Sygn. akt VIII U 13/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14.11.2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku A. B. z dnia 27-10-2023 r. przyznał mu emeryturę od 01-10-2023 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. ZUS wskazał w uzasadnieniu, że podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem ich waloryzacji, zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wyplata emerytury, kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie, z uwzględnieniem ich waloryzacji. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. - kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 497545,01 zł - kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 744476,36 zł - kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji wynosi 199582,47 zł - średnie dalsze trwanie życia wynosi 189,60 m-cy - wyliczona kwota emerytury wynosi 7603,40 zł Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26c ustawy emerytalnej: ( (...),01 + (...),36 + (...),47)/ 189.60 = 7603,40 zł. Do obliczenia emerytury ZUS przyjął średnie dalsze trwanie życia wynikające z tablicy trwania życia obowiązującej w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, ponieważ jest dla ubezpieczonego korzystniejsze, tj. niższe niż średnie dalsze trwanie życia ustalone na podstawie tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę. Od 01-12-2023 obliczona emerytura brutto wynosi 7603,40 zł. Wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznic 6307,09 zł. Jednocześnie za okres pracy na umowę o pracę tj.: od 01-02-1993 do 30-04-1993 ( (...)), za który ubezpieczony nie przedłożył dochodów organ rentowy przyjął obowiązujące w tym okresie kwoty minimalnego wynagrodzenia. (decyzja – k. 9-11 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego) Odwołanie od w/w decyzji wniósł A. B.. W uzasadnieniu wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał złych przeliczeń i niesłusznie przyjął za okres zatrudnienia tj.: od 01-02-1993 do 30-04-1993 ( (...)) minimalne wynagrodzenie za pracę, podczas gdy wynagrodzenie wynikające ze świadectwa pracy za w/w okres zatrudnienia winno zostać uwzględnione bowiem taką kwotę, w ocenie ubezpieczonego miał otrzymywać w całym okresie zatrudnienia. W odwołaniu ubezpieczony kwestionował także sposób przekazywania mu przez ZUS emerytury wnosząc o jej przekazywanie na podany przez niego we wniosku numer rachunku bankowego, a nie za pośrednictwem Poczty Polskiej. Odwołujący odniósł się także do kwestii wyliczenia należnej mu emerytury netto za miesiące październik i listopad 2023 podnosząc, że w jego ocenie policzona została od sumy przyznanej emerytury za dwa miesiące łącznie, z uwzględnieniem jeden raz kwoty 2500 zł wolnej od podatku. Tymczasem, kwota emerytury netto przekazana za miesiące październik i listopad łącznie powinna być równa sumie emerytury netto za miesiąc październik 2023 (6307,09 zł) i emerytury netto za listopad 2023 (6307,09 zł). Zatem jak ubezpieczony podawał, kwota wolna od podatku powinna być odliczona dwukrotnie, czyli dla każdego miesiąca oddzielnie. (odwołanie – k. 3-3 verte) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że wypłata emerytury ubezpieczonemu została dokonana za 2 miesiące tj. październik 2023 r. i listopad 2023r. łącznie, zgodnie z ustawowymi terminami. W związku z tym, podstawą opodatkowania była kwota 15207 zł, a kwota zaliczki na podatek wyniosła 15207zł x 12%-300zł = 1525 zł. Na mocy zmiany ustawy o podatku dochodowym wprowadzono od 01.07.2022 r. kwotę wolną od podatku na poziomie 30000 zł i zredukowano stawkę podatku do 12 %. Nowa kwota zmniejszająca podatek (przekładająca się na kwotę wolną od podatku w wysokości 30000zł) wynosi 3600 zł. Konsekwencją nowej kwoty zmniejszającej podatek jest zmiana wynikającej z niej, kwoty zmniejszającej miesięczne zaliczki na podatek, która od 01.07.2022 wynosi 300 zł (1/12 z kwoty 3600 zł.) Po zakończeniu roku w rocznym rozliczaniu podatkowym ewentualna nadpłata podatku będzie mogła zostać zwrócona ubezpieczonemu. W zakresie zarzutu dotyczącego przekazywania ubezpieczonemu wypłaty emerytury ZUS wskazało, że zostało wydane postanowienie z dnia 13.12.2023 r. o sprostowaniu błędu i przekazywaniu emerytury na wskazany rachunek bankowy (a nie jak błędnie wskazano za pośrednictwem poczty). Odnośnie zaś braku podstaw do przyjęcia wynagrodzenia ze świadectwa pracy wnioskodawcy obejmującego okres