← Polska

I ACa 160/22

Sygn. akt I ACa 160/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Andrzej Żelazowski Protokolant: Krzys

§ 2k.p.c.).

Postępowanie zostało umorzone w części, w jakiej powodowie cofnęli pozew (art. 355 k.p.c.). O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Ponadto Sąd kierował się treścią przepisu art. 102 k.p.c., który stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednol. Dz.U. z 2020r., poz. 775), Sąd nakazał ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę stanowiącą część kosztów sądowych: opłatę od pozwu obliczoną od wartości uwzględnionego powództwa oraz wydatki na opinie biegłych. Od powyższego wyroku apelację wniosła strona pozwana, na zasadzie art. 367 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 369 § 1 k.p.c., zaskarżając wyrok w części, tj.: 1) w zakresie pkt 1:

  1. a)co do kwoty 40.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, liczonymi od dnia 21 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty (pkt. 1 lit. „a” wyroku), tj. w części zasądzającej na rzecz Powódki H. K. kwotę ponad 47.750 zł z odsetkami ustawowymi, oraz
  2. b)co do kwoty 2.086,61 zł, tj. w części zasądzającej na rzecz Powódki H. K. odsetki ustawowe od kwoty 47.750 zł, liczone za okres od dnia 21 sierpnia 2018 r. do dnia 5 lipca 2019 r., oraz
  3. c)co do kwoty 117,12 zł, tj. w części zasądzającej na rzecz Powódki H. K. odsetki ustawowe od kwoty 4.500 zł (pkt. 1 lit. „c” wyroku), liczone za okres od dnia 28 grudnia 2018 r. do dnia 5 lipca 2019 r. 2) w zakresie pkt. 2:
  4. a)co do kwoty 35.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, liczonymi od dnia 21 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty (pkt. 2 lit. „a” wyroku), tj. w części zasądzającej na rzecz Powódki P. K. kwotę ponad 20.000 zł z odsetkami ustawowymi, oraz
  5. b)co do odsetek ustawowych, liczonych od kwoty 25.000 zł od dnia 21 sierpnia 2018 r. do dnia 31 lipca 2018 r. (pkt. 2 lit. „b” wyroku) 2) w zakresie pkt. 3:
  6. a)co do kwoty 35.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, liczonymi od dnia 21 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty (pkt. 3 lit. „a” wyroku), tj. w części zasądzającej na rzecz Powoda T. K. kwotę ponad 35.450 zł z odsetkami ustawowymi,
  7. b)co do kwoty 1.821,06, tj. w części zasądzającej na rzez Powoda T. K. odsetki ustawowe od kwoty 35.450 zł liczone za okres od dnia 21 sierpnia 2018 r. do dnia 30 sierpnia 2019 r.
  8. c)co do kwoty 15,37 zł, tj. w części zasądzającej na rzecz Powoda T. K. odsetki ustawowe od kwoty 300 zł liczone za okres od 21 sierpnia 2018 r. do dnia 29 sierpnia 2019 r. (pkt. 3 lit. „b” wyroku) 3) w zakresie pkt. 6 - w całości, 4) w zakresie pkt. 7 - w całości, 5) w zakresie pkt. 8 - w całości Strona pozwana zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:: 1) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego i nienależyte uwzględnienie przez Sąd I instancji, przy ocenie wysokości, należnego Powodom zadośćuczynienia faktu, że: - jak wynika z przeprowadzonych opinii biegłych, przeżywana przez wszystkich Powodów żałoba po śmierci J. K. nie miała charakteru patologicznego, a zatem Powodowie nie przeżywali bólu i traumy po śmierci J. K. w sposób szczególny, ponad przeciętną miarę, - w przypadku Powódki H. K., istotne znaczenie dla nasilenia i zwiększenia odczuwania krzywdy po śmierci męża miały jej indywidualne cechy osobowościowe, a to cechy niedojrzałości osobowościowej, skłonność do nadmiernych reakcji i nadinterpretacji, nadmierne reagowanie na sytuacje stresowe, poczucie smutku i niezadowolenia czy ograniczony wgląd w przyczyny problemów, a nadto w sytuacji gdy jak wynika z opinii biegłej psycholog, Powódka wykazuje predyspozycje do zniekształcania przeżyć doświadczanych w relacjach i przedstawiania ich w nadmiernie pozytywnym świetle, - w przypadku Powódki P. K., w chwili śmierci ojca, była ona dorosła, samodzielna, mieszkała i studiowała w innym mieście, a nadto jak wynika z opinii biegłej psycholog, w stosunku do Powódki brak jest podstaw do wnioskowania o znacznym obniżeniu ilości kontaktów towarzyskich w wyniku śmierci ojca, nie jest możliwe wnioskowanie o negatywnym wpływie śmierci ojca na osiągnięcia w nauce Powódki, a aktualny stan funkcjonowania psychologicznego Powódki nosi cechy istotnych zaburzeń z uwagi na specyficzny rys osobowości i predyspozycje temperamentalne, - w przypadku Powoda T. K., jak wynika z opinii biegłej psycholog, brak jest wystarczających danych pozwalających określić, czy psychologiczna reakcja Powoda na śmierć ojca wpłynęła na jego przyszłość i nadal wpływają na realizacje obowiązków szkolnych, co prowadzić winno do wniosku, że Powodowie nie doznali krzywdy, która uzasadniałaby zasądzenie na ich rzecz kwoty w wysokości aż 87.750 zł na rzecz Powódki H. K., kwoty 70.450 zł na rzecz Powoda T. K. i kwoty 55.000 zł na rzecz Powódki P. K., ponad wypłacone już w likwidacji kwoty, odpowiednio 32.250 zł, 29.550 zł oraz 25.000 zł. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
  9. a)art. 446 § 4 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie od Pozwanego na rzecz każdego z Powodów rażąco wysokiej kwoty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, która nie jest uzasadniona okolicznościami sprawy,
  10. b)art. 481 § 1 w zw. z art. 455 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że: - odsetki od zadośćuczynienia, zasądzonego na rzecz H. K. należą się od dnia 21 sierpnia 2018 r. w sytuacji, gdy wobec częściowego uregulowania należności przez stronę Pozwaną z tego tytułu w dniu 5 lipca 2019 r., odsetki od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia, winny być liczone od dnia następnego, tj. od dnia 6 lipca 2019 r., - odsetki od zasądzonej tytułem odszkodowania kwoty 4.500 zł, należą się do dnia 28 grudnia 2018 r. w sytuacji, gdy wobec częściowego uregulowania należności przez stronę Pozwaną z tytułu odszkodowania w dniu 5 lipca 2019 r., odsetki od tej kwoty, winny być liczone od dnia następnego, tj. od dnia 6 lipca 2019 r., - od kwoty 25.000 zł, która została wypłacona na rzecz Powódki P. K. w dniu 31 lipca 201 8 r. (wypłata na depozyt sądowy - art.

