kc, powoduje nieważność umowy w całości albowiem określają główne świadczenia stron i bez nich nie może ona być nadal wykonywana. Sąd , w ramach takiej oceny, podnosił w szczególności , iż Sąd Najwyższy w wyroku z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 uznał , że postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych. Natomiast w celu ustalenia, czy klauzula rażąco narusza interesy konsumenta, należy wziąć przede wszystkim pod uwagę, czy pogarsza ona jego położenie prawne w stosunku do tego, które, w braku odmiennej umowy, wynikałoby z przepisów prawa, w tym dyspozytywnych. Natomiast rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję, na niekorzyść konsumenta praw i obowiązków wynikających z umowy, skutkujące niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelne traktowanie. Brak indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych przez powodów postanowień umownych dotyczących indeksacji, wynika już z samego sposobu zawarcia umowy - opartego o treść stosowanego przez bank wzorca umowy i Regulaminu kredytu hipotecznego (...). Taki sposób zawierania umowy w zasadzie wyklucza możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że powodowie nie mieli wpływu na ukształtowanie treści podważanych obecnie postanowień właśnie dotyczących sposobu indeksacji , które, stosując stosowany przez siebie wzorzec , narzuciła im strona pozwana. Postanowienia dotyczące warunków przeliczenia należy uznać za określające podstawowe świadczenia w ramach zawartej umowy, charakteryzujące tę umowę jako podtyp umowy kredytu. Nie ograniczają się do posiłkowego określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia kredytobiorcy w przyszłości, ale wprost świadczenie to określają. Bez przeprowadzenia tych przeliczeń nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału podlegającego spłacie - wyrażonego w walucie obcej , ani też należności odsetkowych, obciążających kredytobiorcę , naliczanych właśnie od tej kwoty. Postanowienia te zostały tak ukształtowane w zakresie treści ,że powodowie nie byli w stanie oszacować kwoty, którą będą mieli obowiązek w przyszłości świadczyć, a zasady przewalutowania określał jednostronnie pozwany bank. Tymczasem zgodnie z wykładnią art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93 /13/ EWG dokonanej przez TSUE w orzeczeniu wydanym w sprawie C- 186/16 , wymaganie wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. Kredytobiorca musi zostać jasno poinformowany, że podpisując umowę kredytu w obcej walucie, ponosi pewne ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie. Zdaniem Sądu Okręgowego, prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego przez bank wobec małżonków N. , wymagało pełnej informacji o ryzyku kursowym - zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty - możliwej do uzyskania w dacie zawarcia umowy. W rozstrzyganej sprawie strona pozwana tego obowiązku wobec kredytobiorców nie wypełniła . Z zapisu § 1 ust. 1 umowy wynika, że kredytobiorcy oświadczyli, że są świadomi ryzyka kursowego związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego w całym okresie kredytowania. Jednak jak wynika z ich zeznań , otrzymali informacje od pracownika banku, że kredyt w tej postaci jest dla nich korzystny ze względu na to, że frank szwajcarski jest najbardziej stabilną walutą, a raty będą stałe. Z dołączonego do odpowiedzi na pozew dokumentu w postaci oświadczenia kredytobiorcy o wyborze waluty obcej wynika, że wahania kursu franka przedstawiono im z okresu jedynie ostatnich dwunastu miesięcy przed zawarciem umowy dla wyliczenia wysokości raty kapitałowo-odsetkowej, e/ oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, wobec czego dla jej wyniku bez znaczenia jest to , w jaki sposób była wykonywana przez strony, jak również w jaki sposób pozwany bank rzeczywiście ustalał kurs franka szwajcarskiego do złotówki oraz jak finansował udzielanie kredytów indeksowanych, [na co także strona pozwana powoływała się w swojej argumentacji kwestionującej zasadność roszczeń małżonków N. – dodatek redakcyjny S.A.], f/ postanowienia umowne przewidujące stosowanie kursów wyznaczanych przez bank przy wykonywaniu mechanizmu indeksacji kredytu są przyznaniem przedsiębiorcy- bankowi prawa do jednostronnego