§ kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), przy czym nie dotyczy to postanowień określających świadczenia główne stron, w tym ceny i wynagrodzenia, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Wskazany przepis ma zastosowane do umów obligacyjnych zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami z użyciem wzorca umowy lub też do umów zawieranych bez użycia takiego wzorca (wyrok SN z dnia 7 grudnia 2006 roku III CSK 266/06 lex 238949). Niewątpliwym jest, że wskazany przepis może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem umowa kredytu została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą, czyli (...) S.A. i M. Z. jako konsumentem. Klauzula generalna wskazana w cytowanym przepisie zawiera dwa kryteria oceny umowy, a mianowicie dobre obyczaje oraz interesy konsumenta. Uznanie konkretnej klauzuli umownej za niedozwolone postanowienie umowy wymaga stwierdzenia łącznego wystąpienia obu przesłanek, a więc sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta (wyrok SN z dnia 29 sierpnia 2013 roku I CSK 660/12 lex 1408133). Dobre obyczaje to w zasadzie pojęcie równoważne dla zasad współżycia społecznego, czyli pozaprawnych reguł postępowania niesprzecznych z etyką, moralnością i aprobowanych społecznie. W szczególności sprzeczne są wszelkie postanowienia umowy, które naruszają uczciwość, zaufanie do kontrahenta, zmierzają do wykorzystania przymusowego położenia drugiej strony umowy, a tym samym naruszają równorzędność stron stosunku prawnego (Adam Olejniczak - komentarz do art.
kc lex; wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 roku I CK 297/05 Wokanda 2006 nr 7-8). Interesy konsumenta to pojęcie szerokie i należy przez nie rozumieć nie tylko interesy ekonomiczne. Z rażącym naruszeniem interesów konsumenta mamy do czynienia w przypadku, gdy postanowienia umowy znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, gdy dochodzi do jaskrawej, nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków stron umowy (wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 roku I CK 832/04). Do naruszenia tej równowagi stron odnosi się także art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE l 2011.304.64), zawierający definicję nieuczciwych warunków umowy zawieranej z konsumentem. Należy wskazać, że nie każde postanowienie umowy pożyczki podlega ocenie pod kątem uznania go za niedozwoloną klauzulę. Z badania tego wyłączone są postanowienia umowy uzgodnione indywidualnie z konsumentem oraz postanowienia określające jednoznacznie główne świadczenia stron. Z definicji umowy kredytu nie wynika, aby wysokość prowizji, opłaty przygotowawczej i opłaty za Elastyczny Plan Spłat należały do głównych świadczeń stron umowy, albowiem do świadczeń tych należą jedynie udostępnienie kwoty pożyczki przez pożyczkodawcę oraz zwrot kwoty udostępnionej pożyczkobiorcy (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 30 września 2002 roku XVII Amc 47/01 Dz. Urz. UOKiK 2003/1/244; wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2004 roku I CK 472/03 Pr. Bank. (...)). Tym samym postanowienia w zakresie ustalenia wysokości prowizji, opłaty przygotowawczej i wynagrodzenia za Elastyczny Plan Spłat wskazanych w umowie jako należnych pożyczkodawcy podlegają ocenie przy uwzględnieniu art.
kc i mogą być uznane za niedozwolone klauzule umowne. Zgodnie z art.
kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności odnosi się do to wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przy ocenie postanowień umowy pod kątem ich indywidualnego uzgodnienia należy także kierować się art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE l 2011.304.64), zgodnie z którym warunki umowy zostaną zawsze uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał wypływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie sformułowanej uprzednio umowy standardowej (wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 roku I CK 297/05 Wokanda 2006 nr 7-8). W ocenie Sądu umowa pożyczki z dnia 16 sierpnia 2021 roku w części dotyczącej ustalenia wysokości prowizji, opłaty przygotowawczej i opłaty za elastyczny Plan Spłat w łącznej kwocie 4957,18 zł stanowiących łącznie 68 % wysokości kwoty udostępnionej M. Z. (7275 zł) nie zostały uzgodnione z ni indywidualnie. Należy także dodać, że strona pozwana przy uwzględnieniu art.
