UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu 6 listopada 2023 r. powód (...) sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K. domagał się zasądzenia od pozwanej S. W. kwoty 6.150 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnieni

§ 1

k.c., zgodnie z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy ( niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl natomiast art.

§ 3k.c.

nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Odnosi się to, w szczególności, do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Podkreślić przy tym należy, że przepis art.

§ 1zd.

1 k.c. jest odpowiednikiem art. 3 ust. 1 unijnej dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Wprowadzenie przepisów dotyczących klauzul abuzywnych do polskiego systemu prawnego stanowiło implementację ww. dyrektywy i miało na celu wzmocnienie poziomu ochrony konsumenta jako zazwyczaj słabszej strony stosunku prawnego, którego drugą stroną jest konsument. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art.

§ 4k.c.).

Wyżej cytowane przepisy są elementem szerszego systemu ochrony konsumenta przed wykorzystywaniem przez przedsiębiorców silniejszej pozycji kontraktowej, związanej z możliwością jednostronnego kształtowania treści wiążących strony postanowień, w celu zastrzegania klauzul niekorzystnych dla konsumenta (klauzul abuzywnych). Zakres podmiotowy zastosowania art. 385

-385 3, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla niej charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wprawdzie w kwestionowanym oświadczeniu (pod formularzem) zawarty jest zapis, że zawarta z powodem umowa posiada dla przystępującego do konkursu charakter zawodowy, wynikający z przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej, to nie zwalnia to Sądu z konieczności oceny czy ten fragment oświadczenia męża pozwanej jest zgodny ze stanem faktycznym. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego zasadnicza działalność pozwanej koncentruje się wokół detalicznej sprzedaży wysyłkowej, natomiast powód zajmuje się PR oraz komunikacją. Dokonując z kolei analizy treści Regulaminu Konkursu zawierającego główne postanowienia umowne stwierdzić należy, iż zarówno cele, jak i sposób organizacji gali konkursowej pozostają w ścisłej zbieżności z głównym przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez powoda, ale bez jakiegokolwiek związku z działalnością prowadzoną przez pozwaną. Przepisy zawarte w art.

-385 3 k.c. znajdują zatem zastosowanie w niniejszej sprawie. Postanowieniem indywidualnie uzgodnionym w myśl przepisu art.

§ 1k.c.

nie jest takie postanowienie, którego treść konsument mógł negocjować, lecz takie postanowienie, które rzeczywiście powstało na skutek indywidualnego uzgodnienia. Okoliczność, że konsument znał i rozumiał treść postanowienia oraz zgodził się na wprowadzenie go do umowy nie stoi na przeszkodzie uznaniu, iż nie zostało ono indywidualnie uzgodnione, jeśli jego treść nie została sformułowana w toku negocjacji z konsumentem (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2017 r. I ACa 447/17). Fakt, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie musiał wykazać powód, czyli zgodnie z art.

§ 4k .c.

strona, która na ten fakt się powołuje. Jeżeli stan faktyczny sprawy wyczerpie hipotezę norm kodeksu cywilnego dotyczących konsumenckich wzorców umownych sąd powinien te normy stosować z urzędu (por. z uzasadnienia wyroku SN z dnia 19 kwietnia 2007 r. I CSK 27/07). Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że niewątpliwie zarówno „Oświadczenie dot. przystąpienia do konkursu” podpisane przez męża pozwanej, jak i Regulamin Konkursu posiada cechy wzorca umowy. Oświadczenie o przystąpieniu zostało złożone na gotowym formularzu, przygotowanym wcześniej przez powoda – profesjonalistę, zawierającym blankietowe postanowienia. Okoliczność ta pozostaje w zasadzie między stronami bezsporna. Pozwana nie miała zatem żadnego wpływu na treść tego dokumentu. Stąd też uznać należało, że treść oświadczenia nie została uzgodniona indywidualnie z pozwaną. Niewątpliwie zatem oświadczenie dot. przystąpienia w niniejszej sprawie stanowi wzorzec umowny stosowany przez powoda jako przedsiębiorcę mający charakter adhezyjny. Tryb zawierania tych umów pozbawiony jest bowiem elementu negocjacji z konsumentem, a zatem pozwana nie miała wpływu na brzmienie poszczególnych postanowień przygotowanych wcześniej przez powoda jako przedsiębiorcę. Zważyć należy, że art.

