którymi to powód miał obowiązek weryfikacji danych przekazanych przez pozwanego oraz zbadania prawdziwości jego oświadczeń. Wypłata świadczenia następowała dopiero po przeanalizowaniu danych i oświadczeń podmiotu ubiegającego się o jego utrzymanie, a w przypadku pozwanego analiza ta przebiegła pomyślnie. W ocenie strony pozwanej żadne z postanowień łączącej strony umowy nie zakłada możliwości wydania decyzji o zwrocie subwencji w takiej sytuacji, wobec czego brak jest podstawy prawnej roszczenia. Z ostrożności procesowej pozwany wskazał, że środki przyznane w ramach spornej subwencji były wydatkowane na bieżąco, wobec czego w chwili obecnej nie dysponuje już żadnymi otrzymanymi z jej tytułu korzyściami i nie pozostaje wzbogacony względem powoda. Pozwany w tym zakresie podniósł, iż ziściła się przesłanka wygaśnięcia zwrotu korzyści z art. 409 k.c. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Powód (...) S.A. z siedzibą w W. jest spółką akcyjną z udziałem Skarbu Państwa realizującą zadania z zakresu m.in. doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, leasingu finansowego oraz działalności wspomagającej usługi finansowe. Pozwany R. B. od 19 września 2016 r. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą 4 (...) R. B.. Pozwany prowadził działalność w postaci salonu fryzjerskiego w centrum handlowym (...) w S.. Okresowo zatrudniał od 4 do 5 pracowników. Obie strony postępowania w 2020 roku prowadziły działalność gospodarczą. Dowód: - informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z KRS powoda, k. 6-9, - wydruk z Bazy Internetowej REGON, k. 9v. - zeznania R. B. w charakterze strony k. 118-118v (protokół elektroniczny) Na podstawie art. 21a ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju i Dokumentu Programu oraz na zasadach określonych w Dokumentach Wykonawczych, Rada Ministrów, w związku ze skutkami (...)19, powierzyła powodowi realizację rządowego programu udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego. Na mocy uchwały Rady Ministrów nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza finansowa (...) dla Małych i Średnich Firm” przyjęty został program rządowy Tarcza Finansowa. Zasadniczym celem programu była realizacja podstawowego interesu ekonomicznego Rzeczypospolitej Polskiej w postaci zapewnienia stabilności przedsiębiorstw i gospodarki. Program kierowany był do beneficjentów, którzy łącznie wytwarzali istotną część polskiego PKB. Program miał na celu zapobiegnięcie ryzyka masowej upadłości beneficjentów oraz zwolnień ich pracowników na skutek znaczących zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z epidemią COVID-19. Celami szczegółowymi programu było m. in.:
treścią § 11 ust. 13 regulaminu w przypadku, gdy beneficjent otrzymał subwencję finansową na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, od których uzależnione było udzielenie subwencji finansowej lub wysokość subwencji finansowej, beneficjent zobowiązany jest do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania subwencji finansowej, zwrotu subwencji finansowej lub jej części na wyodrębniony rachunek techniczny Banku. Informację o numerach rachunków bankowych, na które można dokonać zwrotu subwencji finansowej lub jej części udziela bank. Dowód: - Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa (...) dla małych i średnich firm wraz z załącznikami, k. 10-20. Pozwany zwrócił się do powodowej spółki z wnioskiem o udzielenie Subwencji Finansowej w ramach programu Tarcza finansowa 1.0 (...) dla MMŚP, składając wymagane oświadczenia oraz dokumenty. Powód, po weryfikacji oświadczeń składanych przez pozwanego, podjął decyzję o zawarciu umowy subwencji. W dniu 8 maja 2020 r. pomiędzy powodem a pozwanym została zawarta umowa subwencji finansowej numer (...)SP.
2 umowy przedsiębiorca oświadczył, że na dzień 31 grudnia 2019 r. był mikroprzedsiębiorcą (dodatkowy opis pola – mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudnia od 1 do 9 pracowników, z wyłączeniem właściciela oraz jego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza równowartości 2 mln EUR).
