k.c. Wysokość udzielonego kredytu jak i wysokość poszczególnych rat kredytu w CHF były bowiem przeliczane w oparciu o kursy walut jednostronnie ustalane przez bank w tzw. tabelach kursowych. Jednocześnie kredyt nie tylko był udzielony w złotych polskich, ale miał być w tej samej walucie spłacany. Powodowie jako konsumenci zawarli z pozwanym umowę w celu refinansowania zaciągniętego wcześniej kredytu w innym banku na cele związane z pokryciem kosztów budowy domu. Zaciągnięty kredyt miał więc służyć do zaspokojenia osobistych potrzeb powodów. Postanowienia zawarte w § 7 ust. 1 (w zw. z art. § 1 ust. 3) i § 12 ust. 4 umowy są abuzywne dlatego, że nie określają jednoznacznych i weryfikowalnych zasad określania kursu kupna/sprzedaży. W umowie nie wyjaśniono w jaki sposób bank ustala kursy Tabeli, co pozostawia mu zupełną swobodę w kształtowaniu kursów stosowanych do przeliczenia należności kredytobiorców. Równocześnie te same postanowienia umowne należny uznać za niedozwolone w zakresie w jakim wskazują, że stosowane mają być kursy walut określone w „Tabeli kursowej (...) Banku S.A”. Na gruncie bowiem zasad ogólnych postanowienia umowy, które zastrzegają jednej ze stron umowy w szczególności stronie silniejszej, prawo do jednostronnego i swobodnego decydowania o wysokości świadczenia drugiej ze stron, słabszej, uznać należałoby za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie jest możliwe dalsze funkcjonowanie umowy. Bez wyeliminowanych z niej postanowień tworzyć ona będzie stosunek prawny, którego cel lub treść sprzeciwia się właściwości, naturze stosunku, ustawie lub zasadom współżycia społecznego. Taki stosunek prawny winien zostać uznany za nieważny z racji sprzeczności z ustawą, polegającą na naruszeniu zasady swobody umów ( art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c.). Podstawa prawna dochodzonej przez powodów zapłaty ze względu na nieważność umowy to art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Od 5 maja 2014 r. powodowie spłacają bez podstawy prawnej kredyt bezpośrednio w walucie waloryzacji. Na dzień 28 kwietnia 2023 r. (co wynika z zaświadczenia) powodowie spłacili łącznie 34.021,88 CHF z tytułu spłaty rat kapitałowo – odsetkowych. Łącznie do dnia wytoczenia powództwa powodowie w wykonaniu umowy wpłacili 34.934,07 CHF. (pozew k. 4-13v.) W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany wskazał na brak wykazania przez powodów statusu konsumenta oraz brak wykazania kumulatywnego zaistnienia przesłanek z art.
w zakresie kwestionowanych klauzul będących klauzulami warunkowymi. Nadto, zaprzeczył wszelkim podnoszonym w pozwie okolicznościom, których jednoznacznie nie przyznał. W szczególności zaprzeczył, że: strona powodowa wykazała co do zasady i wysokości roszczenia pozwu, strona powodowa wykazała interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., że strona powodowa wykazała status konsumenta podczas gdy nie wykazała celu zawarcia umowy podlegającej refinansowaniu sporną umową, że przy eliminacji klauzul indeksacyjnych umowa jest niewykonalna, można żądać zwrotu świadczenia spełnionego w poczet niewymagalnej wierzytelności, o losie umów miałby decydować subiektywny interes konsumenta, który co oczywiste jest zmienny w czasie i że wola konsumenta ma wpływać na ocenę ważności umowy, można dowolnie wywodzić skutki prawne dotyczące samego stosunku obligacyjnego, strona powodowa na płaszczyźnie zawartych umów kredytu wykazała kumulatywne zaistnienie przesłanek przepisu art.
strona powodowa wykazała, że pozwany, jako bank w odniesieniu do umów kredytów waloryzowanych (będącej przedmiotem sporu) łączących strony, jednostronnie i arbitralnie, a także według swojego uznania i niezależnie od uwarunkowań rynkowych, stosował miernik waloryzacji, według którego obliczana była wysokość zobowiązania powodów, strona powodowa nie miała świadomości o ryzykach związanych z wariantem kredytu waloryzowanego (tj. ryzyku kursowym), strona powodowa nie zaakceptowała ryzyka kontraktowego wynikającego i łączącego się ze spornymi umowami kredytu, w tym ryzyka kursowego, postanowienia stosowane przez pozwanego dot. zasad ustalania kursów walut są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów, kurs waluty publikowany przez pozwanego miałby być oparty na nierynkowych źródłach i miałby być nieskorelowany z rynkiem walutowym i zachodzącymi w nim zmianami i jego rzeczywista wysokość miałaby wynikać z dowolności w ustalaniu jego wysokości, umowa kredytu miały być nienegocjowana dla powodów, umowa miały rzekomo naruszać i to rażąco interes powodów i dobre obyczaje, strona powodowa wykazała, iż przy spłacie kredytu wystąpiła nadpłata, w umowie na skutek dokonania jej wykładni zgodnie z prawem zobowiązań nie można odtworzyć treści stosunku obligacyjnego w przypadku uznania klauzul przeliczeniowych za abuzywne, sporna umowa miałaby być uznana ewentualnie za nieważną albo, że zarzucana abuzywność kwestionowanych klauzul prowadzi do nieważności umowy, zobowiązanie miałoby nie być oznaczone, na tle spornej umowy miałoby rzekomo powstać nienależne świadczenie, strona powodowa działała pod wpływem błędu i że ów błąd miałby być doniosły prawnie, umowy miałyby rzekomo nie spełniać minimalnej treści umowy kredytu, strona powodowa została wprowadzona w błąd, co do treści czynności prawnej, strona powodowa nie miała możliwości zapoznania się z umową kredytu przed jej podpisaniem, strona powodowa nie miała świadomości i nie akceptowała zasad ustalania kursu przez pozwany bank. (odpowiedź na pozew k. 51-97) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany (...) S.A. z/s w W. jest następcą prawnym (...) Banku S.A. z/s w W. (bezsporne). Powodowie w dniu 22.10.2004 r. złożyli wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego w (...) Banku S.A. Jako wnioskowaną kwotę kredytu wskazali 186.000,00 zł, jako walutę kredytu wskazano walutę CHF. (dowód: wniosek k. 103-104) W dniu 22.11.2004 r. powodowie zawarli z (...) Bankiem S.A. z siedzibą w W. umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. Na podstawie powyższej umowy bank udzielił powodom kredytu w kwocie 187.600,00 zł waloryzowanego kursem CHF według tabeli kursowej (...) Banku S.A., przeznaczonego na refinansowanie kredytu budowlano-hipotecznego udzielonego przez (...) Bank (...) S.A na podstawie umowy kredytowej nr (...) z dnia 7.03.2003 r. Jednocześnie wskazano, że kwota kredytu wyrażona w walucie CHF jest określona na podstawie kursu kupna waluty w CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu. (§ 1.1, 1.2 i 1.3 umowy, § 7.1 umowy). Kredyt został udzielony na okres 228 miesięcy, tj. od dnia 22.11.2004 r. do dnia 21.11.2023 r. Spłata kredytu miała następować w malejących ratach kapitałowo-odsetkowych, (§ 1.4, §1.5, § 1.6 umowy). Kredyt zgodnie § 11 ust. 1 umowy oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, która zgodnie § 1 ust. 8 na dzień zawarcia umowy ustalona została na poziomie 2,95 % (§ 1.8 umowy oraz § 9 ust. 1 Regulaminu). Zmiana wysokości oprocentowania kredytu mogła nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji (§ 11.2 umowy). Wypłata kredytu dokonywana jest w następujący sposób: - kwota 187.600,00 zł – tytułem spłaty kredytu budowlano-hipotecznego udzielonego przez (...) Bank (...) S.A na podstawie umowy kredytowej nr (...) z dnia 7.03.2003 r. (§ 5 umowy). Spłata kredytu zgodnie z § 6 i § 13B ust. 1, umowy odbywała się w ten sposób, że kredytobiorca zlecił i upoważnił bank do pobierania środków pieniężnych na spłatę kapitału i odsetek z tytułu udzielonego kredytu ze swego rachunku bankowego w PLN, zobowiązując się jednocześnie do zapewnienia na rachunku w terminach zawartych w harmonogramie spłat, środków