Sygn. akt X Ka 87/23 1.WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 02 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w X Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Grzegorz Miśkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Edyta Marcinkiewicz przy udziale Prokuratora Roberta Makowskiego po rozpoznaniu w dniu 02 marca 2023 r. sprawy A. S.
(1)oskarżonego o czyn z art. 231 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie z dnia 03 listopada 2022 r. sygn. akt IV K 677/20 orzeka I zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że oskarżonego A. S.
(1)uniewinnia od popełnienia zarzuconego mu czynu; II kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt X Ka 87/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1.CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
- Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie z dnia 03 listopada 2022 r. (sygn. akt IV K 677/20) 1.
- Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
- Granice zaskarżenia 1.1.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.4.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.
- A. S.
(1)aktualne dane o karalności KRK k.697 1.
- Ocena dowodów 1.1.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.1.1.1 KRK Dowód jest obiektywny - dane pochodzą z Krajowego Rejestru Karnego. 1.1.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu Nie dotyczy Nie dotyczy 1.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.
- Przedmiotowy wyrok zaskarżył w całości oskarżony, który zarzucił: 1)na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1a k.p.k. obrazę przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż kwalifikacja prawa czynu tj.: art. 231 § 1 k.k. poprzez uznanie, iż oskarżony A. S.
(1), nie zwołując nadzwyczajnych posiedzeń Rady Miejskiej w Ł. na wniosek Burmistrza Ł. działał wbrew ustawie o samorządzie gminnym, która nakładała na niego obowiązek zwołania nadzwyczajnych posiedzeń rady, 2) na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z. art. 438 pkt 3 k.p.k. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść polegający na: a) błędnym ustaleniu przez Sąd, że oskarżony A. S.
(1)działał na szkodę interesu publicznego, gdyż w sposób niewątpliwy doprowadził do naruszenia prawidłowości działania organów samorządu terytorialnego narażając na szwank ich autorytet i prawidłowe działanie, b) błędnym ustaleniu przez Sąd, że nawet jeżeli A. S.
(2)uważał, że warunki techniczne nie pozowałaby mu na przeprowadzenie nadzwyczajnej sesji Rady Miejskiej w Ł. w trybie zdalnym w sposób sprawny, to i tak winien był taką sesję zwołać, 3) na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku tj. art. 410 k.p.k. poprzez
- a)pominięcie istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wynikających z wyjaśnień oskarżonego (k. 424 i nast.), zeznań świadka M. C. (k. 430), A. Z. (k. 467-468), M. M. (k. 470-471), J. Ł. (k. 549551), G. B. (k. 551-552), T. D. (k. 578-579), M. N. (k. 579-581), P. B. (k. 596-597), C. A. (k. 597), J. S. (k.636), pisma M. N. (k. 590), które to dowody jednoznacznie wskazują, iż radni nie chcieli zwołania sesji w trybie stacjonarnym, a także, że w dniu 17 kwietnia 2020 r. były złe warunki techniczne uniemożliwiające prawidłowe przeprowadzenie sesji zdalnej,
- b)pominięcie istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. uchwały Regionalnej Izby Obrachunkowej zatwierdzającej sprawozdanie finansowe za 2020 r., dokumentu zawierającego dane kwartalne dotyczące finansów gminy za 2020 r (k. 401 - 421), zawiadomień o unieważnieniu przetargów i innych dokumentów (k. 444-465), które to dowody jednoznacznie wskazują, iż kondycja finansowa gminy Ł. za 2020 r. bez emisji obligacji była bardzo dobra i posiadła ona finanse na bieżące realizowanie różnych zadań, a przetargi były unieważniane ze względu na zbyt drogie oferty, a co za tym idzie ze względu na brak zwołania sesji i odbycia sesji dobro publiczne nie było zagrożone, 4) na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku tj. art. 7 k.p.k. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonego A. S. złożonych w toku postępowania sądowego (k. 424 i nast.) i uznania oskarżonego A. S.