4 umowy przedsiębiorca oświadczył, że liczba zatrudnionych pracowników na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o zawarcie umowy subwencji finansowej wynosi:
9 umowy przedsiębiorca wnioskował o subwencję w kwocie 144.000,00 zł. Decyzję o wysokości zwrotu subwencji finansowej miał podjąć (...), na podstawie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, złożonego przez przedsiębiorcę w terminie 10 dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych od dnia wypłaty subwencji finansowej przedsiębiorcy. Składając oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej przedsiębiorca zobowiązany był potwierdzić średnią liczbę pracowników okresie pełnych 12 miesięcy od końca miesiąca poprzedzającego dzień zawarcia umowy (§ 3 ust. 4). Spłata subwencji finansowej miała rozpocząć się 13 miesiąca, licząc od pierwszego pełnego miesiąca od dnia wypłaty subwencji. Kwota subwencji finansowej miała być spłacana w 24 równych miesięcznych ratach. Wraz z decyzją (...) o wysokości kwoty spłaty subwencji finansowej miał zostać udostępniony przedsiębiorcy harmonogram spłaty (§ 4 ust. 2). W przypadku niespłacenia jakiejkolwiek raty subwencji finansowej lub jej części
harmonogramem spłaty powód uzyskał uprawienie do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następującego po dniu wymagalności raty do dnia jej faktycznej zapłaty (§ 5 ust. 1). Dowód: - umowa nr (...)MP z dnia 8 maja 2020 r. wraz z załącznikami, k. 20v-
danymi wskazanymi w ust. 1 oraz 2 wynosiła 0 %. W dniu 9 września 2021 r. powód wydał decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej. W jej treści wskazano, iż w związku ze złożonym oświadczeniem o rozliczeniu subwencji finansowej, (...) na podstawie dostępnych danych wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 100 %. Na podaną wartość zwolnienia składały się w 25 % czynniki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej oraz w 75 % czynniki związane z wyjątkowo trudną sytuacją wybranych branż najbardziej dotkniętych skutkami obostrzeń administracyjnych związanych z ekonomicznymi skutkami pandemii COVID-19. Powód został zwolniony z obowiązku zwrotu subwencji w całości (wartość subwencji finansowej pozostającej do spłaty określono jako „0 PLN”). Dowód: - decyzja w sprawie umowy subwencji z dnia 11 maja 2020 r., k. 30v, - oświadczenie o rozliczeniu Subwencji Finansowej z dnia 19 maja 2021 r., k. 31-32v, - decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji z dnia 9 września 2021 r., k. 33-33v. Pismem z dnia 10 listopada 2023 r. powód wezwał pozwanego do zwrotu w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, części otrzymanego wsparcia finansowego w wysokości 103.258,56 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi w przypadku bezskutecznego upływu wskazanego terminu. Jako podstawę roszczenia wskazano § 3 ust. 6 zawartej przez strony Umowy Subwencji Finansowej nr (...) z dnia 8 maja 2020 r. oraz § 10 ust. 3 Regulaminu programu rządowego „Tarcza Finansowa (...) dla Małych i Średnich Firm” („Regulamin 1.0”). W treści pisma wskazano, iż w wyniku czynności weryfikacyjnych dokonano ustalenia, że beneficjentami programu oprócz spółki cywilnej jest także wspólnikiem, który prowadzi jednocześnie jednoosobową działalność gospodarczą. W dalszej kolejności podniesiono, że zarówno spółka cywilna, jak i jej wspólnik stanowią przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu Regulaminu 1.0., a
3 tegoż Regulaminu wnioskodawca winien był doliczyć do danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej przedsiębiorstwa w całości dane dotyczące przedsiębiorstw powiązanych. Przedmiotowe pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 27 listopada 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty z dnia 5 grudnia 2023 r. powód wskazał, że kwestionuje wyżej opisane roszczenie co do zasady oraz co do wysokości i odmawia zapłaty. W treści pisma pozwany wskazał m.in. iż roszczenie jest pozbawione podstawy prawnej i faktycznej. Dowód: - pismo powoda z dnia 10 listopada 2023 r. wraz z elektronicznym potwierdzeniem odbioru, k. 34-36; - pismo pozwanego z dnia 5 grudnia 2023 r. wraz z dowodem nadania, k. 47-49. W stosunku do objętego niniejszym postępowaniem roszczenia toczyło się przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny elektroniczne postępowanie upominawcze o sygn. akt Nc-e 1950861/23, zainicjowane wnioskiem z dnia 22 grudnia 2023 r. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 r. postępowanie zostało umorzone w całości. Strona powodowa poniosła koszty wspomnianego postępowania w kwocie 1.291,00 zł. Dowód: - wydruk akt sprawy Nc-e 1950861/23, k. 36v-37v. Pozwany był udziałowcem w spółce cywilnej ojca S. B. i D. K. w okresie pandemicznym z udziałem 5%. Nie zajmował się sprawami spółki cywilnej, nie podejmował żadnych decyzji, nie zatrudniał pracowników. Jego udział w tym podmiocie miał na celu utrzymanie działalności w formie spółki, na wypadek śmierci głównego udziałowca jego ojca. Taka sama rola była syna drugiego ze wspólników D. K. w tym czasie. Spółka miała zaciągnięte zobowiązania, a S. B. chciał uniknąć sytuacji z rozwiązania spółki i obciążenia długami spadkobierców na wypadek jego zgonu. Spółka cywilna zajmowała się drobną działalnością gastronomiczną w centrach handlowych zlokalizowanych w S.. W imieniu spółki cywilnej został złożony wniosek o udzielenie subwencji 2 lipca 2020 roku. Subwencja ta podlegała rozliczeniu i częściowemu zwrotowi. Spółka cywilna spłaca ją ratalnie. Pozwany jest udziałowcem spółek kapitałowych prawa handlowego lecz nie miały one związku z jego jednoosobową działalnością. Podmioty te nie występowały o subwencje. Subwencja udzielona R. B. została zużyta
celem tj. na utrzymanie zatrudnienia. Działalność usługowa pozwanego nie korzystała ze zmniejszenia w opłatach czynszu najmu pomieszczeń w centrum handlowym w przeciwieństwie do działalności handlowej. Dowód: - zeznania S. B. k. 117v - zeznania D. K. k. 117v-118 - zeznania R. B. w charakterze stron k. 118-118v Sąd zważył co następuje. Powództwo okazało się niezasadne. Powódka wskazała, że podstawą prawną jej roszczenia jest § 3 ust. 6, § 10 ust. 9 i § 11 ust. 13 umowy subwencji. W myśl § 3 ust. 6 regulaminu do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę (...) może kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia złożenia przez beneficjenta nieprawdziwych oświadczeń lub podania we wniosku nieprawdziwych informacji, (...) może podjąć decyzję o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa stanie się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji (...) w sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji (...). Żądanie powódki można także rozpatrywać w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Przepis art. 405 k.c. stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Z kolei z art. 409 k.c. wynika, że obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Przepis art. 6 k.c. stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powódka twierdziła, że pozwany podał nierzetelne i nieprawdziwe dane dotyczące powiązania podmiotów i uzyskał częściowo nienależną kwotę subwencji. Z pism procesowych powódki można odtworzyć, że pozwany powinien być traktowany jako Mały i Średni Przedsiębiorca, nie zaś jako Mikro Przedsiębiorca. Brak jednak twierdzeń co do tego w jaki sposób pozwany spełnić miał kryteria MŚP. Kryterium przyporządkowania do danej grupy patrząc na uregulowania umowy (§ 2 ust. 2 i 5) to w przypadku MP maksymalnie 9 pracowników i obrót do 2 mln EURO. Powódka nie wykazała, że pozwany spełnił ww. wymogi. Do sprawy powódka nie dołączyła wniosku i umowy o subwencję dotyczącej spółki cywilnej, ani żadnych innych dokumentów, z których wynikałoby, że pozwany złożył nierzetelne oświadczenia. Niesporne było, że w momencie zawierania umowy pozwany był także wspólnikiem spółki cywilnej. Pozwany natomiast wykazał zeznaniami świadków, że działalność spółki cywilnej dotyczyła działalności gastronomicznej, nie fryzjerskiej, a więc na rynku innego rodzaju usług. Oprócz tego z zeznań świadków wynika, że udział pozwanego w spółce był tylko formalny 5%, nie miał on żadnego wpływu na działalność spółki i podejmowanie decyzji. Pozwany złożył oświadczenie z dnia 19 maja 2021 roku o rozliczeniu subwencji i wniósł o zwolnienie z obowiązku jej zwrotu. Powódka złożyła oświadczenie o rozliczeniu pozwanemu subwencji w z dniem 9 września 2021 roku i zwolniła z obowiązku jej zwrotu i dokonała tego na podstawie dostępnych danych (k.33).
