Sygn. akt VIII U 867/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21.02.2024 r. sprostowaną decyzją z dnia 28.03.2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 30.01.2024 odmówił A. C. prawa do przeliczenia emerytury z uwzględnieniem rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu powyższego stanowiska organ rentowy podniósł, że ubezpieczony nie wykazał wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przez okres wynoszący co najmniej 15 lat d końca 2008 r z wyłączeniem okresów zasiłków chorobowych. Do zatrudnienia w szczególnych warunkach zaliczono okres zatrudnienia w (...) SA tj 11 lat 3 miesiące. Nie uwzględniono okresu pracy w szczególnych warunkach od 01.12.1989 do 31.10.1996 w (...) Zakładach (...) okres ten nie został wystarczająco udokumentowany. / decyzje w aktach ZUS k. nienumerowane/ W dniu 21.03.2024 r. odwołanie od ww. decyzji wniósł A. C. domagając się jej zmiany w części odmawiającej praw do rekompensaty. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie, że nie świadczył pracy w warunkach szczególnych w (...) Zakładach (...) podczas gdy bezpośrednio wskazują na to zgromadzone w sprawie dokumenty - świadectwo pracy, - naruszenie art. 21 ustawy z dnia 19.12.2008 o emeryturach pomostowych poprzez jego błędną wykładnię prowadząca do uznania, że nie przysługuje jemu prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Podnosząc powyższe odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie mu prawa do rekompensaty tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz zasądzenie kosztów postępowania. / odwołanie z załącznikami k. 3-11/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. / odpowiedź na odwołanie k. 12-13/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca A. C. urodził się w dniu (...). / bezsporne/ W dniu 30.01.2024 przyznano wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 23.01.2024 tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego bez prawa do rekompensaty. / decyzje z dnia 30.01.2024 r. w aktach ZUS k. nienumerowane / W dniu 30.01.2024 r wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę z uwzględnieniem prawa do rekompensaty. / bezsporne / W rozpoznaniu wskazanego wniosku wydano zaskarżoną decyzję z 21.02.2024 r.. / decyzja w aktach ZUS k. nienumerowane/ Zakład zaliczył do stażu pracy w warunkach szczególnych okresy zatrudnienia wnioskodawcy w (...) S.A. Zakładach (...) w Ł. w okresie 26.08.1997 do 31.12.2008 z wyłączeniem okresów przerw w pracy z powodu korzystania ze świadczeń w razie choroby. Organ uznał za udowodnione tj 11 lat 3 miesiące okresów pracy tym charakterze. / bezsporne/ W okresie od 01.12.1989 do 31.10.1996 wnioskodawca był zatrudniony w (...) S. A. / bezsporne, dokumentacja osobowa ze świadectwem pracy załączona do akt sprawy / Wnioskodawca za wskazany okres zatrudnienia legitymuje się świadectwem pracy z 31.10.1996 r. w którym wskazano, iż w okresie tym wykonywał pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku konfekcjoner środków opatrunkowych - pracę w szczególnych warunkach. Pracę w takim charakterze oraz od 2.11.1993 równolegle na stanowisku operator maszyn brygadzista potwierdza też dostępna dokumentacja osobowa. / świadectwo pracy k. 7 oraz k. 5 akt ZUS dokumentacja osobowa załączona do akt sprawy, kopia wskazane dokumentacji w aktach ZUS k. nienumerowane oraz k. 7-11 v./ Ubezpieczony nie posiada świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionego przez pracodawcę za powyższy okres zatrudnienia. / bezsporne/ Wnioskodawca w będąc zatrudnionym na stanowisku konfekcjonera środków opatrunkowych a także operatora maszyn brygadzisty de facto cały czas wykonywał obowiązki konfekcjonera. WW wykonywali ta sama pracę. Wnioskodawca pracował na produkcji zarówno obsługując maszynę jak i wykonując pozostałe czynności zajmował się pakowaniem. Konfekcjoner pakował gotowy produkt. Operator dodatkowo będąc brygadzistą kierował ludźmi i przy maszynie zakładał folie, celulozę na pakowany towar, sprawdzał czy jest klej, zajmował się dodatkowo włókniną zakładał materiał na maszynę. Przy maszynie był operator który zajmował się całym procesem i stricte 2 osoby pakujące środki opatrunkowe/ podpaski . Od maszyny nie można było odejść. Stale sprawdzało się parametry. Praca miała charakter 3 zmianowy po 8 godzin .Praca odbywała się w hałasie i zapyleniu. Nie było w niej żadnych przestojów. / zeznania świadka S. P. protokół z rozprawy z dnia 13.05.2024 r. 00:04:10-00:12:03, zeznania świadka J. C. protokół z rozprawy z dnia 13.05.2024 r. 00:12:03-00:20:14 zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 13.05.2024 r. 00:26:59- 00:33:31 Brat wnioskodawcy J. C. zatrudniony także ww. zakładzie pracy od 20.05.1985 do 31.08.1994 jako konfekcjoner/ operator maszyn i urządzeń wykonując analogiczne obowiązki co wnioskodawca, uzyskał za wskazany okres świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, które zostało uwzględnione przez ZUS przy przyznaniu mu prawa do świadczenia emerytalnego. / bezsporne akta rentowe J. C. załączone do akt sprawy/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak i złożone w toku procesu akta osobowe nadto dokumenty zawarte w załączonych aktach rentowych J. C.. Zeznania wnioskodawcy i świadków przesłuchanych w procesie Sąd ocenił jako wiarygodne, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Jednocześnie organ rentowy nie zgłosił wniosków dowodowych mających na celu wykazanie okoliczności przeciwnych. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, co do charakteru pracy odwołującego w spornym okresie zatrudnienia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jest zasadne. Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 164 t.j.) Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406). Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31.12.2008 r. w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Przesłanką negatywną zawartą w art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skoro zgodnie z art.23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei przepis art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W niniejszym postępowaniu wnioskodawca domagał się ustalenia, że w okresie zatrudnienia w (...) S. A. na stanowisku konfekcjoner środków opatrunkowych, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych i tym samym spełnia warunki do przyznania rekompensaty. Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.