kształtowania wysokości świadczeń stron umowy. Dotyczy to najpierw kwoty postawionej do dyspozycji kredytobiorcy, a następnie wysokość jego świadczeń - wyrażonych w złotych rat, które zobowiązany jest spłacać. Kredytobiorca narażony jest w ten sposób na arbitralność decyzji banku, a równocześnie, wobec braku jakichkolwiek kryteriów, nie przysługują mu żadne środki, które pozwoliłyby chociażby na późniejszą weryfikację prawidłowości kursu ustalonego przez silniejsza stronę stosunku umownego. Jest to przy tym postępowanie nieuczciwe, sprzeczne z dobrymi obyczajami jako rażąco naruszające równowagę stron umowy na korzyść strony silniejszej, która nie tylko może żądać spełnienia świadczenia w określonej przez siebie wysokości, ale też korzystać z szeregu postanowień o charakterze sankcji m.in. podwyższone karne oprocentowanie, możliwość wypowiedzenia umowy, gdyby konsument swojego , w ten sposób określonego świadczenia, nie spełniał . O niegodności ze wskazanymi kryteriami niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień , świadczy także niedostateczna ze strony banku informacja dla powodów o ryzyku kursowym i możliwej jego rzeczywistej skali. Ten brak uniemożliwiał im podjęcie racjonalnej decyzji związanej z zawarciem umowy, na co oboje zwracali uwagę w swoich zeznaniach, g/ skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta. Skoro dotyczą one , w weryfikowanej w rozstrzyganej sprawie umowie mechanizmu indeksacji , należy przyjąć , że tą potencjalna eliminacją objęty jest ten mechanizm jako całość , wobec tego umowa zostaje go pozbawiona. Ma to ten skutek, iż przestaje być możliwe ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorców, które podlega zwrotowi i stanowi także podstawę naliczenia odsetek należnych od nich bankowi. Dlatego umowa z 10 czerwca 2008 jest nieważna w całości albowiem powstałej w ten sposób luki nie można zastąpić żadnymi innymi regulacjami. Umowa nie może być realizowana , tym bardziej , że nie przewidywała [ przy jej zawieraniu – dodatek redakcyjny S.A. ] możliwości regulowania zobowiązania powodów w walucie szwajcarskiej. Sąd I instancji wskazał dodatkowo , w powołaniu się na wyrok TSUE C- 260/18 , że małżonkowie N. powołując się na niedozwolony charakter wskazanych przez siebie postanowień umownych , podczas postępowania , na rozprawie oświadczyli , iż mają pełną świadomość skutków dotyczących ustalenia nieważności umowy kredytowej i ewentualnej konieczności rozliczenia się z bankiem. Jednocześnie podtrzymali żądanie ustalające. Jako usprawiedliwione , co do zasady, Sąd Okręgowy ocenił także sformułowane przez powodów roszczenie pieniężne. W warunkach ustalenia nieważności umowy kredytowej , która była podstawą spełnionych przez nich świadczeń na rzecz strony przeciwnej , stanął na stanowisku zgodnie z którym podstawą ich zwrotu przez bank są przepisy o nienależnym świadczeniu / art. 410§1 w zw z §2 kc oraz 405 kc / , przy zastosowaniu afirmowanej w orzecznictwie SN teorii dwóch kondykcji / uchwała z 7 maja 2021 r. , sygn. III CZP 6/21, mająca moc zasady prawnej/ Pokreślił przy tym , że kwota świadczenia zwrotnego dochodzonego przez powodów nie była przez druga stronę kwestionowana, h/ niezasadny był podnoszony przez stronę pozwaną , wobec roszczenia pieniężnego powodów , zarzut jego przedawnienia. Odwołując się do uchwały SN z 6 maja 2021r , sygn. III CZP 6/21 wskazał , iż kredytobiorca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Do tego czasu nie może dojść do realizacji wzajemnych rozliczeń finansowych pomiędzy stronami, a wzajemne roszczenia z tego tytułu , nie uzyskują waloru wymagalności. Brak tej cechy [ także w odniesieniu do pretensji finansowej małżonków N. , wyklucza zasadności ocenianego zarzutu strony przeciwnej, i/ roszczenie powodów nie jest uzasadnione, ulegając oddaleniu , jedynie w niewielkiej części, w odniesieniu do żądania zapłaty odsetek ustawowych. Domagali się określenia ich początkowej daty od 26 lutego 2021r. Zdaniem Sądu I instancji są one im należne od kwoty dochodzonej z tytułu spełnionych bez ważnej podstawy świadczeń [ 139 508, 55zł ] od daty późniejszej, a to od dnia następnego po doręczeniu stronie pozwanej odpisu pozwu. Dlatego , iż w wezwaniu przedsądowym powodowie nie oznaczyli wysokości kwoty , której domagają się od byłego kredytodawcy z tytułu postulowanych rozliczeń . Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była norma art. 98 §1 kpc i zasada odpowiedzialności za jego wynik, przy uznaniu strony pozwanej za przerywającą spór. Apelację od tego orzeczenia złożyła strona pozwana i obejmując jej zakresem punkty I , II i IV jego sentencji ,we wniosku środka odwoławczego , domagała się w pierwszej kolejności wydania przez Sad Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego ,którym powództwo zostanie oddalone w całości, a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego. Jako wniosek ewentualny sformułowała żądanie uchylenia orzeczenia w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Środek odwoławczy został oparty na zarzutach : - naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści wydanego wyroku istotne znaczenie , a to : a/ art. 235 22 pkt 1 kpc w zw z art. 227 kpc wobec pominięcia przez Sąd wnioskowanego przez bank dowodu z zeznań świadka R. D. , który miał istotne informacje pozwalające potwierdzić , że postanowienia umowy kwestionowane przez kredytodawców, nie były niezgodne z dobrymi obyczajami i nie naruszały w sposób rażący interesów konsumentów. Szczególnie , iż bank nie mógł dowolnie ustalać kursów przeliczania obu walut. Błąd ten polegał także , zdaniem strony skarżącej, na nie uwzględnieniu jego wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, rodzajowo ściśle w podstawie zarzutu określonych , których treść pozwoliłaby potwierdzić , że postanowienia umowy stron nie naruszają w sposób przyjęty nietrafnie przez Sąd , interesów powodów, b/ art. 233 §1 kpc w zw z art. 299 kpc w następstwie przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną , przy której Sąd niezasadnie obdarzył wiarygodnością relacji powodów , a nadto przyjął , iż bank mógł swobodnie i jednostronnie ustalać kursy waluty szwajcarskiej w stosunku do złotego na potrzeby stosowania umownego mechanizmu przeliczenia mimo , iż był zobligowany stosować w tym zakresie dane ukształtowane przez rynek wymiany walut. Nietrafnie też , na skutek tego błędu, przyjął , iż powodowie nie zostali prawidłowo i dostatecznie dla podjęcia przez nich decyzji o wyborze rodzaju umowy kredytowej , poinformowani przez bank o ryzyku walutowym. Sąd nie wziął w szczególności pod uwagę , że małżonkowie N. co innego potwierdzili w swoich oświadczeniach na piśmie , złożonych wobec strony skarżącej. Informacja banku w tym zakresie opierała się na kompletnych symulacjach zmian kursowych w czasie, z którymi byli zapoznani przed podpisaniem umowy. Sąd Okręgowy przekroczył granice swobodnej oceny dowodów także przez to , iż niezasadnie ustalił , że umowa nie była poprzedzona negocjacjami stron w przedmiocie treści kwestionowanych w procesie postanowień. Braku negocjacji przeczy treść wniosku kredytowego , wypełnianego przez kredytobiorców , którzy zadecydowali się na kredyt indeksowany walutą szwajcarską. Mieli także wpływ na treść harmonogramu spłat albowiem oni zdecydowali o dacie uruchomienia kredytu /wypłaty pierwszej transzy kapitału/ , której pochodną była ostateczna treść tego dokumentu. Zarzucana wada postępowania Sądu niższej instancji miała polegać także na tym , iż nieoprawnie zinterpretował treść aneksu do umowy , którym strony zmieniły, podczas jej obowiązywania, część postanowień kontraktu kredytowego oraz treści Regulaminu , który przewidywał możliwość przewalutowania kredytu z której powodowie nie skorzystali w trakcie trwania umowy Zdaniem skarżącego banku Sąd wadliwie ustalił także , że na powodów została przerzucona całość ryzyka walutowego wynikającego z mechanizmu przeliczenia mino , że byli przed nim zabezpieczeni w sposób bliżej opisany w motywach zarzutu. Niepoprawnie bo wyrywkowo a nie całościowo ocenił także zeznanie świadka D. S. i w jej następstwie nie ustalił , że powodowie byli właściwie informowani o ryzyku walutowym , c/ art. 316 §1 kpc wobec nie uwzględnienia stanu prawnego obowiązującego w dniu zamknięcia rozprawy a wobec tego nie dokonania oceny roszczeń powodów przez pryzmat treści , w tej dacie obowiązującej, normy ar 358 §2 kc oraz 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe, - naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie : 1/ art.
