W zakresie braku opłaty od pozwu stwierdził, że powódka wywodzi roszczenie ze stosunku służby. Nie ma więc statusu pracownika, a zatem nie jest objęta ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych na mocy art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W ocenie przewodniczącego sprawa nie jest sprawą z zakresu prawa pracy, lecz sprawą ze stosunku służbowego, która jedynie podlega rozstrzygnięciu przez sąd pracy. Przywołując definicję „pracownika” z art. 476 § 5 pkt 1 lit. a k.p.c. rozciągającą się na inne osoby, którym z mocy odrębnych przepisów przysługują roszczenia z zakresu prawa pracy (tu – art. 220 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej), uznał, że to określenie użyte w dziale III tytułu VII księgi pierwszej części pierwszej k.p.c. zostało przyjęte wyłącznie na potrzeby tej regulacji procesowej, lecz nie na potrzeby art. 96 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. Z kolei uzasadniając brak formalny dotyczący określenia roszczenia przewodniczący zauważył, że strona nie ma obowiązku wskazania podstawy prawnej roszczenia, lecz w tym wypadku niejednoznacznie przytoczona podstawa faktyczna – raz odnosząca się do niedopłaty uposażenia, a innym razem do odszkodowania za nierówne traktowanie, może być odnoszona do różnego rodzaju powództw, prowadzących do odmiennego rodzajowo wyroku i powodujących odmienne skutki procesowe – tu wyrażające się w innym składzie sądu i różnym rozkładzie ciężaru dowodu. Z tych względów w ocenie sędziego nie można przystąpić do procedowania sprawy. Powódka złożyła zażalenie na zarządzenie przewodniczącego, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Zarządzeniu zarzuciła naruszenie art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy w związku z art. 476 § 1 k.p.c., poprzez uznanie, że ma obowiązek uiszczania kosztów sądowych oraz naruszenie art.
k.p.c., poprzez pominięcie faktu, że w piśmie uzupełniającym pozew wyraźnie wskazała, że domaga się uposażenia, a nie odszkodowania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że sprawa należy do kategorii spraw z zakresu prawa pracy – została wymieniona w art. 476 § 1 pkt 3 k.p.c., jako sprawa o roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy. W sprawach tych – jej zdaniem – jako strony występują pracownik i pracodawca, z tym że dla potrzeb przepisów o postępowaniu odrębnym z zakresu prawa pracy przez pojęcie pracownika rozumie się także inne osoby, którym z mocy odrębnych przepisów przysługują roszczenia z zakresu prawa pracy (art. 476 § 5 pkt 1 k.p.c.). Takim przepisem jest art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, który przekazuje spory funkcjonariuszy Służby Więziennej do rozpoznania przez sąd pracy, z czego wynika, że jest to sprawa cywilna przeznaczona do rozpoznania w ramach postępowania odrębnego z zakresu prawa pracy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się nieuzasadnione, lecz jedynie ze względu na brak fiskalny pozwu – brak uiszczenia opłaty. Nie można zarzucić Przewodniczącemu w sądzie I instancji, że naruszył przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 959), skoro przepis ten – zamieszczony w (...) „Wysokość opłat w procesie” dotyczy jedynie sposobu określania wysokości opłaty w postępowaniu przed sądem pracy, natomiast samej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę wnoszącą pozew dotyczy art. 96 tej ustawy. Taki pogląd jest potwierdzony orzecznictwem Sądu Najwyższego (np. uchwała z dnia 11 września 2007 r., II PZP 5/07 lub uchwała z dnia 5 grudnia 2007 r., II PZP 7/07). W tej sprawie należało rozstrzygnąć sposób rozumienia zawartego w art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy zwolnienia podmiotowego przewidzianego dla „pracownika wnoszącego powództwo”. Powódka – jako funkcjonariusz Służby Więziennej – nie ma statusu pracownika, lecz wykonuje swoje zadania w ramach stosunku służby regulowanego materią prawa administracyjnego. Skarżący zresztą zgadza się z tym ustaleniem, lecz podnosi, że zwolnienie ustawowe rozciąga się również na osoby zatrudnione w ramach innych stosunków prawnych, powołując się regulację art. 476 § 1 k.p.c. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie zawiera definicji pracownika, natomiast w art. 8 ust. 1 stanowi, że w postępowaniu dotyczącym kosztów sądowych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Z kolei przepis art. 476 § 5 pkt 1 k.p.c. rozszerza pojęcie pracownika także na „inne osoby, którym z mocy odrębnych przepisów przysługują roszczenia z zakresu prawa pracy”. Na tym tle powstaje więc pytanie, czy art. 220 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1683), który stanowi, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy jest takim przepisem, o którym mowa w art. 476 § 5 pkt 1 k.p.c. W tymże art. 220 ustawodawca wprost wyłączył właściwość sądu administracyjnego, wskazując ją tylko w określonych przedmiotowo sprawach. Sądem właściwym w odniesieniu do czynności, które dotyczą istoty stosunku służbowego, a więc jego nawiązania i co do zasady ustania oraz niektórych zmian jego treści jest sąd administracyjny, a w pozostałym zakresie, nieprzekazanym na drogę innych postępowań, jest to natomiast sąd pracy. Sprawy rozpoznawane przez sąd pracy dotyczą przede wszystkim kwestii