zatrudnienia od 01-02-1993 r. do 30-04-1993 r. organ rentowy wskazał, że kwota ta ewentualnie dotyczyć może ostatniego miesiąca zatrudnienia, a nie wcześniejszego okresu, tym bardziej, iż kwota miesięcznego wynagrodzenia 3500000 zł ze świadectwa jest inna niż w poświadczeniu za styczeń 3307000 zł . Nie jest więc wiadomym w ocenie ZUS jaka wysokość wynagrodzenia była w poszczególnych miesiącach w 1993 r. (odpowiedź na odwołanie – k. 8-8 verte) Na rozprawie w dniu 9.04.2024 r. wnioskodawca oświadczył, że dwa pierwsze punktu odwołania są bezprzedmiotowe. (stanowisko procesowe- rozprawa z dnia 9.04.2024 r. e-protokół (...):00:31-00:02:59 – płyta CD – k. 22) W piśmie procesowym z dnia 26.04.2024 r. wniósł o przeliczenie należnej mu emerytury zgodnie z wariantem I hipotetycznego wyliczenia ZUS. (pismo – k. 37) Na rozprawie w dniu 14.05.2024 r. wnioskodawca poparł odwołanie, zaś pełnomocnik ZUS wniósł o jego oddalenie. (końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 14.05.2024 r. e-protokół (...):04:12-00:04:49 – płyta CD – k. 41) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: A. B. urodził się w dniu (...). (okoliczność bezsporna) W dniu 27.10.2023 r. wnioskodawca złożył do ZUS-u wniosek o emeryturę. (wniosek – k. 1-3 verte plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego) Decyzją z dnia 13.11.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z urzędu ustalił wnioskodawcy ponownie kapitał początkowy i określił jego wartość na dzień 1 stycznia 1999 r. w wysokości 113 382,50 zł, przy przejęciu wwpw w wysokości 116,34 %. (decyzja – k. 42 verte – 43 verte plik I załączonych do sprawy akt organu rentowego) Do obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto wynagrodzenia wnioskodawcy w następującej wysokości: - za rok 1989 – 2 954 200,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 2 481 096,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 119,07%; - za rok 1990 – 14 541 485,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 12 355 644,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 117,69%; - za rok 1991 – 26 772 200,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 21 240 000,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 126,05%; - za rok 1992 – 35 757 900,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 35 220 000,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 101,53%; - za rok 1993 – 38 274 000,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 47 940 000,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 79,84%; - za rok 1994 – 70 993 500,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 63 936 000,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 111,04%; - za rok 1995 – 8 344,70 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 8 431,44 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 107,97%; - za rok 1996 – 7 077,79 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 10 476,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 67,56%; - za rok 1997– 19 930,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 12 743,16 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 156,40%; - za rok 1998 – 26 208,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 14 873,88 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 176,20%; (obliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego - k.44 plik I załączonych do sprawy akt organu rentowego) W dniu 14.11.2023 r. ZUS wydał zaskarżoną decyzję. Za okres zatrudnienia wnioskodawcy od 01-02-1993 do 30-04-1993 Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął minimalne wynagrodzenie w jednostkach gospodarki uspołecznionej. (decyzja – k. 9-11 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego) Ze świadectwa pracy z dnia 30.04.1993 r. wynika, że odwołujący zatrudniony był w Przedsiębiorstwie Produkcyjno- Handlowym (...) w Ł. w pełnym wymiarze czasu pracy od dnia 2.09.1992 r. do 30.04.1993 r. na stanowisku kierownika produkcji – technologa, na którym otrzymywał wynagrodzenie 3.500.000 zł – wynagrodzenie brutto plus premia uznaniowa. (świadectwo pracy – k. 10 plik I załączonych do sprawy akt organu rentowego) Z zaświadczenia ZUS do celów emerytalno-rentowych o przebiegu ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia wynika, że w styczniu 1993 r. wynagrodzenie za pracę odwołującego wynosiło 3.307.000 zł. (zaświadczenie – k. 26 plik I załączonych do sprawy akt organu