1 i 3 kc wobec uznania , że postanowienia umowy stron nie były indywidualnie negocjowane , 2/ art.
kc §2 kc wobec wyrażenia oceny , że abuzywność części postanowień umowy z dnia 10 czerwca 2008r , prowadzi do jej nieważności w całości mimo , że w pozostałym zakresie mogła być nadal wykonywana , 3/ art.
z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG , wobec uznania umowy za nieważną mimo , iż kwestionowane przez powodów jej postanowienia zostały wyeliminowane przez strony sporu poprzez podpisanie aneksu nr (...) do niej , 4/ art.
z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/ 13/ EWG poprzez ustalenie nieważności umowy , pomimo braku uprzedniego poinformowania powodów o takim skutku , w warunkach gdy przynosi on dla nich obiektywnie , niekorzystne konsekwencje, 5/ art. 65§1 i 2 kc w zw z art. 56 kc poprzez dokonanie przez Sąd nieprawidłowej , bez uwzględnienia wszystkich kodeksowych kryteriów , interpretacji treści oświadczeń woli stron zawartych w umowie kredytowej. Poprawna ich wykładnia natomiast powinna prowadzić do wniosku , iż bank nie miał możliwości dowolnego ustalenia kursu walut polskiej i szwajcarskiej , 6/ art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe oraz
kc w zw z art. 58 §1 i 2 kc i 358 §2 kc oraz 3 kc i 6 ust. 1 Dyrektywy , art. 353 1kc oraz 65§1i2 , art. 5 kc oraz art. 4 tzw. ustawy antysreadowej i ustalenia umowy za nieważną mimo , że brak było do tego podstaw, a umowa może nadal obowiązywać przy wypełnieniu niewiążących powodów / przy uwzględnieniu stanowiska Sądu co do ich abuzywności, które jest zdaniem skarżącego wadliwe z powołanych wyżej i szczegółowo uzasadnionych przyczyn /, treścią przepisów dyspozytywnych albo też , w zakresie kursu przeliczenia , średnim kursem franka szwajcarskiego do złotówki publikowanym przez NBP w poszczególnych terminach płatności rat kredytowo - odsetkowych obciążających [ nadal ] powodów. Zdaniem strony pozwanej Sąd I instancji ustalając nieważność umowy, naruszył podstawowe zasady na jakich opiera się prawo cywilne , a to zasadę proporcjonalności oraz honorowania jako nadal obowiązującej, umowy zawartej przez strony. Nie rozważył także czy taki skutek [ nieważności ab initio ], nie narusza zasad współżycia społecznego, 7/ art. 58 §1 kc w zw. z art.