k.c. nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Podkreślić przy tym należy, że prawidłowe zastosowanie przepisów kodeksu cywilnego chroniących konsumenta wymaga przede wszystkim ustalenia zakresu pojęcia świadczenia głównego oraz wyjaśnienie, kiedy można stwierdzić, że postanowienie określa świadczenie główne. Powyższe oceniać należy na podstawie dorobku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego stosowania art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG, zgodnie z którym ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Ocena przejrzystości (stopnia jednoznaczności i zrozumiałości wzorca) dokonywana jest przy uwzględnieniu właściwości przeciętnego kontrahenta, z którym proponent zawiera umowy za pomocą wzorca. Nie są brane pod uwagę możliwości percepcyjne konkretnego podmiotu, lecz ważne są kryteria zobiektywizowane przez porównanie z typem kontrahenta zgodnym z oczekiwaniami społecznymi. Przy czym wymagania co do transparentności wzorca adresowanego do konsumentów są wyższe niż skierowanego do profesjonalistów (M. Bednarek (w:) System prawa prywatnego, t. 5, s. 704; E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, s. 316–317). Przy ocenie wymogu zrozumiałości należy uwzględnić użyty przez proponenta język (powszechny, specjalistyczny, poprawność składni), obszerność dokumentu, a także układ graficzny, który może decydować nie tylko o czytelności, ale i zrozumiałości tekstu. Wymóg zrozumiałości wzorca nie jest dopełniony, gdy doręczone dokumenty zawierają uregulowania niejasne, wieloznaczne, mylące i obiektywnie niezrozumiałe dla przeciętnego adresata. Pojęcie jednoznaczności odnosi się do treści sformułowań zawartych we wzorcu, co oznacza, iż powinny one w nim zostać sformułowane jasno, w sposób nie budzący wątpliwości. Wzorzec zrozumiały to taki, który jest czytelny ze względu na sposób sporządzenia dokumentu, język tekstu, formę graficzną, ale także i wielkość czcionki (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2010 r. VI ACa 1431/09, Lex nr 112022, wyrok SN z dnia 12 stycznia 2007 r. IV CSK 307/06, LEX nr 238967). Jak wskazano w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2015 r. C-143/13, wymóg przejrzystości warunków umownych wprowadzony w art. 4 ust. 2 i w art. 5 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, które to przepisy mają ponadto taki sam zakres, nie może zostać zawężony do ich zrozumiałości pod względem formalnym i gramatycznym. Również z art. 3 i 5 dyrektywy 93/13, a także z pkt 1 lit.