§ 2

k.p.c.) należą się odsetki ustawowe w sytuacji, gdy kwota ta została wypłacona Powódce przed datą, od której nalicza ona odsetki zgodnie z Pozwem, tj. w sytuacji, gdy od tej kwoty, odsetki ustawowe się nie należą, - odsetki od zadośćuczynienia, zasądzonego na rzecz T. K. należą się od dnia 21 sierpnia 2018 r. w sytuacji, gdy wobec częściowego uregulowania należności przez stronę Pozwaną z tego tytułu w dniu 29 sierpnia 2019 r., odsetki od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia winny być liczone od dnia następnego, tj. od dnia 30 sierpnia 2019 r., - 2) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to: a) art. 100 k.p.c. w zw. a art. 98 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wzajemne zniesienie kosztów postępowania, mimo że roszczenie dochodzone pozwem zostało uwzględnione zaledwie w niewielkiej części, a zatem w sytuacji, gdy Powodowie powinni zwrócić Pozwanemu, poniesione przez niego koszty, w tym koszty zastępstwa procesowego w całości, zgodnie z art. 100 zd. 2 k.p.c. III. W oparciu o powyższe zarzuty strona pozwana, na zasadzie art. 386 § 1 k.p.c., wniosła o : 1) zmianę przedmiotowego wyroku w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w części zaskarżonej apelacją, a także stosowną zmianę orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego, poprzez ich zasądzenie w całości od każdego z Powodów na rzecz Pozwanego, według norm prawem przepisanych, zgodnie z art. 100 zd. 2 k.p.c., a także nakazanie Powodom pokrycia kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie od uwzględnionego roszczenia, 2) zasądzenie od każdego z Powodów na rzecz Pozwanego kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie w nieznacznej części. W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny stwierdza, iż zarzuty dotyczące popełnionego błędu w ustaleniach stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy uwzględnił bowiem wszystkie przeprowadzone w tej sprawie dowody, wyciągnął z nich wnioski logiczne, poprawne, w sposób obiektywny, jak również wszechstronny rozważył wszystkie okoliczności ujawnione w toku tego postępowania, a także w oparciu o nie dokonał prawidłowych ustaleń, nie naruszając wskazanych przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. O poprawności tych wniosków, wbrew odmiennemu zapatrywaniu powoda, wyrażonym w zarzucie naruszenia art. 327 1 § 1 k.p.c. świadczą pisemne motywy uzasadnienia skarżonego wyroku, w których drobiazgowo przedstawione zostały wszystkie okoliczności stanowiące jego podstawę, a także omówione dowody ze wskazaniem, dlaczego dano im wiarę. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu dokładnie bowiem opisał proces decyzyjny i przyczyny, jakimi kierował się wydając skarżony wyrok. Przypomnieć należy, że z sformułowanej w treści art. 233 §1 k.p.c. zasady swobodnej oceny dowodów wynika obowiązek wyprowadzenia z zebranego materiału dowodowego wniosków logicznie poprawnych i znajdujących pokrycie w dowodach, a do kryteriów oceny wiarygodności oraz mocy dowodowej należą: doświadczenie życiowe, poprawność logiczna oraz prawdopodobieństwo wystąpienia określonych zdarzeń. Jeżeli jednak z dowodów wyprowadza się wnioski logicznie poprawne oraz zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to ocena ta musi być uznana za prawidłową, chociażby w równym stopniu z tego samego materiału można byłoby wysnuwać wnioski odmienne. Stąd zarzuty apelacji, dla swojej skuteczności, nie mogą polegać na przedstawieniu przez skarżącego własnej wersji wydarzeń i wybiórczym przedstawieniu pewnych faktów, czy okoliczności. Skarżący musi więc wykazać, że oceniając materiał dowodowy, sąd in meriti popełnił uchybienie polegające na braku logiki w wiązaniu faktów z materiałem dowodowym albo też, że wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej lub, że sąd wbrew zasadom doświadczenia życiowego w ogóle nie uwzględnił jednoznacznych związków przyczynowych i skutkowych. Powyższe oznacza, że rolą skarżącego jest obalenie wersji zdarzeń przyjętych przez sąd orzekający, nie zaś zbudowanie własnej. Sąd I Instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. W judykaturze ugruntował się pogląd opowiadający się za kompensacyjnym charakterem przewidzianego w art. 445 §1 k.c. zadośćuczynienia pieniężnego, tj. uznający je za sposób naprawienia szkody niemajątkowej, wyrażającej się krzywdą w postaci doznanych cierpień fizycznych i psychicznych. Powinno ono uwzględniać nie tylko krzywdę istniejącą w chwili orzekania, ale również taką, którą poszkodowany będzie w przyszłości na pewno odczuwać, oraz krzywdę dającą się z dużym stopniem prawdopodobieństwa przewidzieć. O rozmiarze należnego zadośćuczynienia pieniężnego powinien zatem decydować w zasadzie rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, stopień i trwałość kalectwa i inne podobne okoliczności. Niewymierny w pełni charakter tych okoliczności sprawia, że sąd przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym samym wysokości zadośćuczynienia ma pewną swobodę. Podkreśla się, że ocena sądu w tym względzie powinna opierać się na całokształcie okoliczności sprawy. Istotnym elementem indywidualizującym jest wiek poszkodowanego bowiem intensywność cierpień z powodu kalectwa jest większa u człowieka młodego, skazanego na rezygnację z radości życia, jaką daje zdrowie, możność pracy i osobistego rozwoju (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12.09.2002 r., IV CKN 1266/00, Lex nr 80272). Zadośćuczynienie musi przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną, z drugiej zaś strony powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, jednakże uwzględnianie stopy życiowej społeczeństwa przy określaniu wysokości zadośćuczynienia nie może podważać jego kompensacyjnej funkcji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.03.2006 r., IV CSK 80/05, OSNC 2006/10/175). W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił okoliczności uzasadniające przyznanie powodom zadośćuczynienia w kwotach szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przy uwzględnieniu wniosków wypływających z opinii powołanych w sprawie biegłych. Sąd Apelacyjny wywody Sądu Okręgowego w tym zakresie przyjmuje za własne, co sprawia, że zbędne jest ich powtarzanie. Szkoda niemajątkowa dotyka sfery doznań psychicznych człowieka, obejmuje ból, cierpienie, tak fizyczne, jak i psychiczne, jest niewymierna i w zasadzie nieodwracalna, dlatego nie da się jej wyrazić i ocenić w sposób adekwatny w kwocie pieniężnej. Można to uczynić jedynie w sposób przybliżony, pośredni, niedoskonały. W ocenie Sądu Apelacyjnego zadośćuczynienie w wysokości zasądzonej w zaskarżonym wyroku uwzględnia obniżenie jakości życia powodów we wszystkich powołanych płaszczyznach, ujemne przeżycia powodów z tym związane i w pośredni sposób pozwoli na wyrównanie uszczerbku doznanego przez powodów. Sąd Okręgowy prawidłowo również wywiódł okoliczności uzasadniające zasądzenie odsetek od poszczególnych kwot należności zasądzonych wyrokiem biorąc pod uwagę bezterminowy charakter zasadzanych należności stosownie do art. 455 k.c., daty wezwań do zapłaty dochodzonych należności, wysokość żądanych kwot zadośćuczynienia i odszkodowania oraz upływ 30 dniowego terminu do spełnienia świadczenia oraz faktycznych dat częściowego spełnienia świadczeń, a także treść żądania powodów sprecyzowanego ostatecznie pismem z dnia 19 listopada 2019 r. (k. 142-143). Apelacja w tym zakresie uzasadniona jest jedynie w nieznacznej części, w jakiej odnosi się do omyłkowego wskazania w punkcie 3 b zaskarżonego wyroku kwoty 29.950,00 zł w miejsce kwoty 29.550,00 zł faktycznie wypłaconej na rzecz powoda T. K. tytułem zadośćuczynienia w toku postępowania likwidacyjnego, daty początkowej biegu odsetek wskazanej w punkcie 1 c od kwoty należności 4.500,00 zł zasądzonej tytułem odszkodowania na rzecz powódki H. K. przy uwzględnieniu, że powódka sprecyzowała pismem z dnia 19 listopada 2019 r., że domaga się zasądzenia odsetek od tej należności od dnia 06 lipca 2019 r. oraz odsetek od kwoty 25.000 zł objętej punktem 2 b wyroku, która została wypłacona na rzecz Powódki P. K. w dniu 31 lipca 2018 r. (wpłata do depozytu sądowego - art.

