Sygn. akt VIII U 2105/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 17.10.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił S. S. prawa do rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu decyzji poinformowano, iż zgodnie z art.21 ustawy z dn. 19.12.2008r. rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli do dnia 31.12.2008 między innymi udowodni okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszący co najmniej 15 lat. Zakład odmówił przyznania rekompensaty ponieważ wnioskodawca nie udowodnił co najmniej 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zakład wskazał, że do wniosku o rekompensatę wnioskodawca załączył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach od 23.08.1977 r. do 27.10.1978 r. i od 4.11.1980 r. do 31.10.1990 r. oraz od 02.07.1993 r. do 24.10.2014 r. ,we wcześniej wystawionych świadectwach pracy pracodawcy nie potwierdzili wykonywania przez ww pracy w warunkach szczególnych w tych okresach. W związku z zaistniałymi rozbieżnościami co do wykonywania pracy w warunkach szczególnych warunkach wzywano wnioskodawcę do przedłożenia nowych dowodów. W związku z brakiem stosownych dokumentów brak podstaw do ustalenia prawa do rekompensaty. / decyzja w aktach ZUS k. nienumerowane/ W dniu 21.11.2023 r. odwołanie od ww decyzji wniósł S. S. domagając się jej zmiany. W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, iż jest uprawniony do rekompensaty bowiem zarówno w okresie zatrudnienia W (...) w Ł. jak i w firmie (...) i zagraniczny M. B. w Ł. pracował w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. Wskazał, iż nie może ponosić ujemnych konsekwencji braku dopełnienia przez pracodawców odpowiednich wymogów formalnych. / odwołanie z załącznikami k. 3 -5/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. / odpowiedź na odwołanie k. 6/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca S. S. urodził się w dniu (...). /okoliczność bezsporna/ W dniu 27.07.2023 r. wnioskodawca złożył wniosek o ponowne przeliczenie świadczenia emerytalno- rentowego z uwzględnieniem prawa do rekompensaty . / wniosek w aktach ZUS k. nienumerowane/ W rozpoznaniu wskazanego wniosku wydano zaskarżoną decyzję. / decyzja w aktach ZUS k. nienumerowane/ W okresie od 23.08.1977r. do 31.10.1990r. wnioskodawca był zatrudniony na cały etat w Ł. Zakładach (...) faktycznie na stanowisku kierowcy samochodu. W okresie od 28.10.1978 do 6.10.1980 r. wnioskodawca odbył służbę wojskową. Po odbyciu służby w zakładzie stawił się 4.11.1980 r. / świadectwo pracy z 9.10.1990 k. 31 świadectwo pracy z 26.04.2006 k. 11, 32 akt kapitałowych ZUS k. 32, ksero książeczki wojskowej k. 13, i k 43 akt kapitałowych ZUS, umowa o pracę (...).11.1980 k. 29 umowa o pracę z 23.08.1977 r. k. 30 Wnioskodawca za wskazany okres zatrudnienia legitymuje się świadectwem pracy z dnia 26.04.2006r., w którym nie wskazano, aby wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych. /świadectwo pracy z 26.04.2006 k. 11 akt kapitałowych ZUS k. 32/ W toku postępowania w dniu 29.08.2023 ww. świadectwo pracy zostało sprostowane. Były pracodawca za wyżej wymieniony okres zatrudnienia wystawił wnioskodawcy kolejny dokument, w którym wskazano, iż w okresie od 23.08.1977 do 27.10.1978 i od 4.11.1980 do 31.10.1990 S. S. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. / świadectwo pracy z 29.08.2023 r. koperta k. 15 oraz k. 33/ Wnioskodawca za wskazany okres zatrudnienia legitymuje się też świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 21.02.2018r., w którym wskazano, iż ww był zatrudniony w Ł. Zakładach (...) od 23.08.1977r. do 31.10.1990r. i w okresach od 23.08.1977r. do 27.10.1978r. i od 04.11.1980r. do 31.10.1990 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace obsługa pieców grzewczych i obróbka cieplna, transport materiałów na gorąco oraz transport wewnętrzny między stanowiskami pracy w wydziałach, w których wykonywane prace wymienione są w wykazie A dział II poz. 67 na stanowisku kierowca samochodu - stanowisko równoznaczne ze stanowiskiem kierowca pojazdów transportu wewnętrznego wymienionym w Wykazie A dziale III poz. 67 pkt 6 załącznika nr 1 do Zarządzenia nr 3 Ministerstwa Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. /świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 21.02.2018r., w aktach ZUS k. nienumerowane oraz k. 33 v./ Pracując w Ł. Zakładach (...) wnioskodawca był kierowcą, jeździł J., S., woził na kopalnie materiały