(2)za winnego dokonania zarzucanego im czynu z art. 231 § 1 k.k., podczas gdy z powyższych wyjaśnień wynika, że w trybie nadzwyczajnym zwołał sesję i miał wolę i zamiar ją zwołać, a także że nie działał z bezpośrednim czy ewentualnym zamiarem w aspekcie niezwołania sesji. ☒ zasadny ☐częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny W ocenie Sądu Okręgowego apelacja oskarżonego zasługiwała na uwzględnienie, co skutkowało zmianą zaskarżonego orzeczenia i uniewinnieniem oskarżonego. Zarzuty osobistej apelacji oskarżonego – pomimo swojej obszerności oraz licznie podnoszonych zarzutów (obrazy prawa materialnego i procesowego, wadliwej oceny dowodów czy błędnych ustaleń faktycznych) – sprowadzały się do kwestionowania oceny dowodów oraz prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego, sąd pierwej instancji dokonał w znacznej części dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień oskarżonego, co w znacznej mierze doprowadziło do wadliwych ustaleń faktycznych. Sąd pierwszej instancji dopuścił się również wadliwych ustaleń faktycznych w postaci dowolności wnioskowania, pomimo prawidłowego ustalenia okoliczności oraz prawidłowej oceny pozostałego materiału dowodowego. W realiach przedmiotowej sprawy kluczowym elementem, decydującym o możliwości przypisania oskarżonemu zarzuconego mu czynu, było ustalenie znamion strony podmiotowej – zamiaru, jaki przyświecał oskarżonemu. Zamiar sprawcy jest elementem stanu faktycznego, który powinien zostać ustalony przez sąd meriti w sposób nie budzący wątpliwości. Przestępstwo określone w art. 231 § 1 k.k. można dokonać, działając tylko umyślnie (zarówno z zamiarem bezpośrednim, jak i ewentualnym). Funkcjonariusz publiczny musi obejmować swoim zamiarem zarówno przekroczenie uprawnień lub niewypełnienie obowiązków, jak i „działanie” na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Samo przekroczenie uprawnień nie wypełnia automatycznie znamion omawianego przestępstwa, konieczne jest oprócz wykazanego działania na szkodę interesu publicznego lub prywatnego; koniecznym jest ustalenie strony podmiotowej w odniesieniu do całości zachowania sprawcy. Funkcjonariusz publiczny – w kontekście realizacji znamion przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. – musi zatem obejmować swoim zamiarem zarówno przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, jak i to, że postępując w ten sposób działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Powyższe ustalenia są konieczne, aby można było przypisać sprawcy popełnienie omawianego przestępstwa. W realiach przedmiotowej sprawy bezspornym jest, że A. S.
(1)na przełomie marca i kwietnia 2020 roku pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Miejskiej w Ł.. Oceniając zachowanie oskarżonego oraz dokonując rekonstrukcji jego zamiaru, nie można tracić z pola widzenia obiektywnych okoliczności, które w tamtym okresie występowały – pandemia SARS-CoV-2 i wprowadzony na terytorium Polski od 20 marca 2020 r. stan epidemii, co z kolei wiązało się z licznymi ograniczeniami praktycznie w każdej dziedzinie życia i ludzkiej aktywności. Ograniczenia te dotykały także funkcjonowania organów samorządu terytorialnego oraz pracowników samorządowych (reorganizacja pracy urzędów jako całości, przejście w tzw. zdalny tryb obradowania organów kolegialnych – w szczególności zwoływanie i przeprowadzanie sesji rad i sejmików oraz ich komisji). W początkowym okresie przejście w tzw. tryb zdalny utrudniał brak odpowiedniej infrastruktury technicznej (zwłaszcza w małych społecznościach lokalnych, jakimi z pewnością jest gmina Ł.), brak obeznania z nowymi technologiami (problem ten dotyczył wielu osób, niezależnie od ich wieku czy wykształcenia) czy brak odpowiedniego przeszkolenia. W początkowym okresie epidemii urzędy i ich organy, nie tylko samorządowe, napotkały na różne utrudnienia. W przypadku organów samorządu były to takie okoliczności jak np. brak możliwości bezpośredniego kontaktu z mieszkańcami, urzędnikami lub radnymi (wynikający chociażby ze zwykłych obaw czy strachu przed zakażeniem), absencja urzędników wynikająca z czasowej niezdolności do pracy czy obowiązku kwarantanny, co z kolei przekładało