majątkowych, a więc związanych z uposażeniem funkcjonariuszy, korzystaniem z uprawnień rodzicielskich, czasem pracy oraz wydaniem świadectwa służby i opinią służbową, po wyczerpaniu drogi służbowej (por. E. Mazurczak-Jasińska (w:) R. Hauser, A. Wróbel, Z. Niewiadomski (red.), System Prawa Administracyjnego, t. 11..., s. 481-482). Artykuł 220 wskazuje więc kognicję sądu pracy w zakresie roszczeń nieprzekazanych na drogę innych postępowań. Oddanie określonych spraw do kognicji sądów pracy nie oznacza jednak, że taka sprawa staje się sprawą z zakresu prawa pracy. Nabiera jedynie waloru sprawy cywilnej, do której sąd pracy zastosuje przepisy proceduralne postępowania odrębnego. Pojęcie sprawy z zakresu prawa pracy zostało zdefiniowane w art. 476 § 1 k.p.c., zgodnie z którym przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy: 1) o roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane; 1 1) o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy; 2) o roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy; 3) o odszkodowania dochodzone od pracodawcy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Fundamentalnego znaczenia w tym wypadku nabiera więc sposób rozumienia zawartego w punkcie 3 cytowanego przepisu zwrotu „do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy”. Otóż art. 220 ustawy o Służbie Więziennej określa jedynie właściwość sądu pracy dla określonych spraw funkcjonariuszy, ale nie daje podstawy, by stosować wobec nich przepisy prawa pracy. Ustawa o Służbie Więziennej zawiera jedynie dwa odesłania do kodeksu pracy: art. 117 ust. 4 odsyła w sprawach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, natomiast art. 157 ust. 4 – w zakresie mobbingu. W ustawie nie ma natomiast odesłania generalnego do stosowania kodeksu pracy w sprawach funkcjonariuszy w niej nieuregulowanych. Ta sprawa dotyczy uposażenia na gruncie zarzutu nierównego traktowania. Nie ma żadnych ustawowych przesłanek ku temu, aby do oceny tego typu roszczeń stosować kodeks pracy. Rzecznik Praw Obywatelskich w opracowaniu pt. „Przeciwdziałanie mobbingowi i dyskryminacji w służbach mundurowych. Analiza i zalecenia” (treść dostępna na stronie www.sw.gov.pl) trafnie stwierdził, że funkcjonariusze i żołnierze mają możliwość dochodzenia praw z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w trybie przepisów ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. z 2016 r., poz. 691). W odniesieniu do funkcjonariuszy Służby Więziennej wynika to właśnie z braku odesłania do kodeksu pracy w ustawie o Służbie Więziennej – zarówno ogólnego, jak i dotyczącego nierównego traktowania. Gdyby ustawodawca wymagał stosowania kodeksu pracy do tego typu roszczeń, dałby temu wyraz w przepisie będącym odpowiednikiem art. 157 ust. 4 ustawy. Poprzez regulację art. 220 ustawodawca jedynie uznał, że sądy pracy mają największe doświadczenie i wiedzę z zakresu nierównego traktowania i z tego względu oddał tego typu sprawy do ich kognicji. Nie można jednak wyprowadzić stąd wniosku, że jednocześnie zakwalifikował tego typu spory za sprawy z zakresu prawa pracy. Nie wynika to ani z treści przepisu, ani także z systematyki ustawy o Służbie Więziennej. Nie ma żadnych przesłanek do wnioskowania, że sprawy związane z nierównym traktowaniem funkcjonariuszy Służby Więziennej, dla których podstawy prawnej należy poszukiwać w ustawie o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, są sprawami prawa pracy. Zatem – biorąc pod uwagę powyżej przytoczone regulacje – trzeba stwierdzić, że funkcjonariusz SW nie może być uznany za pracownika, a sprawa o jego uposażenie wywodzona z naruszenia zasady równego traktowania nie może być zaliczona do spraw prawa pracy. Nie jest bowiem regulowana ani kodeksem pracy, ani ustawami okołokodeksowymi, w tym pragmatykami pracowniczymi. Przepis art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę występującą z pozwem i jako taki nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Funkcjonariusz SW występujący z roszczeniem przed sąd pracy, którego sprawa nie należy jednak do spraw prawa pracy, będzie ponosił koszty sądowe, a w tym opłatę od pozwu. Pozew wniesiony przez zawodowego pełnomocnika który nie został należycie opłacony, przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu (art.
Z tego względu zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem, a zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 397 § 3 k.p.c. w związku z art. 385 k.p.c. Sam brak fiskalny był wystarczający dla zwrotu pozwu. Na marginesie tylko można nadmienić, że drugi z zarzutów zażalenia był słuszny. Jeżeli uzasadnienie faktyczne pozwu tworzy wątpliwości co do przypisania mu przez sąd właściwej podstawy prawnej, w tym również co do przypisania stronom ciężarów dowodowych, to właściwym instrumentem dla usunięcia tej niepewności jest posiedzenie przygotowawcze z udziałem tylko strony powodowej, zarządzone na podstawie art. 467 § 3 2 k.p.c. Zwrot pozwu nie powinien w przypadku tego typu braku pozwu wyprzedzać posiedzenia przygotowawczego. SSR del. Konrad Kujawa ZARZĄDZENIE 1. odnotować, 2. odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi strony powodowej, 3. przedłożyć z pismami lub za 14 dni. 17.12.2024
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.