wybuchowe, gazy, podkłady tory kolejowe, siatki, węgiel. Woził wszystko to, co potrzebne było w górnictwie. Mechanicy i kierowcy mieli oddzielne stanowiska. Wnioskodawca pracował jako mechanik przed wojskiem pół roku. Bezpośrednio przed wojskiem pracował jako kierowca. Jeździł codziennie ponad 8 godzin w ramach transportu wewnętrznego po całej Polsce. W umowie o pracę z dnia 23.06.1977 wskazano stanowisko mechanika napraw pojazdów samochodowych, a w umowie z dnia 4.11.1980 roku - stanowisko kierowca, mechanik napraw poj. S.. /zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 27.02.2024 00:22:49 -00:23:31 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 16.01.2024 00:02:00 -00:13:17, zeznania świadka K. K. protokół z rozprawy z dnia27.02.2024 00:05:17 -00:11:52 / W okresie od 02.07.1993r. do 24.10.2014r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie (...) w Ł. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. /świadectwo pracy k. 7 akt emerytalno- rentowych ZUS/ W świadectwie pracy z dnia 24.10.2014r. wystawionym za wskazany okres zatrudnienia nie wskazano, aby wnioskodawca wykonywał prace w warunkach szczególnych. /świadectwo pracy k. 7 akt emerytalno- rentowych ZUS/ W toku postępowania przed ZUS wnioskodawca przedłożył wyjaśnienie byłego pracodawcy, w którym ten wskazał, iż nie pamięta dlaczego w świadectwie pracy wskazał, że wnioskodawca nie pracował w szczególnych warunkach. Jednocześnie oświadczył, iż w okresie zatrudnienia od 2.07.1993 do 24.10.2014r. wnioskodawca pracował jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony w pełnym wymiarze czasu pracy tj. wykonywał pracę w szczególnych warunkach. / wyjaśnienie z 26.07.2023 r. w aktach ZUS k nienumerowana/ W dniu 26.07.2023 r. wskazany pracodawca wystawił wnioskodawcy świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w którym wskazano, iż S. S. był zatrudniony w T. (...) M. B. w Ł. w pełnym wymiarze czasu pracy od 2.07.1993 do 24.10.2014r. Wskazano, iż w powyższym okresie wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 wykaz A dział VIII poz 2 będąc zatrudnionym na stanowisku kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. / świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 26.07.2023 r. w aktach ZUS k . nienumerowane. Będąc zatrudnionym w firmie (...) wnioskodawca pracował cały czas jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 t. Najpierw jeździł S. z przyczepą, J. z przyczepą później D.. Jeździł do Rosji, na Białoruś, Ukrainę, do K. B., Francji, Niemiec, Czech. Woził koncentraty paszowe, ogumienie , materiały do wytwarzania opon, warzywa, produkty AGD. Wykonywał wszelkie czynności kierowcy, w tym związane z zabezpieczeniem ładunku, uczestniczył w załadunkach i rozładunkach, co przy każdym transporcie zajmowało od 0,5 do 1 godziny czasu, wykonywał też czynności celne. Wnioskodawca generalnie jeździł samodzielnie bez zmiennika. /zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 27.02.2024 00:22:49 -00:23:31 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 16.01.2024 00:02:00 -00:13:17, zeznania świadka M. B. protokół z rozprawy z dnia27.02.2024 r. 00:12:25- 00:22:44/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak i złożone w toku procesu. Zeznania wnioskodawcy i świadków przesłuchanych w procesie Sąd ocenił jako wiarygodne, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Jednocześnie organ rentowy nie zgłosił wniosków dowodowych mających na celu wykazanie okoliczności przeciwnych. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, co do charakteru pracy skarżącego na stanowisku kierowcy w obu zakładach pracy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jest zasadne. Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 164 t.j.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406). Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31.12.2008 r. w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Przesłanką negatywną zawartą w art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skoro zgodnie z art.23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W niniejszym postępowaniu wnioskodawca domagał się ustalenia, że w okresie zatrudnienia od 23.08.1977r. do 31.10.1990r. w Ł. Zakładach (...) i okresie od 02.07.1993r. do 31.12.2008 r. ( dnia wejścia w życie ustawy), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych i tym samym spełnia warunki do przyznania rekompensaty. Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.