III AUa 1775/13

Sygn. akt III AUa 1775/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Bożena Grubba Sędziowie: SSA Daria Stanek SSA Grażyna Czyżak (spr.) Protokolant: stażysta Katarzyna Pankowska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. w Gdańsku sprawy A. M. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o objęcie ubezpieczeniem rolniczym na skutek apelacji A. M. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt VIII U 544/13 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 1775/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 stycznia 2013 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w G. stwierdził ustanie od dnia 10 listopada 2012 r. ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego i emerytalno-rentowego A. M.. Organ rentowy wskazał, iż ubezpieczona jako wspólnik spółki jawnej nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż powinna ona podlegać ubezpieczeniu w ZUS. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. M. wskazując, że przedmiotem działalności spółki jawnej jest jedynie działalność o charakterze ściśle rolniczym, co nie pozwala na stwierdzenie, że nie jest ona rolnikiem i nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie VIII U 544/13 Sąd Okręgowy w Gdańsku VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji: A. M. jest od dnia 22 września 2004 r. wspólnikiem spółki jawnej, działającej pod firmą Gospodarstwo (...) Spółka Jawna. Od dnia 06 stycznia 2005 r. ubezpieczona podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Decyzją z dnia 18 stycznia 2013 r. organ rentowy stwierdził ustanie od dnia 10 listopada 2012 r. ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego i emerytalno – rentowego ubezpieczonej, wskazując, iż ubezpieczona jako wspólnik spółki jawnej nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym aktach ubezpieczeniowych, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich wiarygodności, zatem również Sąd ten uznał je za miarodajne dla dokonania ustaleń. W ocenie Sądu I instancji odwołanie A. M. należało oddalić. Stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu i emerytalno – rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny – jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z treścią przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 6 ust. 1 pkt 5), ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1) oraz dobrowolnie, na swój wniosek, ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 2). Przepis art. 8 ust. 6 ustawy systemowej zawiera definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, uznając za taką między innymi osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych (pkt 1) i wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej (pkt 4 – dodany z dniem 01 stycznia 2003 r.). W myśl art. 13 pkt 4 ustawy systemowej osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności (z wyłączeniem - od dnia 20 września 2008 r. - okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej). Z kolei w myśl art. 4 ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) przedsiębiorcą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą (ust. 1), zdefiniowaną w art. 2 jako zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Tak również co do zasady omawiane kwestie regulował obowiązujący do dnia 20 sierpnia 2004 roku przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). W świetle przytoczonych wyżej przepisów spółka jawna posiada zdolność prawną i prowadzi przedsiębiorstwo we własnym imieniu i pod własną firmą, a tym samym to ona posiada status przedsiębiorcy podejmującego i wykonującego działalność gospodarczą, a nie jej wspólnicy. Inaczej mówiąc, członkostwo w spółce jawnej nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej, a jej wspólnicy nie podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia takiej działalności, jak to ma miejsce w przypadku wspólników spółki cywilnej, będących przedsiębiorcami w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Z tego względu w odniesieniu do tych ostatnich w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażany jest pogląd, że skoro nieodzownym atrybutem działalności gospodarczej jest jej wykonywanie w sposób zorganizowany i ciągły, to sam udział w spółce cywilnej, niepołączony z uczestnictwem w działalności tej spółki, nie stanowi wystarczającej podstawy do zaistnienia obowiązkowego ubezpieczenia, o którym stanowi art. 13 ust. 4 ustawy systemowej (por. wyroki tego Sądu: z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie I UK 275/04, publik. OSNP 2006 nr 3-4, poz. 59 i z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie III UK 112/07, publik. LEX nr 491466). Stanowiska tego nie można jednak wprost przenosić na wspólników spółki jawnej, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej (działalność tę prowadzi spółka), a tytułem podlegania przez nich obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jest pozostawanie wspólnikami takiej spółki. Z treści art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej wynika, że dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki jawnej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. Pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi zatem prowadzenie pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej. Z tego względu wykonywanie pozarolniczej działalności, o którym stanowi art. 13 ust. 4 ustawy systemowej, to nic innego jak posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej prowadzącej działalność gospodarczą. Podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania należy zatem odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej (wykonującej) działalność gospodarczą, a nie do faktycznego uczestniczenia w działalności przedsiębiorstwa. Prowadzenie pozarolniczej działalności między innymi poprzez pozostawanie wspólnikiem spółki jawnej wywołuje skutek w postaci podlegania ubezpieczeniom społecznym. Skutek ten powstaje z mocy prawa i trwa przez cały czas istnienia przesłanek określonych w art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, niezależnie od woli wspólników i ukształtowania przez nich stosunków wewnętrznych spółki. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy Sąd Okręgowy wskazał, że A. M. jest wspólnikiem spółki jawnej od dnia 22 września 2004 r. Sąd ten zważył również, iż do dnia 01 stycznia 2003 r., tj. do zmiany ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie było podstaw prawnych do uznania wspólników spółek jawnych za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą i tym samym do tej daty brak tytułu do objęcia ich obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Od tej daty jednak dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki jawnej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą i jest objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi Jak już zostało wskazane, członkostwo w spółce jawnej nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej, a jej wspólnicy nie podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia takiej działalności, jak to ma miejsce w przypadku wspólników spółki cywilnej, będących przedsiębiorcami w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Wspólnicy spółki jawnej nie prowadzą działalności gospodarczej, bowiem działalność tę prowadzi spółka, a tytułem podlegania przez nich obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jest – jak już zostało wskazane - pozostawanie wspólnikami takiej spółki. Sąd I instancji uznał, że wbrew twierdzeniu ubezpieczonej, nie ma znaczenia przedmiot działalności spółki jawnej. Z tego względu przyjął, że zasadnym było stwierdzenie ustania ubezpieczenia społecznego rolników w stosunku do A. M.. Zdaniem tego Sądu organ rentowy słusznie stwierdził, że wnioskodawczyni winna podlegać ubezpieczeniom społecznym w ZUS. Sąd Okręgowy podzielił pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r. w sprawie I UK 157/04, publik. OSNP 2005/17/274, iż objęcie z dniem 01 stycznia 2003 r. wspólnika spółki jawnej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej) powoduje z mocy ustawy wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 477