rentowego) Wnioskodawca w okresie zatrudnienia u ww. pracodawcy otrzymywał pensję zasadniczą i premię, która w każdym miesiącu różniła się. Różnica wynagrodzenia pomiędzy styczniem 1993 r., a kwietniem 1993 r. wynikała z inflacji. W każdym miesiącu pensja była podnoszona. (zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 14.05.2024 r. e-protokół (...):01:16-00:04:04 – płyta CD – k. 41 w związku z rozprawą z dnia 9.04.2024 r. e-protokół (...):02:59-00:09:07 – płyta CD – k. 22) Wykonując zobowiązanie sądu organ rentowy w dniu 16.04.2024 roku dokonał hipotetycznego wyliczenia emerytury wnioskodawcy w dwóch wariantach: I wariant wyliczenia hipotetycznego W miesiącach luty i marzec 1993 z przyjęciem wysokości wynagrodzenia, która wynika z poświadczenia ZUS (I tom akt ZUS k. 26) tj. wysokość wynagrodzenia 3.307.000 zł ze stycznia 1993 r. Natomiast za kwiecień 1993r. z przyjęciem wysokości wynagrodzenia, która to wynika ze świadectwa pracy odwołującego z dnia 30.04.1993 r. - kwota 3.500.000 zł. Kapitał początkowy po hipotetycznym przeliczeniu wyniósł 114.124,45 zł po waloryzacji wynosi na dzień 01.10.2023 r.-749.347,91 zł. Wysokość emerytury (...) po hipotetycznym wyliczeniu wyniósł na dzień 01.10.2023 r. - 7629,09 zł. II wariant wyliczenia hipotetycznego Przy przyjęciu za kwiecień 1993r. wysokości wynagrodzenia, która to wynika ze świadectwa pracy odwołującego z dnia 30.04.1993r. (I tom akt ZUS k. 26) kwota 3.500.000 zł. Pozostałe założenia pozostały bez zmian tj. tak jak to przyjął ZUS tj. za styczeń 1993 - kwota wynikająca z poświadczenia ZUS tj. 3.307.000 zł, natomiast za luty i marzec 1993 r. - kwota wynagrodzenia minimalnego. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 116,75 %, W tym wariancie kapitał początkowy po przeliczeniu wyniósł 113.643,75 zł, po waloryzacji wynosi na dzień 01.10.2023 r.- 746.191,77 zł. Wysokość emerytury (...) po hipotetycznym wyliczeniu wyniósł na dzień 01.10.2023 r. - 7.612.44 zł. (pismo- hipotetyczne wyliczenie ZUS wraz z wyliczeniem– k. 24-35) Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w szczególności w aktach ZUS zwłaszcza w świadectwie pracy z dnia 30.04.1993 r. za okres zatrudnienia wnioskodawcy w Przedsiębiorstwie Produkcyjno- Handlowym (...) w Ł.. Czyniąc ustalenia sąd oparł się także na zeznaniach wnioskodawcy jednakże tylko w zakresie w jakim korespondowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym – dowodami z dokumentów. Nie sposób uznać, że będąc zatrudniony we wskazanym przedsiębiorstwie mógł w lutym, marcu, kwietniu 1993 roku otrzymywać każdego miesiąca taką samą stawkę wynagrodzenia. O tym że wynagrodzenie wnioskodawcy w spornym okresie nie było niezmienne świadczą jego zeznania. Skarżący na rozprawie w dniu 14.05.2024 r. wprost przyznał, że w okresie zatrudnienia u ww. pracodawcy otrzymywał pensję zasadniczą oraz premię, która to jednak w każdym miesiącu różniła się. Różnica wynagrodzenia pomiędzy styczniem 1993 r., a kwietniem 1993 r. wynikała z inflacji. W każdym miesiącu pensja była podnoszona. W konsekwencji niedopuszczalnym było przyjęcie jednej stawki zarobków wnioskodawcy do okresu jego pracy w w/w przedsiębiorstwie w miesiącach: luty, marzec, kwiecień 1993 r. Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się także na hipotetycznym wyliczeniu emerytury wykonanym przez ZUS (wariant II) uwzględniającym wysokość wynagrodzenia za ostatni pełny miesiąc pracy ubezpieczonego w tym przedsiębiorstwie wskazanym w ww. świadectwie. W ocenie Sądu wskazane wyliczenie było w pełni miarodajne dla rozstrzygnięcia, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia. Sąd nie dopatrzył się żadnych okoliczności pozwalających na jego zdyskredytowanie. Owo wyliczenie oparte było na dokumentacji źródłowej w postaci świadectwa pracy precyzyjnie informującej o zarobkach w ostatnim miesiącu pracy wnioskodawcy. Wskazane świadectwo nie budziło żadnych zastrzeżeń Sądu a jego wiarygodność nie była też podważana przez organ rentowy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl art. 355 k.p.c. Sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne. Wobec oświadczenia złożonego na rozprawie co do bezprzedmiotowości 2 punktów odwołania, wydanie wyroku stało się zbędne, zatem w tym zakresie Sąd umorzył postępowanie. Przechodząc dalej, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2023.0.1251), podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.