Sygn. akt XI GC 533/21 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 4 listopada 2020 r. złożonym do Sądu Rejonowego w Koninie (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C. wniosła przeciwko (...) spółce z ogranicz

k..c. aneks jest nieważny (§ 5). Bezsporne, a nadto dowód: - aneks z dnia 28 stycznia 2020 r. k. 43-44 z załącznikiem k. 44; - zeznania za powódkę J. L.

k.c. Bezsporne, a nadto dowód: - aneks z dnia 25 lutego 2020 r. k. 46; - zeznania za powódkę J. L.

§ 1k.c.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył wysokości należnego powódce (jako podwykonawcy) wynagrodzenia z tytułu wykonanych robót budowlanych odpowiadającego 50% zatrzymanych kaucji zabezpieczających w łącznej kwocie 53 278,17 zł, a także granic odpowiedzialności inwestora – pozwanej H. B. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. w zakresie zapłaty na rzecz powódki umówionego z generalnym wykonawcą wynagrodzenia. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, powódka występowała w charakterze podwykonawcy - pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B., będącej głównym wykonawcą inwestycji realizowanej przez pozwaną H. B. (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (inwestor). Podkreślić należy, iż pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. nie zaskarżyła wydanego w sprawie XI GNc 196/21 nakazu zapłaty tut. sądu z dnia 1 kwietnia 2021 r., wobec czego nakaz zapłaty uprawomocnił się w stosunku do ww. spółki, a odpowiedzialność tej pozwanej za zapłatę wynagrodzenia wynika z art. 647 k.c. Z kolei pozwana H. B. (...) sp. z o.o. wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty i wdała się w spór w niniejszej sprawie, kwestionując roszczenie objęte pozwem co do zasady jak i wysokości, podnosząc nadto zarzut spełnienia roszczenia. W ocenie Sądu solidarna odpowiedzialność pozwanych z tytułu zapłaty kwot zatrzymanych kaucji zabezpieczających wynika z treści art.

§1

k.c., zgodnie z którym inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę. W pierwszej kolejności ocenić należy charakter przewidzianych umową stron tzw. kaucji zabezpieczających odpowiadających 5% wartości należnego wykonawcy wynagrodzenia, które w ocenie sądu nie miały charakteru stricte na celu zabezpieczenia roszczeń, a jedynie odroczenie terminu płatności części należnego wynagrodzenia. Zwrot ww. kwoty nastąpić miał odpowiednio w terminie 7 dni po podpisaniu protokołu końcowego - w wysokości 50%, zaś pozostałe 50% kwoty po upływie terminu gwarancji. W ocenie sądu dochodzone niniejszym pozwem kaucje (tj. połowa zatrzymanych kwot z tego tytułu) polegały jedynie na wstrzymaniu pewnej wyrażonej procentowo określonej części wynagrodzenia należnego wykonawcy, w żadnym wypadku nie było to zmniejszenie wynagrodzenia, a jedynie odroczona część płatności należnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 647 k.c. Zgodnie z brzmieniem art.

k.c., na który powołuje się w pozwie powódka, inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę. Zgłoszenie, o którym mowa w § 1, nie jest wymagane, jeżeli inwestor i wykonawca określili w umowie, zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych przez oznaczonego podwykonawcę. Inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia w wysokości ustalonej w umowie między podwykonawcą a wykonawcą, chyba że ta wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w § 1 albo

1. W takim przypadku odpowiedzialność inwestora za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia jest ograniczona do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w § 1 albo
2. Zgłoszenie oraz sprzeciw, o których mowa w § 1, wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio do solidarnej odpowiedzialności inwestora, wykonawcy i podwykonawcy, który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy. Postanowienia umowne sprzeczne z treścią § 1-5 są nieważne. W ocenie sądu nie jest słuszny pogląd powódki dotyczący przyjęcia przez inwestora bezgranicznej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia powódce na podstawie zawartych z głównym wykonawcą porozumień, których elementem było uzyskanie zgody inwestora, pod rygorem nieważności umów (aneksów) zawartych pomiędzy powódką a generalnym wykonawcą. Treść umowy i obu aneksów miedzy powódką a generalnym wykonawcą odnoszą się zresztą wprost do zgłoszenia inwestorowi podwykonawcy, o którym mowa w art.

k.c. i uzyskania od inwestora pisemnej akceptacji solidarnej odpowiedzialności za zapłatę, na zasadach określonych w art.

k .c. Normy wyrażone w przywołanym przepisie mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie jest dopuszczalna modyfikacja zdarzeń warunkujących powstanie solidarnej odpowiedzialności uczestników procesu budowalnego. Zdaniem sądu wymóg uzyskania pisemnej akceptacji inwestora oraz wskazane porozumienia pozwanych odnośnie akceptacji podwykonawcy miało na celu szeroko rozumiane przyspieszenie procesu budowy, bez konieczności oczekiwania przez powódkę 30 dni, do momentu upływu terminu na sprzeciw pozwanej co do wyboru podwykonawcy. Z drugiej zaś strony stanowiły zabezpieczenie inwestora przed ryzykiem podwójnej zapłaty za ten sam zakres robót zarówno na rzecz podwykonawcy, jak i generalnego wykonawcy. Wskazać przy tym należy, że umowę o podwykonawstwo zawiera z podwykonawcą generalny wykonawca, natomiast samego inwestora nie łączy z podwykonawcą żaden stosunek prawny. Podkreślenia przy tym jeszcze raz wymaga, że przepisy art.

k.c. mają charakter iuris cogentis – strony nie mogą wyłączyć ich stosowania w drodze postanowień umownych, w przeciwnym razie są one nieważne (§ 6). Dlatego nie zasługiwało w ocenie tut. Sądu stanowisko powódki co do zobowiązania się przez pozwaną jako inwestora do świadczenia na rzecz osoby trzeciej (powódki) w myśl art. 393 § 1 k.c., prowadzące de facto do rozszerzenia zakresu odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia, ponad granice określone art.

k.c., albowiem powódka jako podwykonawca związana była umową o roboty budowlane z generalnym wykonawcą - pozwaną (...) sp. z o.o., a ta z kolei związana była umową o roboty budowlane z inwestorem – pozwaną H. B. (...) sp. z o.o. Dlatego zdaniem tut. sądu orzekającego nie zasługuje na uznanie koncepcja zaprezentowana przez powódkę dalej idącej odpowiedzialności inwestora na zasadzie art. 393 § 1 k.c., choć nie traci sąd z pola widzenia, że została ona zaaprobowana przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, jednak tut. sąd rejonowy nie jest związany tym korzystnym dla powódki judykatem. Notabene wskazanych porozumień pomiędzy pozwanymi nie można również uznać za gwarancje zapłaty (w rozumieniu art. 649 3 § 1 k.c.), którą to podstawę odpowiedzialności pozwanej tut. sąd również brał pod rozwagę, niemniej jednak strony procesu reprezentowane przez zawodowych pełnomocników na ewentualną podstawę odpowiedzialności inwestora z tego tytułu nie wskazywały, a dowód z zeznań przedstawiciela powódki nie naprowadził tut. sądu (ani stron) w tym kierunku. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego oraz w związku z kategorycznym brzmieniem cytowanego art.

§ 6k.c.

granice odpowiedzialności pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. względem powódki jako podwykonawcy należało ocenić przez pryzmat cytowanego (...) §3 k.c., tj. w granicach wynagrodzenia należnego wykonawcy. Kwestia należnego powódce wynagrodzenia była przedmiotem analizy opinii biegłego sądowego, który wskazywał na niekompletność materiału dowodowego oraz nieczytelność i niezrozumiałość wyliczeń powódki, w szczególności brak obmiarów powykonawczych, co nie pozwalało na wiarygodne obliczenie należnego wynagrodzenia. Zeznania przedstawiciela powódki nie rzuciły nowego światła w kontekście zgromadzonych dowodów, w tym opinii biegłego, albowiem również przedstawiciel powódki miał problem z jednoznacznym określeniem mechanizmu ustalenia należnego wynagrodzenia zwłaszcza w okoliczności refakturowana kosztów materiałów i usług. Ciężar dowodowy wykazania wysokości należnego od inwestora wynagrodzenia dla powódki zgodnie z art. 6 k.c. spoczywał na stronie powodowej, albowiem to powódka była inicjatorem żądania o zapłatę w niniejszym procesie. Stąd powódka winna wykazać wysokość należnego jej od inwestora wynagrodzenia. W ocenie Sądu na podstawie poczynionych rozważań nie sposób dojść do wniosku, aby powódka udźwignęła ten ciężar, zwłaszcza w świetle zarzutu pozwanej dotyczącego zwolnienia się od odpowiedzialności wobec zapłacenia wyżej kwoty, aniżeli wynikająca z umowy inwestora z głównym wykonawcą. W świetle opinii, która została uzupełniona pisemnymi opiniami uzupełniającymi, jak również ustnymi opiniami biegłego, Sąd za biegłym przyjął, iż ostateczna, ustalona metodą kosztorysu zagregowanego, wartość wynagrodzenia należnego od pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. w S. dla pozwanej (...) sp. z o.o. w B. z tytułu wykonania robót w zakresie prac powierzonych przez tę spółkę jako generalny wykonawca powódce jako podwykonawcy wynosi 822.659,42 zł netto, a 1.011.871,09 zł brutto. Ustalono, że przed procesem inwestor H. B. (...) sp. z o.o. zapłaciła bezpośrednio na rzecz powódki wynagrodzenie w kwocie ogółem 1.410.028,10 zł, a na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu pozwana zapłaciła dodatkowo na rzecz powódki kwotę 340 669,07 zł wraz z odsetkami. Kwota dotychczas zapłaconego powódce wynagrodzenia przez ww. pozwaną (1.410.028,10 zł + 340 669,07 zł) jest zatem wyższa, aniżeli kwota wyliczonego przez biegłego wynagrodzenia za tożsamy zakres robót, wynikający z umowy pomiędzy pozwanymi (1.011.871,09 zł brutto). Powyższe koresponduje ze stanowiskiem pozwanej, która podniosła skuteczny zdaniem tut. sądu zarzut spełnienia roszczenia poprzez wypłatę powódce należnego jej od inwestora wynagrodzenia. Nie zmienia tej oceny ustalenie, że wynagrodzenie pomiędzy powódką a pozwaną (...) sp. z o.o. miało charakter szacunkowy (a więc kosztorysowy), za wyjątkiem wynagrodzenia w aneksie nr (...) do umowy, które było ryczałtowe, bowiem wynagrodzenie pomiędzy obiema pozwanymi miało charakter ryczałtowy (sztywny), a granice odpowiedzialności inwestora z tytułu zapłaty na rzecz podwykonawcy wyznacza kwota wynagrodzenia należna od inwestora dla wykonawcy (art.

§ 3k.c.).

Konsekwencją powyższego było oddalenie powództwa wobec pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. w całości, o czym orzeczono w pkt I wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powódka przegrała proces w całości, wobec czego zobowiązana jest do zwrotu kosztów procesu pozwanej. Na koszty pozwanej złożyły się koszty zastępstwa procesowego w stawce adekwatnej do wartości sporu - 5400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł oraz wydatek na poczet wynagrodzenia biegłego pokryty częściowo z zaliczek pozwanej, tj. 7467 zł, łącznie kwota 12 884 zł. W pkt III sentencji Sąd, mając na uwadze wynik procesu (art. 113 ust. 1 u.k.s.c.), nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa Sadu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. kwotę 8719,54 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych – tj. pozostałego, nieopłaconego z zaliczek pozwanej wynagrodzenia biegłego, które pokryto tymczasowo z sum budżetowych. Sygn. akt XI GC 533/21 ZARZĄDZENIE (...) (...) (...) (...) egzekucji; (...) (...)