Sygn. akt X C 1301/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek Protokolant: Paulina Pietrzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. w T. sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przeciwko Ż. W. o zapłatę I. zasądza od pozwanej Ż. W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 1.743,13 złotych (tysiąc siedemset czterdzieści trzy złote i trzynaście groszy) wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia 10 lutego 2023 r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałej części; III. zasądza od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na rzecz pozwanej Ż. W. kwotę 510,14 złotych (pięćset dziesięć złotych i czternaście groszy) tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek Sygn. akt X C 1301/23 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 19 maja 2023 r. (data nadania: 23.05.2023 r.) wniesionym przeciwko Ż. W. powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wniosła o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 5.427,96 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 18 lutego 2020 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka powołała się na to, że strony zawarły w dniu 6 maja 2019 r. umowę pożyczki nr (...) na kwotę 9.000 złotych. Dochodzona pozwem kwota stanowi natomiast dotychczas niespłacone przez pozwaną zadłużenie z tytułu pożyczki. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że wnosi o zasądzenie kwoty 5.427,96 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych od dnia wniesienia pozwu. Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 24 lipca 2023 r. sygn. akt I Nc 1367/23 referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Toruniu orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana Ż. W. – reprezentowana przez adwokata – zaskarżyła powyższy nakaz zapłaty w całości. Pozwana podniosła nienależyte wykazanie zasadności dochodzonego przez powoda roszczenia, nieważność zawartej umowy pożyczki, niepodjęcie przez stronę powodową żadnych działań w celu polubownego załatwienia sprawy, niedołączenie do pozwu szczegółowego wyliczenia kwoty dochodzonej pozwem, niewykazanie przez powoda, że została zawarta pierwotna umowa pomiędzy pozwanym a powodem. Podnosząc powyższe zarzuty pozwana wniosła o uchylenie nakazu zapłaty w całości i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z dnia 12 października 2023 r. powód podtrzymał żądanie pozwu i wniósł o zasądzenie pod pozwanej na rzecz powódki kwoty 5.427,96 zł wraz z odsetkami umownymi w postaci odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Do pisma powódka załączyła potwierdzenia dokonanych przez pozwaną wpłat na rzecz spłaty pożyczki w okresie od 8 stycznia 2021 r. do 17 stycznia 2023 r. Na zarządzenie z dnia 6 listopada 2023 r. zobowiązano pełnomocnika powoda do złożenia pisma przygotowawczego w którym jednoznacznie sprecyzuje co do daty żądanie w zakresie odsetek od kwoty dochodzonej pozwem poprzez wskazanie czy wnosi o ich zasądzenie od daty wniesienia pozwu (data wskazana w piśmie z 12.10.2023 r.) czy od daty 18 lutego 2020 r. (data wskazana w pozwie) – w terminie dwóch tygodni, pod rygorem uznania, że pismo z dnia 12.10.2023 r. stanowi ograniczenie powództwa w zakresie dochodzonych odsetek za opóźnienie. W przypadku dochodzenia odsetek od daty 18 lutego 2020 r. zobowiązano do złożenia do akt sprawy dokumentu wypowiedzenia umowy wraz z dowodem doręczenia stronie pozwanej. Ponadto, zobowiązano do złożenia (zgodnie z wnioskiem zawartym w sprzeciwie) zestawienia uwzględniającego wszystkie wpłaty dokonane przez stronę pozwaną tytułem spłaty pożyczki będącej przedmiotem pozwu (dotychczas przedłożono jedynie dowody wpłaty po 08.01.2021 r.), a zestawienie to powinno uwzględniać rozliczenie ww. wpłat na spłatę wypłaconego pozwanej kapitału pożyczki, odsetki, koszty pożyczki (opłatę wstępną i opłatę administracyjną) oraz odsetki za zwłokę i opłaty za upomnienie. Pełnomocnik powoda nie wykonał powyższego zobowiązania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy. W dniu 6 maja 2019 r. Ż. W., jako pożyczkobiorca, zawarła z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialności, jako przedstawicielem pożyczkodawców, umowę pożyczki nr (...) (numer pożyczki (...)). Zgodnie z umową: kwota pożyczki wynosiła 9.000,00 złotych (pkt 4 umowy), odsetki począwszy od daty nadania przelewu pożyczki wynosiły 10% w skali roku od udzielonej pożyczki (pkt 5 umowy), ustalona rata równa wynosiła 667,35 złotych, przy czym pierwsza rata przypadała na 15 czerwca 2019 r., a ostatnia na 15 maja 2021 r. (pkt 7 umowy), opłata wstępna z tytułu świadczeń z zakresu doradztwa kredytowego stanowi świadczenie jednorazowe należne za przygotowanie spersonalizowanej oceny kredytowej oraz udzielenia dostępu do platformy informacyjnej, na którą składa się dostęp do ofert pożyczkowych i wynosi 1.530,00 zł, jednocześnie pożyczkobiorca zaakceptował i zgodził się na potrącenie przez przedstawiciela opłaty wstępnej z pożyczki przekazanej pożyczkobiorcy w momencie jego przelewu na rachunek bankowy podany przez pożyczkobiorcę (pkt 9 ust. 1 i 2 umowy), opłata administracyjna wynosi razem 5.343,75 zł, pożyczkobiorca zaakceptował i zgodził się na włączenie opłaty administracyjnej do planu spłaty i zobowiązał się do uiszczania opłaty administracyjnej zgodnie z planem spłat (pkt 9 ust. 3 i 4 umowy), opłata za prowadzenie rachunku wynosi 37 zł/miesięcznie, pożyczkobiorca zaakceptował i zgodził się na włączenie opłaty za prowadzenie rachunku do planu spłaty i zobowiązał się do uiszczania opłaty administracyjnej zgodnie z planem spłat (pkt 9 ust. 5 i 6 umowy). Umowa została zawarta przy wykorzystaniu elektronicznego podpisu: K.: (...)/ (...).229.55.229. W dniu 6 maja (...). pożyczkodawca przekazał na rachunek bankowy pozwanej kwotę 7.470 złotych. Dowód: Umowa pożyczki refinansującej nr (...) (numer pożyczki (...)), k. 11-13 T. confirmation, k. 19 W okresie od 6 maja 2019 r. do 16 marca 2020 r. pozwana uiściła na rzecz powoda 7 pierwszych rat w kwotach po 666,47 złotych. 8 rata została uiszczona przez pozwaną w części, do zapłaty pozostała kwota 291,27 złotych. Według harmonogramu kwota kapitału pożyczki łącznie stanowiła kwotę 9.000 zł, a odsetki i koszty pożyczki wynosiły 6.995, 37 zł. Łącznie kwota do spłaty wynosiła 15.995,37 złotych. Dowód: Faktura z 8 czerwca 2019 r. z harmonogramem rat pożyczki i informacją o kwotach pozostałych do zapłaty, k. 14, Wezwanie do zapłaty z 24 stycznia 2020 r. z harmonogramem rat pożyczki i informacją o kwotach pozostałych do zapłaty, k. 16 Wpis do bazy (...) z 16 marca 2020 r. z harmonogramem rat pożyczki i informacją o kwotach pozostałych do zapłaty, k. 17 Ostateczne wezwanie do zapłaty z 10 lutego 2020 r., k. 18 Wezwanie do zapłaty z dnia 23 kwietnia 2020 r., k. 15 Następnie w okresie od 8 stycznia 2021 r. do 17 stycznia 2023 r. pozwana uiściła na rzecz pozwanego łączna kwotę 2.980 złotych tytułem spłaty pożyczki. Dowód: Potwierdzenia realizacji transakcji z 8.01.2021 r., 08.03.2021 r., 09.03.2021 r., 08.04.2021 r., 16.04.2021 r., 05.05.2021 r., 25.06.2021 r., 06.07,2021 r., 06.07.2021 r., 13.10.2021 r., 26.10.2021 r., 03.11.2021 r., 13.12.2021 r., 28.12.2021 r., 04.01.2022 r., 21.01.2022 r., 10.02.2022 r., 11.03.2022 r., 23.03.2022 r., 16.05.2022 r., 31.08.2022 r., 12.09.2022 r., 20.09.2022 r., 03.10.2022 r., 14.11.2022 r., 16.12.2022 r., 17.01.2023 r. – k. 49-74. Przed wytoczeniem powództwa w niniejszej sprawie strona powodowa złożyła w dniu 10 lutego 2023 r. pozew o to samo roszczenie w elektronicznym postępowaniu upominawczym przy czym wnosiła o zasądzenie kwoty 5.427,96 złotych. Postępowanie to zostało umorzone postanowieniem z dnia 24 lutego 2023 r. wobec braku podstaw do wydania nakazu zapłaty . Dowód: Akta (...), k. 20-21 Sąd ustalił fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy na podstawie dowodów załączonych do pozwu oraz dalszych pism procesowych strony powodowej. Dowody te nie były kwestionowane przez stronę pozwaną, a również Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich mocy dowodowej. Zgromadzony w sprawie materiał pozwalał na poczynienie ustaleń w zakresie zawarcia umowy pożyczki, jej warunków a także częściowej spłaty zadłużenia przez pozwaną. Sąd zważył, co następuje. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Powód opierał żądanie pozwu na fakcie zawarcia z pozwaną umowy pożyczki z dnia 6 maja 2019 r. nr (...) (umowa pożyczki (...)). Zgodnie z treścią art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi tysiąc złotych, powinna być stwierdzona pismem. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2018 r., poz. 993 ze zm.) przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności między innymi umowę pożyczki. W sprawie umowa pożyczki była umową zawieraną na odległość w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Umowa o kredyt konsumencki zawierana na odległość to taka umowa, która spełnia warunki przewidziane w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2019 r., poz. 134 ze zm.). Jest to zatem umowa, którą kredytodawca zawiera z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie. W odniesieniu do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy wskazać, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim określa wymogi formalne umowy o kredyt konsumencki. Umowa taka powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Oznacza to, że – przynajmniej prima facie – wymóg wprowadzony w art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim może być odczytywany jako zastrzeżenie zwykłej formy pisemnej, rozumianej zgodnie z art. 78 k.c. W literaturze reprezentowane jest jednak stanowisko o konieczności interpretowania art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w sposób szerszy, niż wynikałoby to z tradycyjnego utożsamienia „formy pisemnej” z art. 78 k.c. Rozstrzygającym argumentem w tym zakresie pozostaje treść art. 10 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23.4.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. Urz. UE L Nr 133 z 22.5.2008 r., s. 66 ze zm.), zastrzegająca dla umowy kredytu, alternatywnie, zwykłą formę pisemną lub posłużenie się innym trwałym nośnikiem. Biorąc pod uwagę całkowity charakter harmonizacji oraz brak pozostawienia ustawodawcy krajowemu opcji implementacyjnej, wykładnia art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim powinna być dokonywana zgodnie ze źródłową dla niej regulacją prawa unijnego, a w konsekwencji konieczne jest odczytanie zastrzeżonego w niej wymogu pisemności w sposób rozszerzający. Wymaganie, jakie wynika z art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, trzeba interpretować przede wszystkim jako nakaz – skierowany do kredytodawcy – sporządzenia dokumentu obejmującego treść oświadczeń woli złożonych przez kredytodawcę oraz konsumenta i utrwalenia tego dokumentu w odpowiedniej formie. Interpretacja art. 29 ust. 1 ww. ustawy według językowych dyrektyw wykładni sugeruje, że minimalną formą umowy o kredyt konsumencki jest forma pisemna, chyba że przepisy odrębne przewidują inną formę szczególną. Istotne argumenty przemawiają jednak za stanowiskiem, aby – oprócz formy pisemnej – dopuścić formę „trwałego nośnika” (zdefiniowanego w art. 5 pkt 17ww. ustawy) wskazane w ww. art. 10 ust. 1 dyrektywy. Stanowisko to wspiera wykładnia celowościowa albowiem dla zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów konsumenta nie jest konieczna wyłącznie forma pisemna. Do ochrony takiej wystarczy zastosowanie trwałego nośnika. Wykładnia ta uwzględnia aktualne uwarunkowania społeczno-gospodarcze, które wynikają z postępu technicznego oraz potrzeb gospodarki elektronicznej, w szczególności odnośnie do umów zawieranych na odległość. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty należy zatem uznać, że umowę o kredyt konsumencki można zawrzeć zarówno w formie pisemnej (z własnoręcznymi podpisami), jak i na innym trwałym nośniku. Nie jest zatem konieczne opatrzenie dokumentu umowy przez strony własnoręcznym podpisem albo podpisem elektronicznym. Forma, jakiej wymaga art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (z uwzględnieniem wykładni prounijnej oraz celowościowej), jest zachowana również wtedy, gdy treść oświadczeń woli spisano na dokumencie papierowym, ale nie zamieszczono pod nim własnoręcznych podpisów albo umieszczono faksymile lub innego rodzaju podpis powielony mechanicznie. Stosownie do prounijnego oraz celowościowego kierunku interpretacji komentowanego przepisu dopuszczalne są różnorodne sposoby dochowania wymaganej formy przy zawieraniu umowy o kredyt konsumencki. Sposobem takim może być m.in. złożenie oświadczeń woli przez strony za pomocą środków porozumiewania się na odległość (np. telefonu, poczty elektronicznej), a następnie spisanie postanowień umowy na papierowym dokumencie (np. w postaci wydruku komputerowego), bez własnoręcznych podpisów. Obowiązek doręczenia umowy o kredyt konsumencki zostaje spełniony poprzez doręczenie umowy za pośrednictwem Internetu np. poprzez przechowywanie oświadczeń wymienianych pomiędzy pożyczkodawcą i konsumentem w systemie i udostępnienie wersji elektronicznej konsumentowi m.in. poprzez możliwość wydruku. Jak każda umowa, tak i umowa zawarta na odległość dla swego istnienia wymaga wymiany zgodnych oświadczeń woli obu stron, co w przypadku umowy pożyczki wymaga oświadczenia biorącego pożyczkę, że zobowiązuje się on zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub rzeczy (art. 720 k.c.). Zdaniem Sądu pozwana nie zakwestionowała w sprzeciwie skutecznie, że nie zawarła umowy pożyczki. Z treści zawartej w dniu 6 maja 2019 r. wynika, że umowa została zawarta przy wykorzystaniu elektronicznego podpisu: K.: (...)/ (...).229.55.229. W treści umowy podano numer PESEL odpowiadający numerowi PESEL pozwanej, a także takie dane jak numer telefonu, czy adres e-mail, a pozwana nie zakwestionowała by takimi właśnie numerami czy loginami się posługiwała. Jednocześnie Sąd odnotował, że powódka przedłożyła dowód spełnienia świadczenia na rzecz pozwanej w kwocie 7.470 złotych (9.000 zł pożyczki po pomniejszeniu o potrąconą opłatę wstępną w kwocie 1.530 złotych), a z porównania dowodu wypłaty pożyczki z dowodami spłaty załączonymi do pisma z dnia 12 października 2023 r. wynika, że wypłata pożyczki została wykonana na ten sam numer rachunku, z którego następnie były dokonywane przez pozwaną spłatę. Sąd podzielił argumentację sprzeciwu dotyczącą abuzywności zapisów umowy dotyczących pozaodsetkowych kosztów kredytu. Należało mieć bowiem na względzie, że strona powodowa jest przedsiębiorcą zajmującym się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi. Sąd może, a nawet powinien dokonywać oceny postanowień zawartych umów, a także postanowień samych wzorców umów, co do ich zgodności z prawem. Ocena ta dokonywana jest konkretnie w toczącym się miedzy przedsiębiorcą a konsumentem sporze, którego przedmiotem są skutki prawne określonego postanowienia umowy. Umowy konsumenckie podlegają ocenie w świetle klauzuli generalnej z art. 385 1 § 1 k.c. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 3 września 2020 r. wydanym w połączonych sprawach C-84/19, C-222/19 i C-252/19. kompleksowo omówił zagadnienia związane z badaniem warunków umowy obejmujących pozaaodsetkowe koszty kredytu. Trybunał potwierdził stanowisko zaprezentowane we wcześniejszym, wyroku z dnia 26 marca 2020 r. wydanym w sprawie C-779/19, że fakt, iż ogólna kwota pozaodsetkowych kosztów kredytu mieści się w limicie wynikającym z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim (Dz. U. nr 126, poz. 715) nie wyklucza badania poszczególnych warunków umowy. Co istotne, Trybunał zwrócił uwagę, że wydaje się, że przepis art. 385 1 k.c. przewiduje szerszą ochroną konsumenta niż przepisy dyrektywy 93/13 gdyż jego brzmienie umożliwia badanie adekwatności ceny czy też wynagrodzenia jeżeli nie dotyczą one świadczenia głównego. W motywach 69-78 Trybunał w sposób wyraźny wskazał, że świadczeniem głównym w przypadku umowy pożyczki jest co do zasady jej spłata z odsetkami. Pozostałe koszty mogą być uznane za świadczenie główne jeżeli sformułowane zostały w sposób jasny i przejrzysty, w tym w sposób umożliwiający konsumentowi zrozumienie różnic między nimi i ekonomicznego sensu ich wprowadzenia. Podkreślić należy oczywiście, że obciążenie pożyczkobiorcy prowizją i podobnymi opłatami jest dopuszczalne na gruncie przepisów ustawy o kredycie konsumencki. Zgodnie z art. 5 pkt 6 tej ustawy całkowity koszt kredytu - wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.