§ 2

k.p.c.), a zatem przed datą, od której powódka domagała się zasądzenia odsetek (21 sierpnia 2018 r – pismo z dnia 09 września 2019 r., k. 112, a następnie 29 marca 2019 r. – pismo z dnia 19 listopada 2019 r., k. 142-143). Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty apelacji odnoszące się do obciążenia powodów obowiązkiem zwrotu kosztów procesu oraz co do obciążenia stron obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych (którymi w zakresie wydatków związanych z wynagrodzeniami biegłych Sąd Okręgowy obciążył w całości stronę pozwaną). Zgodnie z art. 100 k.p.c. w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone, z tym że sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Nadto stosownie do art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd Okręgowy prawidłowo wywiódł, iż w okolicznościach niniejszej sprawy za zasadne uznać należy wzajemne zniesienie kosztów procesu. Przedmiotem roszczenia powodów było bowiem zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej, które ze swej istoty ma charakter oceny i ustalenie wysokości należnych z tego tytułu kwot zależało od uznania Sądu, a subiektywne poczucie krzywdy i odczuwane cierpienie często uniemożliwia dochodzącemu roszczenia na jego obiektywną ocenę i prawidłowe wyważenie wysokości żądań. Skoro strona pozwana w postępowaniu likwidacyjnym bezzasadnie obniżyła świadczenia należne powodom, to wystąpienie przez nich do sądu było w pełni usprawiedliwione. Pomimo więc, że powodowie określił swoje żądania w sposób nadmierny, przez co powództwo zostało w większości oddalone, nie jest słuszne obciążanie ich obowiązkiem zwrotu stronie pozwanej kosztów procesu w jakiejkolwiek części. Sąd Okręgowy na podstawie art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach, Sąd nakazał ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę stanowiącą część kosztów sądowych: opłatę od pozwu obliczoną od wartości uwzględnionego powództwa oraz wydatki na opinie biegłych. Wydatki poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa to koszty opinii biegłych w wysokości 2.259 zł i 674,32 zł. Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że względy słuszności przemawiają za zasadnością ściągnięcia od strony pozwanej pełnych wydatków za opinie biegłych, gdyż nawet w razie dochodzenia przez powodów roszczeń wyłącznie w części uwzględnionej wysokość wydatków wyniosłaby taką samą kwotę (tzn. koszt opinii byłby taki sam także w przypadku dochodzenia przez powodów jedynie roszczenia w części zasądzonej), gdyż w takim przypadku sporządzone by zostały te same opinie o takim samym zakresie i przedmiocie. Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny, na zasadzie art. 385 i art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzekł Sąd Apelacyjny na zasadzie art. 98 § 1, §1 1, §3 k.p.c. w zw. z §2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.