odpowiadających wysokości wymagalnej raty kapitału i odsetek. Upoważnienie do dokonywania zleceń na czas trwania umowy było nieodwołalne. (§ 6.1 umowy, § 13B ust. 1 umowy.). Zgodnie z § 12 ust. 2 umowy harmonogram spłat stanowił załącznik do umowy, przy czym doręczony miał zostać kredytobiorcy listem poleconym w terminie 14 dni od daty uruchomienia kredytu. Harmonogram spłat był sporządzony w CHF. Raty kapitałowo-odsetkowe spłacane były w złotych, po uprzednim przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 ( § 12.4 umowy). Wysokość raty odsetkowej i kapitałowo-odsetkowej kredytu waloryzowanego wyrażonego w złotych ulegała comiesięcznej modyfikacji w zależności od kursu sprzedaży waluty, według tabeli kursowej (...) Banku S.A. na dzień spłaty (§ 24.3 regulaminu). Wcześniejsza spłata całości kredytu lub raty kapitałowo – odsetkowej a także spłata przekraczająca wysokość raty powodowała, że kwota spłaty była przeliczana po kursie sprzedaży danej waluty ogłaszanym na dzień spłaty. (§ 27.2 Regulaminu.). Na zabezpieczenie spłaty kredytu ustanowiono hipotekę kaucyjną do kwoty 281.400,00 zł na nieruchomości. Dodatkowym zabezpieczeniem był przelew na rzecz MultiBanku praw z umowy ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości obciążonej hipoteką określoną w ust. 1 na kwotę nie niższą niż 357.000,00 zł. Umowa ubezpieczenia powinna być zawarta z towarzystwem ubezpieczeniowym zaakceptowanym przez MultiBank. (§ 2, § 3.1, § 3.2 umowy). (dowód: umowa k. 18-21v., regulamin k. 114-124v.) W dniu 19.01.2009 r. powodowie wraz z poprzednikiem prawnym pozwanego banku, zawarli aneks nr (...) do umowy kredytu hipotecznego nr (...). Na § 11 umowy i otrzymał brzmienie: 1. Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej, która w dniu zawarcia umowy ustalona jest w § 1 ust. 8. 2. Wysokość zmiennej stopy procentowej, o której mowa w ust. 1, ustalona została jako stawka bazowa LIBOR 3M dla CHF z dnia 27.11.2008 r. wynosząca 1,27 % powiększona o stałą w całym okresie kredytowania marżę MultiBanku w wysokości 1,58 %. 3. MultiBank co miesiąc dokona porównania aktualnie obowiązującej stawki bazowej ze stawką bazową ogłaszaną przedostatniego dnia roboczego poprzedniego miesiąca i dokona zmiany wysokości oprocentowania Kredytu w przypadku zmiany stawki bazowej LIBOR 3M o co najmniej 0.10 p.p. (dowód: aneks nr (...) do umowy Nr (...) – k. 113) Do dnia 8.04.2014 r. powodowie spłacali kredyt w PLN. Następnie od 05 maja 2014 r. powodowie spłacali raty kredytu w CHF. Z zaświadczenia wynika, że od dnia 5.05.2014 r. do 28.04.2023 r. powodowie wpłacili łącznie 34.021,88 CHF z tytułu rat. Łącznie od dnia 05 maja 2014 r. do dnia wniesienia pozwu (tj. do dnia 14.07.2023 r.) powodowie w wykonaniu umowy wpłacili 34.934,07 CHF z tytułu rat. Na dzień 15.11.2023 r. kredyt został całkowicie spłacony przez powodów. (dowód: zaświadczenie k. 22-33, potwierdzenie wykonania operacji – k. 35-37, oświadczenie o spłacie kredytu i wygaśnięciu wierzytelności k. 157) Środki z kredytu powodowie przeznaczyli na spłatę kredytu zaciągniętego w 2003 r. w(...) Banku, który przeznaczony został na dokończenie budowy domu. Dom służył i nadal służy do mieszkania przez powodów. W kredytowanej nieruchomości nie była zarejestrowana ani prowadzona działalność gospodarcza, dom nie był wynajmowany. Bank nie informował powodów w jaki sposób ustala kursy CHF. Nie było negocjacji co do kursu. Nie było symulacji, co będzie jak wzrośnie kurs CHF. Nie był przedstawiony historyczny kurs franka. Początkowo powodowie spłacali raty w PLN. W rozmowie ze znajomymi powód dowiedział się, że można spłacać raty w CHF. Od 2014 r. powodowie spłacają raty w CHF. W listopadzie 2023 r. spłacili kredyt. O tym że w umowie są nieuczciwe warunki dowiedzieli się w 2022 r. (dowód: zeznania powodów, k. 158-159, umowa kredytu nr (...) z anksem– k. 147-154 ) Sąd zważył, co następuje: W świetle tak ustalonego powyżej stanu faktycznego żądanie główne o zapłatę dochodzone z tytułu nieważności spornej umowy podlegało uwzględnieniu w zasadniczej części. Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt przez strony dokumenty, których wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd pominął wniosek dowodowy strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na podstawie art. 235
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nieuzgodnione zaś są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W uchwale SN podjętej w sprawie o sygnaturze (...), mającej moc zasady prawnej,(...) wskazał, że oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Zgodnie też z utrwalonym już orzecznictwem „wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść”, przy czym uznanie, że treść danego postanowienia umownego została indywidualnie uzgodniona wymagałoby wykazania, że „konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego”, a „konkretny zapis był z nim negocjowany” (por. wyrok (...)w Warszawie z 14.06.2013 r. w sprawie (...) - wyrok (...)Warszawa z dnia 14-06-2013 r., z 15.05.2012 r. w sprawie (...), wyrok (...)w Poznaniu z 6.04.2011 r. w sprawie (...)). Wskazane wyżej postanowienia odwoływały się do kursu obowiązującego w kredytującym banku, zgodnie z Tabelą kursów walut kupna/sprzedaży ogłaszaną w siedzibie banku, nie wskazując równocześnie szczegółowych zasad określania sposobu ustalania kursu wymiany walut. W ocenie Sądu, należy to uznać za naruszające interes konsumentów w sposób rażący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że zastosowanie innego kursu dla przeliczenia kredytu uruchomianego – kursu kupna oraz innego dla przeliczenia kredytu spłacanego – kursu sprzedaży prowadzi do uzyskania przez Bank dodatkowej korzyści finansowej wynikłej z różnicy między tymi kursami. Tym bardziej, że nie było uzgodnione indywidualnie z kredytobiorców, a wynikało ze wzorca stosowanego przy zawarciu umowy kredytu Nieuzgodnione indywidualnie postanowienie upoważniające pozwanego do dobrowolnego ustalania kursu kupna i sprzedaży, miało charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385
Takie rozwiązania dawały bowiem Bankowi, czyli tylko jednej ze stron stosunku prawnego, możliwość przerzucenia na kredytobiorców ryzyka wynikającego z bankowego ustalenia kursów waluty indeksacyjnej i pozostawiały mu w istocie określoną swobodę w zakresie ustalania wysokości jej zadłużenia przez dowolną i pozbawioną jakichkolwiek czytelnych i obiektywnych kryteriów możliwość ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia spłaty kredytu. Kwestionowane postanowienia wskazywały na dwa rodzaje kursów – kurs kupna do ustalenia wysokości kredytu w tej walucie po jego wypłacie w walucie polskiej oraz kurs sprzedaży do ustalenia wysokości kolejnych rat spłaty w PLN. Wiadomo powszechnie, że kurs kupna waluty to w pewnym uproszczeniu kurs, po którym deklarowane jest kupno danej waluty, a kurs sprzedaży to kurs, po którym deklarowana jest jej sprzedaż, względnie są to kursy, według których będą rozliczane takie transakcje. Kurs kupna z reguły jest niższy od kursu sprzedaży. Różnica między tymi kursami, czyli tzw. spread walutowy, w uproszczeniu powinien zawierać w sobie koszt zakupu waluty i marżę (zysk) towarzyszący jej sprzedaży. Sąd nadal podziela wyrażony w innych sprawach na podobnym tle pogląd, że naliczenie spreadu ma ekonomiczne uzasadnienie w przypadku rzeczywiście zawieranych transakcji kupna i sprzedaży waluty, gdzie są ponoszone rzeczywiste koszty i można oczekiwać wynagrodzenia za rzeczywiście powzięte czynności. Nie ma natomiast uzasadnionych podstaw stosowanie spreadu przy rozliczaniu wypłaty i spłaty kredytu udzielanego, wypłacanego i spłacanego w walucie polskiej, a jedynie waloryzowanego kursem waluty obcej. W przypadku takiego kredytu nie dochodzi bowiem do żadnych realnych transakcji walutowych związanych bezpośrednio z udzieleniem kredytu, a jedynie do szeregu obliczeń matematycznych, których celem jest określenie wartości kredytu udzielonego w PLN oraz wartości poszczególnych rat spłaty według miernika wartości, jakim jest kurs waluty obcej. Stosowanie w tym celu różnych kursów nie ma zatem racjonalnego uzasadnienia. Bank nie ponosi bowiem żadnych kosztów zakupu waluty w celu wypłaty konkretnego kredytu udzielanego w złotych, ani kosztów jej sprzedaży na rzecz kredytobiorcy i nie powinien również oczekiwać ich zwrotu, jak i dodatkowego wynagrodzenia (zysku) z tytułu takich