Sygn. akt XVII AmE 245/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Anna Maria Kowalik Protokolant – Starszy sekretarz sądowy Joanna Preizner po rozpoznaniu 14 lipca 2021 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej na skutek odwołania powódki od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 28 czerwca 2019 r. Nr (...)
(1), zawierającego umocowanie do działania przed Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki, w imieniu Przedsiębiorcy w przedmiotowej sprawie, obejmującego poświadczanie kserokopii dokumentów za zgodność z oryginałem, 2) kopii dokumentów potwierdzających parametry jakościowe i obecność biokomponentów w paliwach ciekłych wykorzystanych do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy w szczególności świadectw jakości, dokumentów produkcyjnych itp., w podziale na pierwszy, drugi i trzeci kwartał 2018 r., 3) zestawień faktur wystawionych w związku z nabyciem przez Przedsiębiorcę estrów metylowych, wykorzystanych jako biokomponent do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy z podaniem dostawcy, numeru faktury, daty wystawienia, ilości towaru (podsumowanej), jednostki miary, w podziale na pierwszy, drugi i trzeci kwartał 2018 r., podpisanych przez osoby uprawnione do reprezentacji Przedsiębiorcy zgodnie z wpisem do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, 4) kopii poświadczeń dla biokomponentów - biodiesla, dostarczonego przez (...), wykorzystanych do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy potwierdzających spełnianie przez te biokomponenty nie tylko ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, ale również kryteriów zrównoważonego rozwoju, o których mowa w art. 17 ust. 3, 4 i 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE i 2003/30/WE. Powyższe pismo zostało prawidłowo doręczone powodowi 4 lutego 2019 r. (Wezwanie wraz z.p.o. k. 358—360 akt adm.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie powód złożył dokumenty, o których mowa w pkt 4 wezwania (Pismo z 4.03.2019 r. k. 361 akt adm.). W tej sytuacji, pismem z 28 marca 2019 r., Prezes URE ponownie wezwał powoda do przesłania dokumentów wskazanych w pkt 1-3 wezwania z 30 stycznia 2019 r. Powyższe pismo zostało prawidłowo doręczone 4 kwietnia 2019 r. (Wezwanie wraz z.p.o. k. akt adm.). Pismem z 27 maja 2019 r. Prezes URE zawiadomił powoda o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężne i poinformował go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Powyższe pismo zostało prawidłowo doręczone 31 maja 2019 r. (Zawiadomienie wraz z z.p.o. k. 367-369 akt adm.). Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługującego mu w tym zakresie uprawnienia. W sprawozdaniu kwartalnym, o którym mowa w art. 30b ust. 3 ustawy: 1) za pierwszy kwartał 2018 r., powód przedstawił informację, z której wynika, że w tym okresie był on podmiotem realizującym NCW i rozporządził przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej skutkującej trwałym wyzbyciem się paliw ciekłych lub zużył na potrzeby własne olej napędowy w ilości 28 075,72 t, zawierający 812,97 t estrów metylowych kwasów tłuszczowych, w celu realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy (Sprawozdanie kwartalne k.12-16 akt adm.); 2) za drugi kwartał 2018 r., powód przedstawił informację, z której wynika, że w tym okresie był on podmiotem realizującym Narodowy Cel Wskaźnikowy i rozporządził przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej skutkującej trwałym wyzbyciem się paliw ciekłych lub zużył na potrzeby własne olej napędowy w ilości 30 987,65 t, zawierający 2 198,25 t estrów metylowych kwasów tłuszczowych, w celu realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy (Sprawozdanie kwartalne k.21-25 akt adm.); 3) za trzeci kwartał 2018 r., powód przedstawił informację, z której wynika, że w tym okresie był on podmiotem realizującym Narodowy Cel Wskaźnikowy i rozporządził przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej skutkującej trwałym wyzbyciem się paliw ciekłych lub zużył na potrzeby własne olej napędowy w ilości 30 984,03 t, zawierający 1 982,22 t estrów metylowych kwasów tłuszczowych, w celu realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy (Sprawozdanie kwartalne k.28-32 akt adm.). Prezes URE 28 czerwca 2019 roku wydał zaskarżoną Decyzję (Decyzja k. 372-379 akt adm.). Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego, których autentyczność nie była podważana przez żadną ze stron postępowania. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona Decyzja jest słuszna i ma oparcie w przepisach prawa. Natomiast podnoszone przez powoda zarzuty nie są trafne, stąd nie mogą skutkować uchyleniem Decyzji. Na wstępie trzeba zauważyć, że niespornym jest w sprawie, iż powód jest podmiotem realizującym NCW. Zgodnie z art. 2 ust. ust 1 pkt 25 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych pod pojęciem podmiotu realizującego Narodowy Cel Wskaźnikowy należy rozumieć każdy podmiot, w tym mający siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dokonujący samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu wytwarzania, importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw ciekłych lub biopaliw ciekłych, który:
- a)rozporządza nimi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej lub
- b)zużywa je na potrzeby własne na tym terytorium, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach, o których stanowi treść art. 33 ust 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 752 z późn. zm.). Zgodnie z art. 23 ust 1 ustawy, podmiot realizujący Narodowy Cel Wskaźnikowy jest obowiązany zapewnić w danym roku kalendarzowym co najmniej minimalny udział innych paliw odnawialnych lub biokomponentów zawartych w paliwach ciekłych lub biopaliwach ciekłych, stosowanych we wszystkich rodzajach transportu, rozporządzanych przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej lub zużywanych przez niego na potrzeby własne w ogólnej ilości paliw ciekłych i biopaliw ciekłych stosowanych w transporcie drogowym i kolejowym, rozporządzanych przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej lub zużywanych przez niego w ciągu roku kalendarzowego na potrzeby własne. Zgodnie zaś z art. 23 b ust. 1 ustawy podmiot realizujący Narodowy Cel Wskaźnikowy jest obowiązany zapewnić w danym kwartale minimalny udział biokomponentów, liczony według wartości opałowej, zawartych w paliwach ciekłych stosowanych we wszystkich rodzajach transportu, wykorzystanych przez niego do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 23 ust. 1, które zostały przez ten podmiot rozporządzone przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zużyte przez niego na potrzeby własne na tym terytorium. Powód nie kwestionował nie wykonania obowiązku, o którym mowa art. 23b ust. 1 ustawy w pierwszym kwartale 2018 roku. Podnosił jedynie, że do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej tj. braku możliwości realizacji bio-blendingu z powodów logistycznych oraz technicznych niezależnych od niego mimo dysponowania odpowiednią ilością biokomponentu. Otóż powód wyjaśnił, że z informacji posiadanych od kontrahenta (...) S.A. możliwość bio-blendingu miała istnieć od początku 2018 roku, jednakże w praktyce okazało się, że realizacja obowiązku stała się możliwa dopiero w lutym 2018 roku. Stosowny aneks do umowy z (...) S.A. powód zawarł 27 stycznia 2018 roku. Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem powyżej opisane okoliczności nie mogą być uznane za działanie siły wyższej. Nie sposób bowiem przypisać konglomeratowi zdarzeń faktycznych przywoływanemu przez powoda charakteru zdarzeń wyjątkowych, lub też nagłych, których powód – jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego – nie mógłby przewidzieć, ani też im zapobiec. N. zauważyć, że powód posiada koncesję od 2016 roku, a obowiązek NCW istnieje od 2012 roku, zatem powód miał odpowiednio dużo czasu, aby w sposób prawidłowy przygotować się do realizacji obowiązku NCW. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a przede wszystkim Aneksu nr (...) do Umowy składu z 27 listopada 2017 roku oraz Umowy dostawy z 12 lutego 2018 roku wynika, że czynności zmierzające do wypełnienia obowiązku NCW w 2018 roku powód podjął dopiero w lutym i maju 2018 roku. Ponadto, pomimo zawarcia stosownych Aneksów do Umowy składu, powód nie zrealizował obowiązku za I kwartał 2018 roku nawet w części. Wymienione okoliczności świadczą o tym, że w sprawie nie mamy do czynienia z siłą wyższą, ale z niewłaściwymi decyzjami biznesowymi po stronie powoda. W sprawie brak było również podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, o której mowa art. 189f k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Koniecznym jest zatem kumulatywne spełnienie dwóch niezależnych przesłanek, po pierwsze stwierdzenia znikomej wagi naruszenia prawa, a po drugie zaprzestania naruszania prawa. Przez wagę naruszenia prawa należy rozumieć jego znaczenie, rozmiar, rozpatrywany w ramach danego okresu, którego to naruszenie dotyczy. Słusznie Prezes URE w realiach rozpoznawanej sprawy, uznał iż zachowanie powoda nie miało znikomej wagi naruszenia. Należy bowiem zauważyć, że pomimo podpisania aneksu do umowy 27 stycznia 2018 roku powód, w pierwszym kwartale 2018 r. nie zrealizował choćby w części obowiązku NCW, pomimo że rozmiar działalności gospodarczej, w odniesieniu do której ten obowiązek miał być realizowany, był znaczny, sprowadzono do kraju i rozporządzono bowiem 28 075,72 t oleju napędowego. Ponadto, jak wynika z ustaleń Prezesa URE powód nie zaprzestał naruszania prawa również w drugim i trzecim kwartale 2018 roku. Wprawdzie w odwołaniu, powód stwierdził, iż zgodnie ze wstępnymi wyliczeniami, ewentualny niedobór biokomponentów w pierwszym kwartale 2018 roku został przez niego nadrobiony kilkukrotnie w drugim i trzecim kwartale tego roku, co oznacza, że ewentualne naruszenie prawo miało charakter jednorazowy, a jego skutki dla Skarbu Państwa zostały przez powoda kilkukrotnie skompensowane. Według wstępnych wyliczeń powoda w drugim kwartale nadwyżka biokomponentów wyniosła ponad 2-krotność ewentualnego niedoboru z pierwszego kwartału. Jednakże na poparcie swoich twierdzeń powód nie przedstawił żadnych dowodów, tymczasem Prezes URE w uzasadnieniu Decyzji na stronie 9 szczegółowo wyjaśnił, dlaczego uznał, iż powód nie udowodnił dozowania estrów metylowych kwasów tłuszczowych do oleju napędowego w pierwszym, drugim i trzecim kwartale 2018 roku. Reasumując, w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej, bowiem zgodnie z przepisem art. 33 ust. 1 pkt 5b ustawy karze pieniężnej podlega podmiot realizujący Narodowy Cel Wskaźnikowy, który nie wykonywał obowiązku wynikającego z treści art. 23b ustawy. W rozpoznawanej sprawie w dacie wydania decyzji obowiązywały nowe przepisy dotyczące wysokości kary pieniężnej, różniące się w treści od tych obowiązujących w dacie popełnienia czynu. W związku z tym, Prezes URE był zobowiązany do ustalenia, czy należy zastosować nową ustawę, czy też starą obowiązującą w dacie popełnienia czynu, jeśli jest względniejsza dla sprawcy (art. 189c k.p.a.). W myśl bowiem art. 33 ust. 5c ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2018 roku do 30 września 2018 r., w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 5b, kara pieniężna wynosi 100 zł za każdy MJ biokomponentów, które podmiot realizujący NCW był obowiązany dodać do paliw ciekłych w celu zrealizowania obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy, a których udziału nie udokumentował. W myśl powyższego przepisu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2018 r., w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 5b, kara pieniężna wynosi 0,10 zł za każdy MJ biokomponentów, które podmiot realizujący NCW był obowiązany dodać do paliw ciekłych w celu zrealizowania obowiązku, o którym mowa w art. 23b ustawy, a których udziału nie udokumentował. Przy wymierzaniu kary Prezes URE zastosował przepis obowiązujący od 1 października 2018 roku jako względniejszy dla powoda, gdyż przewidujący karę niższą niż przepisy obowiązujące przed tą datą. Wysokość wymierzonej kary pieniężnej Prezes URE ustalił obliczając iloczyn: 0,10 zł/MJ x 40 167 019,9545361 MJ, co dało wynik 4 016 701,99 zł, po zaokrągleniu 4 016 702 zł. Wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 23 b ustawy jest sztywna, a zatem ani Prezes URE ani Sąd nie miał możliwości miarkowania jej wysokości. Reasumując, Sąd Okręgowy w Warszawie-Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia oddalił odwołanie na podstawie art. 479 53 §1 k.p.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł (słownie: siedemset dwadzieścia złotych 00/100) ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Sędzia SO Anna Maria Kowalik (...)
- a)(...)
- b)(...) Sędzia SO Anna Maria Kowalik