się na możliwość sprawnego funkcjonowania urzędów i ich organów, w tym także zwołania sesji gminy. Ówczesnych obaw i problemów nie można oceniać z dzisiejszej perspektywy. W ocenie Sądu Okręgowego kolejna okoliczność, na którą zwrócił w swojej apelacji słusznie uwagę oskarżony, to charakter terminu określonego w art. 20 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Termin określony w art. 20 ust. 3 powołanej ustawy ma w powszechnej interpretacji charakter instrukcyjny (tak przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r. I OSK 2296/11, LEX nr 1136675), a jego przekroczenie nie powoduje żadnych skutków prawnych. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zidentyfikował i określił interes publiczny, jakim było prawidłowe funkcjonowania organów samorządu gminnego. W kontekście tego ustalenia, jako bezprzedmiotowe należy ocenić dywagacje skarżącego, zajmujące znaczną część jego apelacji odnośnie sytuacji finansowej gminy Ł.. W realiach przedmiotowej sprawy nie chodziło bowiem o to, jakiej treści uchwała zostałaby przez radę gminy podjęta (zgodna z lub niezgodna z propozycją burmistrza), ale o prawidłowe funkcjonowanie rady gminy jako takiej. W ocenie Sądu Okręgowego prawidłowa ocena wyjaśnień oskarżonego, uznająca za wiarygodne okoliczności, które legły u podstaw opóźnienia w zwołaniu sesji rady gminy, w kontekście okoliczności o charakterze obiektywnym, jakim była epidemia SARS-CoV-2 nie pozwala na uznanie, że celem działania oskarżonego była jedynie obstrukcja działania rady gminny powodowana konfliktami politycznymi na szczeblu lokalnym czy osobistymi animozjami. Taka konkluzja prowadzi z kolei do wniosku, że nie można w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, że oskarżony swoim zamiarem obejmował świadomie przekroczenie swoich uprawnień lub niedopełnienie obowiązków (lub przynajmniej godził się na to), a tym działał na szkodę interesu publicznego. W kontekście powyższych rozważań nie bez znaczenie jawi się i ta okoliczność, że opóźnienie w zwołaniu posiedzenia rady gminy nie było znaczące, a tym samym nie można uznać, że interes publiczny, jakim było dobro gminy i prawidłowe funkcjonowanie jej organów zostało rzeczywiście narażone na jakąkolwiek szkodę. W ocenie Sądu Okręgowego, wobec podzielenia zasadniczych zarzutów skarżącego, pozwalających na merytoryczne rozstrzygniecie, zbędnym stało się odnoszenie do wszystkich pozostały sygnalizowanych przez apelującego uchybień. Wniosek Oskarżony wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie od popełnienia zarzucanego mu czynu. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zasadnicze zarzuty i argumenty apelacji należało ocenić jako zasadne, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku i uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. 1.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Nie dotyczy Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Sąd Okręgowy nie dopatrzył się żadnego z uchybień podlegającego zbadaniu i uwzględnieniu z urzędu (art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k.). 1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.6. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Nie dotyczy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Nie dotyczy 1.7. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie z dnia 03 listopada 2022 r. (sygn. akt IV K 677/20) Zwięźle o powodach zmiany Argumentacja z pkt 3.1. uzasadnienia 1.8. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.5. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Nie dotyczy 5.3.1.4.1. Nie dotyczy ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 1.1.6. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Nie dotyczy 1.9. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Nie dotyczy 1.Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności - Na zasadzie art. 634 k.p.k. – kosztami postępowania należało obciążyć Skarb Państwa. 1.PODPIS Grzegorz Miśkiewicz 1.1. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżony Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie z dnia 03 listopada 2022 r. (sygn. akt IV K 677/20) 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana