(w dacie wydania zaskarżonej decyzji) Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia, zaś § 2 k.p.c. stanowi, iż w razie uwzględnienia odwołania Sąd zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. Omawiany przepis normuje wyczerpująco katalog rozstrzygnięć sądu odwoławczego rozpoznającego w pierwszej instancji odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd pierwszej instancji, wydając rozstrzygnięcie merytoryczne, może albo uwzględnić odwołanie (§ 2 i 3), albo je oddalić (§ 1) (por. wyrok SN z 23 listopada 2004 r., I UK 15/04, OSNP 2005, nr 11, poz. 161; wyrok SN z 2 października 2008 r., I UK 88/08, OSNP 2010, nr 7-8, poz. 100; postanowienie SN z 16 października 2009 r., I UK 116/09, LEX nr 558573; wyrok SN z 27 kwietnia 2010 r., II UK 336/09, LEX nr 604222) . Uwzględniając odwołanie, sąd może zmienić zaskarżoną decyzję lub orzeczenie w całości lub w części (oddalając odwołanie w pozostałym zakresie), orzekając zarazem co do istoty sprawy (§ 2) albo - w przypadku niewydania decyzji przez organ rentowy lub orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności - zobowiązać organ do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo też samodzielnie rozstrzygnąć sprawę, orzekając co do istoty sprawy (§ 3). Podnieść należy, że co do zasady, sąd nie może orzekać kasatoryjnie, tj. uchylić zaskarżonej decyzji i przekazać sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania. Wyjątek od tej reguły statuuje art.
(jeżeli decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca wymiar tego zobowiązania lub obniżająca świadczenie, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, sąd uchyla tę decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu), art.
(w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie), stosowany odpowiednio także w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników ( art.
1 pkt 13 lit. b noweli z 15 stycznia 2015 r. art.
(w sprawie, w której wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności dotyczących niepełnosprawności, które powstały po dniu wniesienia odwołania od tego orzeczenia. W tym przypadku sąd uchyla orzeczenie, przekazuje sprawę do rozpoznania wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności i umarza postępowanie). Żaden z tych wyjątków nie zachodzi w niniejszej sprawie. Sama intencja zaskarżenia decyzji to zbyt mało aby rozstrzygać o żądaniu nie przewidzianym przepisami postępowania cywilnego (w tej konfiguracji procesowej), formułowanym przez pełnomocnika płatnika będącego radcą prawnym. Ingerencja Sądu rozpoznającego sprawę nie może zaś prowadzić do modyfikowania żądania w sposób odmienny niż to popierane przez pełnomocnika profesjonalnego. Brak przepisu postępowania, który w niniejszej sprawie choćby umożliwiał taką ingerencję z urzędu. Art. 5 kpc stanowiący o tym, że w razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowania występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych – co oczywiste nie ma zastosowania wobec płatnika, którego reprezentuje radca prawny. Co istotne, w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że z art. 5 kpc i art. 212 § 2 kpc nie wynika powinność sądu o charakterze ogólnego obowiązku udzielania w każdym wypadku pouczeń osobom stającym przed sądem, tylko dlatego, że występują bez profesjonalnego pełnomocnika. Udzielenie pouczenia zależy od oceny i uznania sądu uwiarygodnionego konkretną sytuacją procesową i staje się powinnością sądu tylko w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, kiedy zachodzi potrzeba zapobieżenia nierówności podmiotów toczącego się postępowania, a więc wówczas, gdy strona z uwagi na swoją nieporadność i stopień skomplikowania sprawy nie jest w stanie zrozumieć istoty prowadzonego postępowania i podjąć w związku z tym stosowne czynności procesowe (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2011 r., II CZ 53/11; wyroki Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 4/14, z 18 sierpnia 2009 r., I UK 74/09, i z 2 lutego 2011 r., I UK 293/10). Jako przykład wskazuje się w orzecznictwie sytuację, gdy stroną samodzielnie występującą w procesie jest osoba głęboko upośledzona umysłowo, u której ciężka choroba psychiczna nie tylko utrudnia, ale wręcz uniemożliwia świadome i celowe działanie w procesie. (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 19 lutego 2010 r., IV CSK 318/09) Jednakże nawet w takich skrajnych okolicznościach podkreśla się, że sąd powinien udzielać pouczeń tak, aby zachować bezstronność i nie wywołać wrażenia lub nie narazić się na zarzut stronniczości zgłoszony przez pozostałych uczestników postępowania. W sytuacji takiej, jak ta w niniejszej sprawie, kiedy już samo sformułowanie żądania decyduje o wyniku postępowania działanie przez Sąd z urzędu wobec płatnika reprezentowanego przez radcę prawnego stanowiłoby rażące naruszenie tych zasad – tym bardziej, że w procesie występuje również ubezpieczona, która nie jest reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, a prezentuje stanowisko przeciwne płatnikowi. Z powyższych przyczyn w niniejszej sprawie brak było również podstaw aby zobowiązywać pełnomocnika profesjonalnego do modyfikowania roszczenia. To obowiązkiem takiego pełnomocnika jest formułowanie żądań zgodnie z interesem strony, którą reprezentuje. Wybór żądania jest jednym z elementów ustalonej ze stroną strategii procesowej, może ona być ograniczona jedynie do tego, aby decyzja nie stała się prawomocna. Roszczenie nie było też dotknięte brakiem, który uzasadniałby jego uzupełnianie. To, że z roszczeniem występuje podmiot, któremu takie żądanie nie przysługuje, nie skutkuje wzywaniem do uzupełniania jego braków ale oddaleniem. (art. 191 1 kpc) Uznanie przeciwne oznaczałoby niedozwolone orzekanie ponad żądanie. (art. 321 kpc) Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku na podstawie art.
k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.