1 i 2 kc oraz art.6 ust. 1 Dyrektywy , wobec ustalenia nieważności czynności prawnej stron mimo , że powodowie nie byli pouczeni przez Sąd I instancji o jej skutkach. W ten sam sposób był motywowany także zarzut naruszenia art. 65 §1 kc w zw z art. 354 § kc , 8/ art. 56 kc wobec jego niezastosowania i nie wypełnienia jego treścią luk powstałych w umowie stron po tym, kiedy część jej postanowień została oceniona jako nie wiążąca dla powodów jako konsumentów, 9/ art. 69 ust.2 pkt 4a i ust. 3 ustawy Prawo bankowe oraz art. 4 ustawy o zmianie tej ustawy z dnia 29 lipca 2011r wobec ich niezastosowania przy ocenie roszczenia ustalającego sformułowanego przez małżonków N. , 10/ art. 65 1 i 2 kc jako konsekwencji nie wzięcia pod uwagę przez Sąd orzekający , że powodowie , podpisując umowę, wyrazili zgodę na określony w niej zakres ilościowy swojego zobowiązania wobec banku, 11/ art. 358 2 kc , w brzmieniu obowiązującym w dniu zamknięcia rozprawy przed Sądem Okręgowym, poprzez jego niezastosowanie , podobnie jak art. 41 Prawa wekslowego oraz art. 24 ust. 3 ustawy o Narodowym banku Polskim dla wypełnienia ich treścią luk po usunięciu z umowy stron postanowień uznanych / nietrafnie / przez za mające niedozwolony charakter, 12 / art. 189 kpc , jako konsekwencji wyrażenia wadliwej oceny zgodnie z którą powodowie legitymują się interesem prawnym w żądanym ustaleniu , 13/ art. 405 kc i 410 2 kc wobec nieuzasadnionego zastosowania Tych przepisów przy ocenie roszczenia pieniężnego dochodzonego przez kredytobiorców , w warunkach uznania , że bank został kwotą zasądzonego na rzecz powodów świadczenia , bezpodstawnie wzbogacony , 14 / art. 118 kc w zw z art. 120 kc , jako konsekwencji nie podzielenia przez Sąd I instancji zarzutu przedawnienia, podniesionego przez bank , przy nietrafnej kwalifikacji roszczenia powodów jako nie mającego charakteru okresowego, 15/ art. 58 1 kc w zw. z art. 410 1 i 2 kc oraz 411 pkt 2 i 4 kc w ten sposób , że kwota zasądzona na rzecz K. i P. N.
i 2 kc w powiązaniu ze wskazanymi przez bank przepisami kodeksu cywilnego czy art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG , art. 65 §1 i 2 ,kc art. 56 kc w zw z art. 58 §1i 2 kc i art. 69 ust. 3 ustawy prawo bankowe oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/ 13EWG . Nietrafnie powołuje także zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011r o zmianie ustawy Prawo bankowe, a także przepisów art. 41 prawa wekslowego jak i art. 24 ust.3 ustawy o Narodowym Banku Polskim. Trzeba przy tym dostrzec i podkreślić , że zarzuty te są , w różnych konfiguracjach normatywnych , powtarzane przez stronę skarżącą kilkukrotnie , co powoduje nie tylko nadmierne redakcyjnie rozbudowanie tak tej części apelacji ale również , nie łącząc się ze zwiększeniem siły przekonywania argumentacyjnego nie służy również czytelności środka odwoławczego jako takiego. Także z tych powodów zostaną one omówione w sposób zbiorczy, skoro za ich pośrednictwem strona pozwana kwestionuje w istocie trzy elementy oceny prawnej Sądu I instancji./ w zakresie roszczenia ustalającego/ To , że postanowienia umowy kredytowej, wskazane przez powodów , w ogóle mogą podlegać ocenie Sądu z punktu widzenia abuzywności, skoro nie przynależą do elementów kształtujących główne świadczenia stron , to , że mają charakter niedozwolony , w warunkach wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców w odniesieniu w szczególności do mechanizmu waloryzacji / zastosowania klauzul przeliczeniowych / i ich konsekwencji dla wysokości obciążającego powodów zobowiązania oraz ryzyka walutowego. Trzecim elementem składającym się na tę apelacyjną krytykę są konsekwencje, które Sąd wyciągnął z potwierdzenia abuzywności części postanowień umowy z dnia 10 czerwca 2008r , ustalając jej nieważność w całości. Przepisy art.
i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy. Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej /por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./. Przewidziana przez art.
kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego, ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej 58 kc oraz 353 1 kc. Trzeba przy tym dodać że regulacja odnosząca się do umów z konsumentem nie przewiduje możliwości oceny, czy przedsiębiorca, bez niedozwolonych postanowień, zawarłby określoną umowę. Bezskuteczność klauzuli umownej oznacza, że , co do zasady, ma on obowiązek wykonania umowy pomimo tego, że została z niego usunięta niedozwolona klauzula. W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę
k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej jaką jest art. 58 §1 i 2 oraz 3 kc oraz art. 353 1kc. W konsekwencji , zarzuty niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej w dniu 10 czerwca 2008r , mogą być oceniane z punktu widzenia tylko tego przepisu, a nie ogólnych, wskazanych wyżej, norm kodeksowych. Dlatego nie ma racji Sąd Okręgowy, przeprowadzając ocenę kwestionowanych przez powodów postanowień umownych przez pryzmat zgodności czynności prawnej stron jako całości z tymi ogólnymi normami kodeksowymi. Na tę nieprawidłowość , chociaż zupełnie inaczej zarzuty naruszenia tych norm motywując , zwraca uwagę także strona skarżąca. Tym nie mniej nawet błąd Sądu Okręgowego w tym zakresie nie ma znaczenia dla oceny apelacyjnej orzeczenia w jego aktualnie określonej części, gdyż w ostatecznym wyniku, uwzględnienie roszczenia ustalającego odpowiada prawu. Sąd I instancji nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art.
i 2 kc ,w powiązaniu z innymi normami powołanymi przez stronę skarżącą , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według tabeli kursów obowiązujących w (...) Bank S.A. To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego powodowie jako klienci – konsumenci - nie mieli żadnego wpływu , ten bowiem był wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie małżonkom N. udostępnione przez bank oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich zobowiązania kredytowego. Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące powodów. Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z kredytobiorcami indywidualnie uzgodnione. W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie. / por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /. Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z powodami nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie. W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron. Po wahaniach w orzecznictwie sądowym ostatecznie zostało przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego, w kredytach denominowanych i indeksowanych do waluty obcej [ waloryzowanych walutą obcą ] / por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /. Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika to , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji. Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art. 3851 § 1 zd. drugie k.c.) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 dyrektywy nr 93/13. Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych. Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy K. i P. N.
nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. / por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis / Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/. / por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /. W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy z 10 czerwca 2008r.,w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść. / por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex. Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. W rozpoznawanej sprawie , o czym była już uprzednio mowa , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami. Potwierdzili swoje stanowisko w sposób nie budzący wątpliwości, pouczeni przez Sąd I instancji. Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali od banku złotówki po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz są zobowiązani spełniać na rzecz banku , w ramach umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu małżonków N.. Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę. Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak. Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w 2008r było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika LIBOR stosowanego tylko w kredytach walutowych , oraz wypadku kredytu waloryzowanego do takiego zagranicznego pieniądza. Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia. Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiane zarzuty materialne są - szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów - niedopuszczalne - skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony. Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach]. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce. Odeprzeć również należy, jako nietrafny, zarzut naruszenia art. 4 ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe z dnia 29 lipca 2011r gdyż , jak już była o tym mowa, decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumentów ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji ich zobowiązania walutą franka szwajcarskiego. Jak wskazano na wstępie tej części uzasadnienia , ponieważ przedmiotem oceny Sądu Apelacyjnego było tylko rozstrzygnięcie objęte punktem I sentencji wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu , nie będzie się wypowiadał o tym jak ocenia te zarzuty środka odwoławczego banku , które sformułował wobec orzeczenia w przedmiocie zgłoszonego przez powodów świadczenia pieniężnego i powiązanych z nim zarzutów, podniesionych przez bank już po złożeniu apelacji. Z podanych powodów w uznaniu apelacji strony pozwanej za niezasadną Sąd Odwoławczy orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 385 kpc. W sytuacji , gdy uzasadniany wyrok jest wyrokiem częściowym, Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania apelacyjnego.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.