czynności. Zastosowanie dwóch różnych kursów w opisany wyżej sposób w odniesieniu do umowy stron prowadziło do sytuacji, w której kredyt ustalony w walucie obcej i wypłacony w walucie polskiej według kursu niższego (kursu kupna), przy spłacie stawał się już kredytem w kwocie wyższej (bez uwzględnienia wahań kursowych samej waluty). Wysokość raty spłaty została bowiem ustalona według kursu wyższego (sprzedaży), co oznacza, że suma tych rat (czyli wysokość kredytu pozostałego do spłaty wraz z odsetkami) też była wyższa niż obliczona z zastosowaniem kursu niższego (kursu kupna), jaki obowiązywał przy wypłacie. Skoro zatem wskazane wyżej postanowienia umowy, w tym dotyczące stosowania dwóch różnych rodzajów kursów, które mogły być faktycznie swobodnie ustalane przez jedną ze stron umowy, nie zostały uzgodnione indywidualnie z kredytobiorcami i kształtowały ich zobowiązania w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, miały one charakter niedozwolony w rozumieniu art.
k.c., tym samym też nie wiążą powodów. Podsumowując tę część rozważań, w ocenie Sądu postanowienia umowy:
k.c., a w związku z tym nie wiążą powodów. Skutkiem uznania wskazanych wyżej zapisów za niedozwolone jest wyeliminowanie ich z tej umowy. Wskutek wyeliminowania zawartych w umowie klauzul abuzywnych, brak jest wyraźnie oznaczonych zapisów dotyczących mechanizmu ustalania kursu waluty, jaki miałby być przyjmowany do ustalania wysokości rat spłaty w złotych polskich w kolejnych terminach płatności oraz rozliczenia wysokości pozostałego do spłaty zadłużenia powodów. Zgodnie z aktualnym poglądem wyrażonym w orzecznictwie, klauzulę waloryzacyjną traktuje się jako główne świadczenie kredytobiorcy, gdyż wpływa ona na wysokość tego świadczenia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt:(...), legalis nr (...), wyrok (...) w Białystoku z dnia 08 sierpnia 2019 r., (...)). Zatem, w odniesieniu do przeliczenia należności stron brak jest możliwości zastępowania niedozwolonych klauzul umownych przepisami o charakterze ogólnym, które są przepisami dyspozytywnymi. Pogląd ten został wypracowany w oparciu o związanie wszystkich sądów Unii Europejskiej wykładnią dyrektywy 93/13/EWG, dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie (...). TSUE podtrzymał pogląd, że w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy, skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje. Jedynie w drodze wyjątku możliwe jest zastosowanie w miejsce postanowienia niedozwolonego przepisu prawa o charakterze dyspozytywnym. Wyjątek ten obejmuje sytuacje, w której jest zgoda stron na jego zastosowanie oraz okoliczność, że brak takiego zastąpienia skutkowałby upadkiem umowy i niekorzystnymi następstwami dla konsumenta, który na takie niekorzystne rozwiązanie się nie godzi. Zatem należy rozważyć, czy umowa łącząca strony może być utrzymana bez niedozwolonych klauzul, czy też nie jest to możliwe i należy ustalić nieważność umowy. W ocenie Sądu, eliminacja z umowy wskazanych postanowień odnoszących się do mechanizmu indeksacji powoduje sytuację, w której luki te nie mogą być uzupełnione. W szczególności takiej możliwości nie daje przepis art. 358 § 2 k.c., który dotyczy możliwości określenia kursu waluty obcej, w której zostało wyrażone zobowiązanie, w przypadku spełnienia świadczenia w walucie polskiej. Nie ma natomiast zastosowania do sytuacji, w której dochodzi do przeliczenia wysokości zobowiązania z waluty polskiej na walutę obcą. Poza tym, wskazany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie z dniem 24 stycznia 2009 r.). Uznanie postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Brak jest także możliwości odwołania się do zasad współżycia społecznego czy ustalonych zwyczajów (art. 56 i 65 k.c.). Odwołując się wyroku Sądu Najwyższego z 20.05.2022 r., (...) (LEX nr (...)), należy wskazać, że „przy ocenie umowy z odwołaniem się do dyrektywy 93/13 i art. 3851 k.c. sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego, tak nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (wyrok z dnia 13 maja 2022 r., (...)). Takie działanie w istocie nie różniłoby się bowiem od uzupełniania umowy po pominięciu zamieszczonych w niej klauzul abuzywnych, do czego krytycznie odniósł się TSUE. Nie budzi obecnie wątpliwości, że brak związania konsumenta niedozwolonym postanowieniem oznacza, że nie wywołuje ono skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa, co sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2007 r., (...), OSNC 2008, nr (...), poz.