Sygn. akt III AUa 1696/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Aleksandra Urban (spr.) Sędziowie: SSA Bożena Grubba SSA Lucyna Ramlo Protokolant: sekr.sądowy Wioletta Blach po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2014 r. w Gdańsku sprawy J. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt VII U 3366/12 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 1696/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19 października 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonemu J. P. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnym warunkach z uwagi na niespełnienie warunków nabycia tego prawa, przewidzianych przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 153 poz. 1227 ze zm.). Organ rentowy wskazał, iż nie uwzględnił ubezpieczonemu jako okresów pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu od 1 września 1980 r. do 31 stycznia 1992 r., ponieważ na świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z 29 listopada 1996 r. zakład pracy nie określił charakteru wykonywanej pracy zgodnie z wykazem, dziełem i pozycją rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1998 r. o raz przy powoływaniu na zarządzenie resortowe nie wykazał wykazu, działu, pozycji oraz punktu, pod którym stanowisko zajmowane przez ubezpieczonego wymienione zostało jako stanowisko, na którym wykonywana jest praca w szczególnych warunkach. Ponadto to dokument ten zawiera błędną datę urodzenia. Odwołanie z dnia 21 listopada 2012 r. od powyższej decyzji pozwanego organu rentowego wniósł ubezpieczony J. P., wskazując, iż zakład pracy, w którym pracował - Stocznia (...), został zlikwidowany i nie ma możliwości uzupełnienia świadectwa pracy o brakujące wpisy. Nadto, ubezpieczony wskazał, iż w okresie od 1 września 1980 r. do 31 stycznia 1992 r. pracował nieprzerwanie na tym samym stanowisku montera ślusarskiego wyposażenia okrętowego. Stanowisko montera ślusarskiego wyposażenia okrętowego jest wymienione w wykazie A załącznika nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, dział III, poz. 90, pkt 25. Zdaniem ubezpieczonego błędem było także powoływanie się przez organ rentowy na nieprawidłową datę urodzenia zamieszczoną w świadectwie pracy, co nie może przecież warunkować nabycia przez niego prawa do świadczeń emerytalnych Ubezpieczony wniósł o zmianę decyzji i przyznanie mu emerytury. (k. 2-13 akt sprawy). W odpowiedzi z dnia 17 grudnia 2012 r. na odwołania ubezpieczonego pozwany organ rentowy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 23 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku - VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał J. P. prawo do emerytury od dnia 1 stycznia 2013r. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne. Ubezpieczony J. P., urodzony dnia (...), z zawodu ślusarz, w dniu 10 września 2012 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnym warunkach. Ubezpieczony nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego i nadal pozostaje w stosunku pracy. Wymagany wiek 60 lat ubezpieczony ukończył w dniu (...) W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił, według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r., staż sumaryczny 27 lat, 2 miesiące i 29 dni, w tym 27 lat jeden miesiąc i 24 dni okresów składkowych, jednakże nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 19 października 2012 r. pozwany organ rentowy odmówił ubezpieczonemu J. P. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnym warunkach z uwagi na niespełnienie warunków nabycia tego prawa, tj. wobec nie udowodnienia wymaganego 15–letniego okresu pracy w szczególnych warunkach i nie rozwiązania stosunku pracy. Ubezpieczony z dniem 31 października 2012 r. rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron, jednak następnego dnia, nawiązał nowy, z tym samym pracodawcą i obecnie nadal pozostaje w zatrudnieniu. W spornym okresie, tj. od dnia 3 września 1970 r. do 31 stycznia 1992 r., ubezpieczony J. P. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Stoczni (...) w G. na stanowisku montera ślusarskiego wyposażenia okrętowego. Przez cały powyższy okres stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace jako monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego na jednostkach budowanych w Stoczni (...). Praca ubezpieczonego polegała na montażu drzwi, okien, podłóg, sufitów, masztów barierek, żurawników, fundamentów pod różne urządzenia np. nawigacyjne i w dużej części wyposażanie ładowni na jednostkach przeznaczonych na eksport do Nigerii. Jego czynności polegały w dużej mierze na lutowaniu, piaskowaniu, blachowaniu, czasem spawaniu. W powyższym okresie zatrudnienia ubezpieczony korzystał z urlopów bezpłatnych w okresach: od 8.08.1988 r. do 31.08.1988 r., od 3.10.1988 r. do 30.11.1988 r, od 2.10.1989 r. do 1.12.1989 r., od 11.06.1990 r. do 14.07.1990 r., od 2.11.1990 r. do 31.12.1990 r., od 16.10.1991 r. do 31.12.1991 r., 6.01.1992 r. do 31.01.1992 r. