZ 1/08, niepubl/. Na tle rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że wnioskodawcy nie wskazali na żadne podstawy, które pozwalałyby na przyjęcie, że miały miejsce okoliczności wskazujące na brak ich winy w terminowym wniesieniu odwołania. Trzeba podkreślić, iż ww. podnosili wspomniane okoliczności związane z brakiem poprawnego doręczenia decyzji, niezawiniony brak wiedzy wnioskodawców o jej wydaniu. W istocie fakt doręczenia decyzji może być stwierdzony wówczas, kiedy jest pewne, że otrzymała ją właściwa osoba (art. 42 § 1 KPA i art. 43 KPA) lub że spełnione zostały warunki określone w przepisie art. 44 KPA (tzw. doręczenie zastępcze). Jeżeli nie doszło do doręczenia decyzji adresatowi bądź doręczenie zastępcze jest nieskuteczne, bieg terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji w ogóle nie rozpoczyna się. W takiej sytuacji za datę doręczenia należy uznać dzień, w którym adresat faktycznie otrzymał decyzję lub zapoznał się z jej treścią. /III AUz 142/16 - postanowienie SA Kraków z dnia 08-08-2016/. Niemniej jednak na gruncie rozpoznawanej sprawy, co już podnoszono, nie sposób uznać, iż skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji nie było – skoro decyzję odebrali w imieniu wnioskodawców uprawnieni do tego pełnomocnicy. Tym samym wnioskodawcy winni znać treść decyzji i właściwie na nią reagować. Uchybienia w tym przedmiocie, jak również ryzyko związane z nieprzekazaniem im informacji o decyzji, obciąża wnioskodawców. Nie można też uznać, iż sytuacja życiowa wnioskodawczyni, problemy z rozumieniem języka , pobyt za granicą, usprawiedliwiały brak wniesienia odwołania w terminie. Podnieść należy, iż wskazane okoliczności same w sobie nie oznaczają, iż osoby nimi dotknięte doświadczają jakiekolwiek przeszkód zakresie obrony ich żywotnych interesów przed sądem, dokonania w terminie istotnych czynności procesowych. Natomiast okoliczność, że wnioskodawczyni nie była w stanie w tych okolicznościach podejmować czynności w obronie swych interesów w sprawie w żaden sposób nie została wykazana czy nawet uprawdopodobniona. Należy dodatkowo podkreślić, iż w świetle wyjaśnień płatnika i jego pełnomocnika ww. wiedział o decyzji co najmniej w podobnym okresie, w którym zostało złożone odwołanie wnioskodawczyni, czyli na przełomie czerwca i lipca 2022 r., co sam przyznał w toku złożonych zeznań. Ww. nie robił jednak nic by ewentualną sytuację braku doręczenia mu decyzji, która w świetle potwierdzenia odbioru została odebrana, w imieniu jego pełnomocnika 16.05.2022 r. ( o czym pełnomocnik wiedziała), wyjaśnić przed ZUS-em. Tym samym złożenie odwołania po terminie niewątpliwie nastąpiło w okolicznościach przez niego zawinionych Reasumując w ocenie Sądu, na gruncie rozpoznawanej sprawy, brak jest okoliczności, które usprawiedliwiałyby złożenie odwołań po terminie. Zaskarżoną decyzję uznać należy za skutecznie doręczoną wnioskodawczyni w dniu 10.05.2022 r., a wnioskodawcy w dniu 16.05.2022 r. Odwołujący nie wykazali, że na gruncie rozpatrywanego przypadku miały miejsce nadzwyczajne, nie obciążające wnioskodawców okoliczności, wobec których doszło do złożenia odwołań z opóźnieniem. Tym samym nie było podstaw, aby przystąpić do merytorycznego badania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.
§ 3k.p.c., odrzucił odwołania od decyzji z dnia 4.05.
2022 r., jako złożone po terminie. O kosztach zastępstwa procesowego w stosunku do każdego z odwołujących orzeczono na podstawie art. 98 § 1 -3 k.p.c. w zw § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).