1. j)i
2. l)oraz z pkt 2 lit.
3. b)i
4. d)załącznika do tej dyrektywy wynika, że do celów przestrzegania wymogu przejrzystości zasadnicze znaczenie zyskuje kwestia, czy poinformowany konsument mógł przewidzieć, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne. Wymóg wyrażania warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że kontrahent konsumenta musi zapewnić konsumentowi informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji (tak: (...) w wyroku z dnia 20.09.2017r., sprawa C-186/16). Nie budzi wątpliwości, że powyższa kwestia powinna być rozpatrzona przez sąd krajowy w świetle całokształtu istotnych okoliczności faktycznych, do których zaliczają się formy zachęty stosowane przez podmiot w procesie negocjacji umowy i dostarczone na tym etapie informacje, z uwzględnieniem poziomu uwagi, jakiego można oczekiwać od właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta. Z powyższego wynika zatem, że przepis o niedozwolonych klauzulach umownych nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, tylko wtedy, jeżeli zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny, a przy tym co istotne, gdy wyczerpano wszystkie obowiązki informacyjne wobec konsumenta. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zakwestionowane przez pozwaną warunki umowne dotyczące przystąpienia do konkursu oraz samej idei odpłatności za konkurs faktycznie dotyczą głównego świadczenia pozwanej wobec powoda. Sąd mógł badać kwestię ich abuzywności, gdyż w świetle kolejnych części formularza, zakończonego zgodą na klauzulę (...), pomieszaną z innymi doniosłymi oświadczeniami (zgodami) są one niejednoznaczne. Wskazuje na to już choćby samo ich literalne brzmienie, zwłaszcza uwypuklenie oświadczenia (...), tak aby sprawiało to wrażenie, że jest to standardowe oświadczenie dotyczące zgód na przetwarzania danych osobowych, ewentualnie innych zgód marketingowych. Nadto pierwsze zdanie oświadczenia zgłoszeniu do konkursu jest powiązane (zbitka słowna) z podstawą prawną (...). Kolejno oświadczenie o zapoznaniu z Regulaminem Konkursu, braku charakteru zawodowego zawieranej umowy oraz o byciu osobą uprawnioną do zgłoszenia podmiotu do konkursu są napisane bardzo małą czcionką i wplecione są w oświadczenia (...). Kwestia odpłatności co do zasady, jak i samej kwoty wynagrodzenia za świadczone przez powoda usługi (...) nie wynikają ani z formularza, ani z oświadczeń pod formularzem, ale z Regulaminu Konkursu, z którym mąż pozwanej się nie zapoznał, a już z pewnością nie miał możliwości negocjowania go (bezsporne). W tej sytuacji należało uznać, że omawiane warunki umowne, dotyczące świadczenia głównego pozwanej, były sformułowane niejednoznacznie, zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym (brak jakichkolwiek pouczeń i informacji ze strony powoda pozwalających na podjęcie świadomej i racjonalnej decyzji), a tym samym podlegały one indywidualnej kontroli w trybie art.

§ 1k.c.

Zgodnie z art. 385 2 k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W orzecznictwie (...) wskazuje się, że oceny nieuczciwego charakteru warunku umownego należy dokonywać w odniesieniu do momentu zawarcia danej umowy, z uwzględnieniem ogółu okoliczności, które mogły być znane przedsiębiorcy w owym momencie i mogły mieć wpływ na późniejsze jej wykonanie ( (...) w wyroku z 20.09.2017r., C – 186/16). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, że kwestionowane przez pozwanego warunki umowne, zawarte w (...) pod formularzem mają charakter abuzywny. Przede wszystkim naruszającym dobre obyczaje było posłużenie się przez powoda przy formułowaniu tych warunków ogólnikowym określeniem ”Oświadczenie o przytępieniu do konkursu i oświadczenia (...). Z tego sformułowania nie wynika odpłatny charakter zgłoszenia, nadto tytuł samego formularza (Kwestionariusz Konkursowy) wskazuje na konkurs, a nie organizację odpłatnej usługi. Niewątpliwie Regulamin Konkursu, który w całości kształtuje zakres praw i obowiązków stron umowy, w tym co do zasad oceny, recenzji, a także odpłatności, itp. został ustalony w formie wzorca przez powoda, więc stanowi wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy (w szczególności owu, wzór umowy, regulamin) wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. Regulamin ten, nie został wręczony pozwanej przed zawarciem umowy, co oznacza, że nie doręczono jej również samej umowy (regulamin zawierał wszystkie istotne postanowienia umowne). To natomiast powód zobowiązany był wykazać, że taki regulamin stanowiący treść umowy i wpływające na wysokość zobowiązania zostały doręczony pozwanej. Powód nie wykazał tej okoliczności, a zatem należało uznać ją za nieudowodnioną. Powód nie wykazał również, aby pozwana z łatwością mogła się z Regulaminem zapoznać. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że powyżej opisane postępowanie powoda w sposób bezsprzeczny naruszało zasadę uczciwości i rzetelności przy zawieraniu umowy z pozwaną. Takie zachowanie powoda należy uznać za niezgodne z zasadami uczciwości kupieckiej, nierzetelne, niefachowe, nadużywające zasadę zaufania i lojalności stron kontraktu i odbiegające na niekorzyść konsumenta od przyjętych standardów postępowania. Przepisy prawa polskiego, jak i unijnego (dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993r. wraz z orzecznictwem ETS, obecnie (...)) nakładają na przedsiębiorców, kontrahentów konsumenta szczególne obowiązki, w tym informacyjne i wysokie standardy w zakresie rzetelności i uczciwości, przy zawieraniu z nimi umów. Zachowanie tych standardów należy oceniać z uwzględnieniem profesjonalnego charakteru działalności spółki (art. 355 § 2 k.c.). Jest to tym bardziej rażące, że powód chlubi się m.in. promocją etyki w biznesie, budowaniem wiarygodności biznesowej, propagowaniem rzetelności, sumienności i uczciwości w kontaktach z kontrahentami (§ 2 Regulaminu K.). Taki sposób działania powoda sprawia, że w rzetelnie przeprowadzonym konkursie certyfikatu „Firma na medal” by nie uzyskał Dokonując analizy treści kwestionariusza konkursowego przyjąć należy, iż zachowanie powoda było wręcz ukierunkowane właśnie na wykorzystanie niewiedzy pozwanej (jej męża), o czym świadczy sekwencja czasowa podpisywania najpierw formularza, a w nim „Oświadczenia dot. przystąpienia do konkursu i oświadczenia (...), a dopiero potem Regulaminu zawierającego istotne elementy umowy. Sposób działania powoda wskazuje, że nie starał się nawet w jakikolwiek sposób nawiązać kontaktu, poprzez swojego przedstawiciela, z potencjalnymi kontrahentami w celu udzielenia im stosowanych informacji, wyjaśnienia wątpliwości. Wręcz przeciwnie, brak reakcji na odstąpienie od umowy wskazuje, że powód unikał takich interakcji. Nie mógł zatem ustalać z pozwaną jakichkolwiek warunków umowy. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zakwestionowane w całości przez pozwaną postanowienia umowne dotyczące udziału w konkursie za wynagrodzeniem stanowią niedozwolone klauzule w rozumieniu art.

