Sygn. akt VIII U 1548/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23.08.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3.07.2023 odmówił P. P. prawa do ustalenia emerytury z uwzględnieniem rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu powyższego stanowiska organ rentowy podniósł, że odmawia rekompensaty ponieważ wnioskodawca nie udowodnił żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Podane nazwy stanowisk w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 30.09.2001 nie są zgodne z wykazem stanowiącym załącznik do powołanych w świadectwie pracy zarządzeń resortowych . w świadectwie wyszczególniono od 1.09.1979 r. do 31.12.1997 stanowisko malarz odlewów natomiast w zarządzeniu nr 6 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30/03.1985 w dziale XIV poz. 17 pkt 2 wykaz A lakiernik natryskowy. W okresie 01.01.1998 do 30.09.2001 w świadectwie wymieniono robotnik magazynu - malarz odlewów natomiast w Zarządzeniu w dziale VIII poz. 1 pkt 3 wykaz A - robotnik przeładunkowy. /decyzja k. 8 akt ZUS/ W dniu 12.09.2023 r. odwołanie od ww. decyzji wniósł P. P. domagając się jej zmiany i przyznania prawa do rekompensaty. Odwołujący podniósł, iż w spornym okresie pracował w pełnym wymiarze w szczególnych warunkach, nadto nie może odpowiadać za uchybienia formalne pracodawcy w zakresie wystawionego mu świadectwa wykonywania pracy w tym charakterze. / odwołanie z załącznikami k. 3/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. / odpowiedź na odwołanie k. 4-5 / Pismem z dnia 6.12.2023 ustanowiony w toku procesu pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie / pismo k. 15 Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca P. P. ur. (...). W dniu 3.07.2023 r. wniósł o przyznanie prawa do emerytury z rekompensatą. / bezsporne wniosek k. 1-3/ W rozpoznaniu wskazanego wniosku decyzją z dnia 23.08.2023 r. przyznano ww prawo do emerytury- jednocześnie emerytura ustalona ta decyzją uległa zawieszeniu z uwagi na zbieg prawa do emerytury ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Natomiast zaskarżoną decyzją z tego samego dnia odmówiono wnioskodawcy prawa do rekompensaty nie uznając za udowodniony żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach. / decyzje k. 6 -8 akt ZUS/ W okresie od 01.09.1977 do 30.09.2001 wnioskodawca był zatrudniony w Zakładzie (...) przy Kombinacie (...) „P. -W. potem W. Zakłady (...) późniejsza nazwa (...).A. / bezsporne, dokumentacja osobowa ze świadectwem pracy załączona do akt sprawy / Wnioskodawca za wskazany okres zatrudnienia legitymuje się świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 30.11.2001 r. w którym wskazano, iż w okresie tym był zatrudniony na stanowiskach wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do Zrządzenia nr 6 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 w sprawie stanowisk na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz.Urz 1-3 poz. 1) w tym okresie: - od dnia 1.09.1979 do dnia 31.12.1997 na stanowisku malarz odlewów wymienionym w dziale XIV poz. 17 pkt 2 wykazu A - od dnia 1.01.1998 do dnia 30.09.2001 na stanowisku robotnik magazynu- malarz odlewów wymienionym w dziale VIII poz 1 punkcie 3 wykazu A. Na stanowiskach tych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace lakierowanie ręczne lub natryskowe, ciężkie prace załadunkowe i rozładunkowe. / świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach k. 5 akt ZUS, k. 19/ Wnioskodawca w będąc zatrudnionym na stanowisku malarza odlewów, malarz brygadzisty zamiennie nazywanego w dokumentacji osobowej stanowiskiem lakiernika , lakiernika- ładowacza lakiernika brygadzisty pracował cały czas przy produkcji odlewów żeliwnych. De facto cały czas zajmował się malowaniem antykorozyjnym tj. lakierowaniem tych odlewów. Wnioskodawca ładował odlewy na stół, następnie odlewy były malowane lakierowane przewracane na druga stronę i malowane po drugiej stronie. Po wysuszeniu odlewy wnioskodawca zdejmował i ładował na palety. Odlewy do lakierowania przywożone były z oczyszczalni były oszlifowane, ośrutowane i gotowe do malowania. Niejednokrotnie praca była wykonywana na linii lakierniczej gdzie malowano odlewy cięższe. Były one podwieszone na specjalnych hakach i malowane pistoletem natryskowym, Po wyschnięciu w suszarni wnioskodawca je zdejmował i ładował na palety. Drobniejsze odlewy