(...) oraz wyroki (...) z dnia 30 maja 2014 r., (...), "Monitor Prawa Bankowego" 2015, nr(...) s. (...), z dnia 1 marca 2017 r., (...), oraz z dnia 14 lipca 2017 r.,(...), OSNC 2018, nr(...), poz.(...)). Przepisy dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 r. sprzeciwiają się uzupełnianiu przez sąd krajowy umowy przez zmianę nieuczciwego warunku na podstawie przepisu prawa krajowego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje też, że nie jest dopuszczalne częściowe utrzymanie nieuczciwego warunku umownego w mocy przez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze, o ile sprowadzałoby się to do mającej wpływ na istotę tych warunków zmiany treści umowy (zob. też uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - (...), OSNC 2021, Nr (...), poz. (...); uchwała (...) z 16 lutego 2021 r., (...), OSNC 2021, Nr(...), poz. (...); postanowienie (...) z 6 lipca 2021 r., (...), MoP 2021, Nr (...), s. (...); wyroki TSUE z dnia 3 października 2019 r., (...) i z dnia 29 kwietnia 2021 r., (...)).” Stąd, w ocenie Sądu, po usunięciu z umowy wskazanych powyżej niedozwolonych postanowień umownych, dalsze wykonywanie umowy nie jest możliwe. Powyższa kwestia w sposób jednoznaczny i dobitny została przesądzona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r. ((...)), zgodnie z którą „w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Co za tym idzie w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie”. Zatem należy podzielić stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że brak jest koniecznych składników umowy kredytu z art. 69 ustawy – Prawo bankowe, do których należą: oddanie przez Bank do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel oraz zwrot przez kredytobiorcę kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Eliminacja abuzywnych postanowień umowy uniemożliwi bowiem ustalenie wysokości poszczególnych rat kredytu, co należy do essentialia negotii tej umowy. Eliminacja tych postanowień będzie oznaczała także zaniknięcie ryzyka walutowego, będącego podstawowym elementem umowy kredytu waloryzowanego do innej waluty, to z kolei skutkować będzie tak daleko idącym przekształceniem umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością. Ponadto na rozprawie w dniu 29.05.2024 r. powodowie podnieśli, że zapisy zawarte w § 11 umowy dotyczące oprocentowania, nie określały sposobu zmiany oprocentowania i naliczania odsetek. Dopiero w 2009 r. na mocy aneksu, zmieniono § 11, umowa na dzień zawarcia nie zawierała istotnego elementu umowy jak oprocentowanie. Zauważyć tu należy, iż kredyt oprocentowany był z założenia według zmiennej stopy procentowej, jakkolwiek ustalona była w wysokości określonej w § 1 ust. 8 (§ 11 ust. 1) jednakże – co wymaga podkreślenia była to wysokość określona na dzień zawarcia umowy nie zaś na czas trwania umowy. Nie może być zatem ona miarodajna ani na cały okres trwania umowy jako oprocentowanie stałe, skoro dotyczyła literalnie tylko jednego jedynie dnia. Z ich treści nie wynika zatem jakie są warunki jego zmiany w dalszym okresie kredytowania, przy czym poza sporem jest, że w umowie strony umówiły się właśnie na kredyt oprocentowany według zmiennej stopy procentowej. Stosownie do art. 76 Prawa bankowego, w razie stosowania zmiennej stopy oprocentowania kredytu należy określić w umowie kredytowej warunki jej zmiany. Warto przy tym zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z 4.11.2011 r., ((...), LEX nr(...)), zgodnie z którym klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu, określając precyzyjnie wpływ zmiany wskazanych okoliczności na zmianę stopy procentowej, a więc kierunek, skalę, proporcję tych zmian. Zastrzeżenie przez bank zmiennej stopy procentowej kredytu nie stanowi rzecz jasna samo przez się niedozwolonej klauzuli wzorca umownego w rozumieniu art. 385
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.