§ 1k.c.

W świetle okoliczności sprawy należy uznać, że nie zostały one uzgodnione indywidualne, nie dotyczą sformułowanego w sposób jednoznaczny (w kwestionariuszu) głównego świadczenia strony, rażąco naruszają interesy pozwanej jako konsumenta i pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Odnosząc się z kolei do zarzutu niewykonania przez powoda umowy należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, iż powód dokonał analizy działalności pozwanej, sporządził recenzję, przyznał i przesłał certyfikat oraz zorganizował galę finałową Wobec tego, zarzut ten okazał się bezzasadny. Okoliczność, ze recenzja miała amatorski charakter, nieuwzgledniający specyfiki działalności pozwanej (sklep internetowy, umiejscowiony na zamkniętym terenie przemysłowym) nie oznacza, że można przyjąć, iż powód nie zrealizował postanowień umownych. Niewłaściwe wykonania zobowiązania skutkuje bowiem roszczeniami odszkodowawczymi, których pozwana nie sformułowała. Nie zgłosiła także zarzutu potrącenia, ani obniżenia ceny. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd przyjął, iż umowa łącząca strony nie została ważnie zawarta z uwagi na naruszenie art. 103 § 1 i 2 k.c., wobec czego powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku. Na zasadzie art. 98 k.p.c. Sąd w pkt 2 wyroku obciążył powoda kosztami procesu w całości i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.817 zł. Na powyższą kwotę złożyły się: 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, oraz koszty wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 1.800 zł wynikające z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. O odsetkach od kosztów procesu orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. sędzia Adrianna Foligowska ZARZĄDZENIE 1. Proszę odnotować w kontrolce, 2. Odpis wyroku z uzasadnieniem proszę doręczyć pełn. powoda z informacją o wydłużonym terminie sporządzania uzasadnienia, 3. Proszę odnotować zarządzanie o przedłużeniu terminu do sporządzenia uzasadnienia, 4. Za 21 dni lub z apelacją. P., dnia 15.11.2024 r. sędzia Adrianna Foligowska