6 zdanie 1 umowy powódka miała prawo kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę. Zatem w przedmiotowym przypadku okres weryfikacji zamknął się w dniu 9 września 2021 roku. Powódka miała dużo czasu pomiędzy złożeniem przez pozwanego oświadczenia z dnia 19 maja 2021 roku do dnia wydania decyzji na dodatkową weryfikację prawdziwości oświadczeń, bo prawie 4 miesiące. Z datą 9 września 2021 roku wygasło uprawnienie powódki do badania prawdziwości oświadczeń. Zatem wszelkie późniejsze decyzje, wezwania do zapłaty były już spóźnione i nie mogły wywołać skutków prawnych. Rację także ma strona pozwana, że powódka nie uchyliła się w żadnym trybie od skutków swojej decyzji z dnia 9 września 2021 roku. Wezwanie do zapłaty z 10.11.2023 roku mogłoby być dokonane przy założeniu, że były do tego podstawy w trakcie wykonywania umowy, a nie po jej rozliczeniu. Powódka w sposób wybiórczy potraktowała postanowienia § 3 ust. 6 umowy. Oprócz tego obliczając nienależną rzekomo część subwencji przyjęła dane do obliczeń z tej umowy dla MP, a nie dane z obrotów obu działalności jak dla MŚP. Brak jest danych co do ilości pracowników w spółce cywilnej, a także obrotu jaki wygenerowała, oraz o ile nastąpił spadek. Pozwany po otrzymaniu decyzji o zwrocie (rozliczeniu) subwencji nie musiał się liczyć ze obowiązkiem jej zwrotu gdyby uznać ją za częściowo nienależną, za czym Sąd się nie opowiada. Z zeznań pozwanego w charakterze strony wynika, że subwencja została zużyta
celem i służyła utrzymaniu zatrudnienia. Oświadczenie pozwanego z 19 maja 2021 także zawiera taką informację tj. że nie było redukcji zatrudnienia. Powódka nie przeprowadziła dowodu przeciwnego. W związku z tym przyjąć trzeba, że powódka nie udowodniła nierzetelności oświadczeń i danych złożonych przez pozwanego. Ponadto uprawnienie powódki do ewentualnego żądania zwrotu wygasło z dniem 9 września 2021 roku. Gdyby nawet przyjąć, że powódka ma rację, czemu Sąd zaprzecza, to jej żądanie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego – zasadą lojalności. Brak było wyraźnych objaśnień dla beneficjentów co do tego czym jest powiązanie w przypadku podmiotów prowadzących jednoosobową działalność oraz dodatkowo w formie spółki osobowej nie na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych. Pozwany zrealizował cel subwencji tj. utrzymał stanowiska pracy w okresie pandemii, więc cel ochronny, zgodny z oczekiwaniami społecznymi został zrealizowany. W związku z tym domaganie się obecnie zwrotu jawi się jako oczywiście niesprawiedliwe. Stąd też mając na uwadze powyższe powództwo podlegało oddaleniu w całości. Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów wskazanych w części wstępnej uzasadnienia, zeznaniach świadków oraz R. B. w charakterze strony. Dowody osobowe korespondowały ze sobą, oraz ze złożonymi do akt sprawy dokumentami. W tym miejscu wskazać trzeba, że strona powodowa dołączyła jak dowód w sprawie regulamin, który jest datowany jako wchodzący w życie w dniu 28 kwietnia 2021 roku, a więc nie z okresu zawierania umowy. Orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu określoną art. 98 § 1 k.p.c. Powódka przegrała proces w całości i w całości obowiązana jest zwrócić koszty procesu pozwanemu, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 5400 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22.10.2015 roku tj. z dnia 24 sierpnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935)). SSR del. do SO Rafał Wojnowski Zarządzenia 1. (...) 2. (...) 3. (...) (...) (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.