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy zważył, iż odwołanie skarżącego J. P. jest zasadne i z tego tytułu zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia ustalenia prawa ubezpieczonego do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Wyniki przeprowadzonego przez Sąd postępowania dowodowego wykazały, że wnioskodawca legitymuje się wymaganym 15–letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, co sprawia, iż stanowisko organu emerytalnego odmawiające wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury, nie jest słuszne. Sąd Okręgowy przywołał znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa i wskazał, że bezspornym jest, iż ubezpieczony w dniu (...) osiągnął 60 rok życia, na dzień złożenia wniosku udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze ponad 25 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego oraz pozostaje w stosunku pracy. Przedmiotem sporu pozostawało jedynie ustalenie, czy za zatrudnienie w szczególnych warunkach można było uznać sporny okresy zatrudnienia ubezpieczonego od dnia 3 września 1970 r. do 31 stycznia 1992 r. w Stoczni (...) w G. na stanowisku montera ślusarskiego, w związku z faktem, iż pozwany podnosił, iż na świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 29.11.1996 r. zakład pracy nie określił prawidłowo charakteru wykonywanej przez wnioskodawcę pracy zgodnie z wykazem, dziełem i pozycją rozporządzenia z rozporządzenia z 7.02.1983 r. oraz przy powoływaniu na zarządzenie resortowe nie wskazał wykazu, działu, pozycji oraz punktu, pod którym stanowisko pracy wnioskodawcy wymienione zostało jako stanowisko, na którym praca wykonywana jest w szczególnych warunkach oraz wskazał błędną datę urodzenia. Nadto, pozwany stwierdził, że zaświadczenie z 13 października 1999 r., wystawione przez archiwum, nie stanowi dowodu w sprawie, z uwagi na treść §1 ust. 2 w/w rozporządzenia. W ocenie Sądu Okręgowego, fakt wykonywania przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym (dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy). Niewątpliwie został też potwierdzony zeznaniami zarówno wnioskodawcy, jak i świadków – współpracowników ubezpieczonego ze spornego okresu zatrudnienia – którzy zgodnie wskazali, iż wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych polegające na pracach wykonywanych bezpośrednio przy budowie i remoncie statków na stanowiskach znajdujących się na tych statkach, pochylniach, dokach i przy nabrzeżach. Sąd Okręgowy wskazał nadto, iż zarządzenia resortowe - w tym zarządzenie nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. Urz. MHiPM z 1985 r. nr 1-3 poz. 1) – nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa, i stanowią jedynie pomocnicze akty prawa niższego rzędu oraz dokumenty dotyczące jedynie konkretnych zakładów pracy, do których odwoływali się poszczególni pracodawcy, wskazując w dokumentacji pracowniczej (świadectwach wykonywania pracy w warunkach szczególnych) na rodzaje wykonywanej przez pracowników pracy. Kluczowym i podstawowym dokumentem w tym zakresie pozostaje cytowane powyżej rozporządzenie. Wypowiedział się bowiem w powyższym zakresie Sąd Najwyższy, wskazując, iż źródłem prawa do emerytury za pracę w szczególnych warunkach jest ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Nie jest nim natomiast zarządzenie resortowe, jako że nie stanowi źródła prawa (art. 87 Konstytucji). Wykazy resortowe wydane na podstawie § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mają charakter informacyjny, techniczno - porządkujący, uściślający oraz mogą mieć znaczenie w sferze dowodowej, stanowiąc podstawę domniemania faktycznego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2012 r., I UK 403/11). Na marginesie jedynie Sąd Okręgowy pragnie przytoczyć pogląd Sądu Najwyższego, który wskazał, iż co prawda, wykazy resortowe mają charakter jedynie informacyjny, techniczno-porządkujący i uściślający, jednakże z faktu, że właściwy minister, kierownik urzędu centralnego lub centralny związek spółdzielczy w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalił w podległych i nadzorowanych zakładach pracy, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach, może płynąć domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.), że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich warunkach i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie może - w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych - stanowić negatywną przesłankę dowodową (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., II UK 218/09; podobnie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2011 r., I UK 164/11). Godzi się zatem wskazać, iż podane powyżej zarządzenie resortowe w wykazie A dział III pozycja 90 punkt 25 wskazuje wprost prace montera ślusarskiego wyposażenia okręgowego – zatem zbieżne z wykonywanymi w spornym okresie przez ubezpieczonego J. P.. W ocenie Sądu Okręgowego, wskazanie przez pracodawcę błędnej daty urodzenia ubezpieczonego, stanowi jedynie oczywistą omyłkę pisarską, która w żaden sposób nie wpływa na prawo ubezpieczonego do świadczenia emerytalnego, skoro bezsprzecznie prawidłowo data urodzenia ubezpieczonego (9 października 1952 r.) została potwierdzona pozostałymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie. W związku z faktem, iż wnioskodawca nadal pozostaje w stosunku pracy (co potwierdził na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. k. 60) prawo do świadczenia powstało dopiero od dnia 1 stycznia 2013 r., od kiedy rozwiązanie stosunku pracy nie jest już wymagane i konieczne. W ocenie Sądu Okręgowego, wobec udowodnienia wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych, ubezpieczony J. P. w dniu 1 stycznia 2013 r. spełnił wszystkie przesłanki dla nabycia emerytury w obniżonym wieku, ponieważ osiągnął 60 rok życia, na dzień złożenia wniosku udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 25 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a także spełnił przesłankę udokumentowania stażu co najmniej 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. W konkluzji z wyżej przytoczonych względów Sąd Okręgowy, na mocy art. 477
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.