Z.. W ocenie Sądu postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości wskazanych kwot były niedozwolonymi postanowieniami umowy i zmierzały do obejścia przepisów dotyczących wysokości odsetek, rażąco naruszały prawa pozwanej jako konsumenta. Niewątpliwym jest, że pożyczkodawcy należy się wynagrodzenie za udzielenie pożyczki w postaci np. prowizji. Zdaniem Sądu koszty te jednak nie mogą być wygórowane i muszą mieć swoje uzasadnienie zarówno w odniesieniu do wysokości samej kwoty kredytu, jaki i okresu spłaty oraz faktycznych czynności pożyczkodawcy podjętych przy udzieleniu kredytu, a wyliczenie ich wysokości musi być jasne i zrozumiałe. Ustalenie wysokości opłat wskazanych wyżej na poziomie 68 % kwoty jaką M. Z. faktycznie uzyskał w ramach umowy było nieuzasadnione i rażąco wygórowane, a nadto zmierzało do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i nie znajdowało uzasadnienia w czynnościach dokonanych przez pożyczkodawcę. Pożyczkodawca w umowie nie przedstawił jasnego wyliczenia kwot jednostkowych składających się łącznie na kwotę wysokości 4957,18 zł. Niewątpliwym jest dla Sądu, że postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości tych należności były rażąco krzywdzące dla M. Z., albowiem faktycznie do swej dyspozycji otrzymał kwotę 7275 zł, a zgodnie z umową był zobowiązana do zapłaty kwoty znacznie wyższej (12.883,13 zł). Nadto M. Z. na ustalenie wysokości tej dodatkowej kwoty nie miał żadnego wpływu, kwota ta mu została przez pożyczkodawcę narzucona. Z tych też względów Sąd uznał postanowienia umowy kredytu w zakresie ustalenia wysokości dodatkowych należności w łącznej kwocie 4957,18 zł za niedozwolone postanowienia umowy i przez to za niewiążące M. Z.. Oceniając wysokość wskazanych dodatkowo opłat zastrzeżonych w umowie kredytu Sąd nie mógł pominąć rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, która uregulowała wysokość maksymalnych tzw. pozaodsetkowych kosztów, a także wskazała w przepisie art. 36a wzór na ich obliczenie. W ocenie Sądu uregulowanie zawarte we wskazanej ustawie o kredycie konsumenckim znajdzie zastosowanie dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że postanowienia umowy kredytu w zakresie tzw. pozaodsetkowych kosztów, zostały ustalone z konsumentem indywidualnie. W przypadku, gdy wysokość tych kwot nie została ustalona indywidualnie, to takie postanowienie umowy jest nieważne i bez znaczenia jest to, że wysokość tych dodatkowych należności mieści się w wyliczeniu zawartym w umowie o kredycie konsumenckim. Jeżeli chodzi o wysokość kwoty 375 zł tytułem przelewu na inne konto wskazane przez M. Z. tytułem opłaty za pakiet medyczny, to Sąd uznał, że było ono innym zobowiązaniem pożyczkobiorcy z przyczyn wskazanych we wcześniejszych rozważaniach. Oceniając wysokość żądania zawartego w pkt II pozwu, Sąd musiał wziąć pod uwagę wysokość kwoty jaka M. Z. faktycznie spłacił i wysokość kwoty jaką winien zwrócić stronie pozwanej, gdyby umowa nie zawierała postanowień uznanych za klauzule niedozwolone. Z pisma strony pozwanej z dnia 18 listopada 2022 roku wynika, że M. Z. spłacił kwotę 10.655,80 zł, a zgonie z umową (bez postanowień wskazanych wyżej) winien spłacić kwotę 7275 zł tytułem kwoty mu udostępnionej, czyli 6900 zł i kwoty przelanej na one konto czyli 375 zł, a także kwotę odsetek umownych, czyli 650,95 zł, co dało łącznie kwotę 7925,95 zł. Zatem do zwrotu pozostaje na rzecz strony powodowej kwota 2929,87 zł zasądzona w pkt I wyroku. Odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzono od dnia 21 lipca 2023 roku zgodnie z żądaniem pozwu (data nadania pozwu do Sądu). Dodać należy na marginesie, że strona powodowa nie przedstawiła żadnego wyliczenia sposobu rozliczenia przez stronę pozwaną kwot spłaconych przez M. Z. na poczet należności głównej i odsetek i innych kosztów, a zatem brak było możliwości ustalenia jaka kwota została rozliczona na poczet odsetek i innych należności. Stąd wyliczenie dokonane przez Sąd. Z tych też względów powództwo oddalono co do pkt II żądania pozwu ponad kwotę zasadzona w pkt I wyroku. O kosztach procesu orzeczono w pkt III na podstawie art. 98 §1, 1 1 kpc i art. 108 kpc. Strona pozwana wygrała w 52 %, a powodowa w 48% zatem w takiej wysokości należało dokonać rozliczenia kosztów procesu. Strona powodowa poniosła koszty procesu w kwocie 2217 zł , na którą złożyły się: - kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej - kwota 1800 zł tytułem wynagrodzenia fachowego pełnomocnika zgodnie z §2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych - kwota 400 zł tytułem opłaty od pozwu. Zatem ze wskazanej kwoty należy się stronie powodowej kwota 1064,16 zł. Strona pozwana poniosła koszty procesu w kwocie 1817 zł , na którą złożyły się: - kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej - kwota 1800 zł tytułem wynagrodzenia fachowego pełnomocnika zgodnie z §2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zatem ze wskazanej kwoty należy się jej kwota 944,84 zł. Różnicę we wskazanych kwotach tj. 119,23 zł zasądzono w pkt III wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.