malowano metodą zanurzania w wannach w koszach co wymagało załadowania odlewów. Innych czynności wnioskodawca nie wykonywał. Gdy ubezpieczony został brygadzistą w 1985 r. zakres jego obowiązków był identyczny i nadal dotyczył wszystkich czynności związanych z lakierowaniem odlewów plus doszedł mu nadzór nad pracownikami. Nadzór nad brygada polegał na tym że wnioskodawca pilnował żeby nikt nie opuszczał stanowiska pracy, decydował o kolejności malowania sprawował kontrolę nad jakością malowana. Mógł zlecać pomalowanie poprawek, lub sam usuwał usterki. Brygada malowała od 10-12 ton dziennie. Malowane elementy ważyły od 0,5 do 100 kg. Odlewy po 50-60 kg były ładowane na stoły przez jednego pracownika, część malowano na wózkach. Wnioskodawca decydował które elementy należy podwiesić suwnicą, a które można było położyć ręcznie. Suwnicę obsługiwali inni pracownicy. Praca była na akord liczyła się szybkość wykonywanych czynności. Wykonywano pracę w nadgodzinach. Wnioskodawca sprawdzał też produkcję był to kwestia spisania produkcji zajmująca 5-10 minut na koniec dnia oraz 2 dni na koniec miesiąca przy tym jednak nadal wykonywano normalna pracę. Wnioskodawca był brygadzista pracującym. W brygadzie było 5-6 osób sami lakiernicy. W 1998 r. połączono dwa wydziały magazyn i lakiernię wówczas gdy nie było pracy na lakierni wnioskodawca będąc formalnie zatrudnionym na stanowisku robotnik magazynu- malarz odlewów. Wówczas gdy nie było pracy na lakierni pracowali przy załadunku i rozładunku odlewów, pracował przy ich wysyłce. Polegało to na ręcznym załadowaniu odlewów na samochody. Były też prace rozładunkowe np. gdy wróciły odlewy z brakami. Trzeba było odlewy w przedziale od pół do 20 kg wrzucić ręcznie na samochód bądź w metalowe pojemniki a te były wstawiane suwnicą. Wnioskodawca nie był oddelegowany do innej pracy nie miał zasadniczo przestojów w pracy- te co najwyżej trwały godzinę przy braku rozpuszczalnika lub farby, nie korzystał urlopów bezpłatnych. Wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia pracował w oparach farby i rozpuszczalników. Przez cały okres zatrudnienia wnioskodawca otrzymywał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych, korzystał z dodatkowego urlopu w wymiarze 9 dni z tytułu pracy w tym charakterze / zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 23.07.2024 00:01:49 -00:06:31 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 16.04.2024 r. 00:01;30-00:25:09, zeznania świadka G. J. protokół z rozprawy z dnia 16.04.2024 r. 00:30:21-01:07:23 / Zakład nie kwestionował pracy w szczególnych warunkach innych pracowników zatrudnionych z wnioskodawcą w analogicznym charakterze na tym samym stanowisku pracy. /zeznania świadka G. J. protokół z rozprawy z dnia 16.04.2024 r. 00:30:21-01:07:23/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak i złożone w toku procesu akta osobowe. Zeznania wnioskodawcy i świadka przesłuchanych w procesie Sąd ocenił jako wiarygodne, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Zeznania te korespondowały z przedłożoną do sprawy dokumentacją osobową. Jednocześnie organ rentowy nie zgłosił wniosków dowodowych mających na celu wykazanie okoliczności przeciwnych. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, co do charakteru pracy odwołującego w spornym okresie zatrudnienia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jest zasadne. Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 164 t.j.) Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406). Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31.12.2008 r. w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Przesłanką negatywną zawartą w art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skoro zgodnie z art.23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W niniejszym postępowaniu wnioskodawca domagał się ustalenia, że w okresie zatrudnienia w w Zakładzie (...) przy Kombinacie (...) „P. -W. potem W. Zakłady (...) późniejsza nazwa (...).A. w okresach od dnia 1.09.1979 do dnia 31.12.1997 od dnia 1.01.1998 do dnia 30.09.2001 wskazanych w wystawionym mu świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w takim właśnie charakterze i tym samym spełnia warunki do przyznania rekompensaty. Organ rentowy kwestionował zaś powyższe wskazując na błędy formalne wskazanego świadectwa. Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.