pkt 1 kpc podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność ta jest niesporna, stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym, zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem, lub uprawdopodobniona dokumentem potwierdzającym jej uznanie przez powoda. Zgodnie natomiast z art.
kpc pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż wierzytelności przedstawione przez pozwanych do potrącenia z wierzytelnością dochodzona przez powoda w przedmiotowej sprawie wynikają z tego samego stosunku prawnego. Należało zatem ustalić czy oświadczenie o potrąceniu złożone przez pozwanych było skuteczne materialnie oraz czy procesowy zarzut potrącenia został złożony przez pozwanych w terminie wynikającym z art.
W myśl art. 498 § 1 kc gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Zgodnie z art. 498 § 2 kc wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Jak wynika zaś z art. 499 kc potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Pozwani złożyli powodowi oświadczenie o potrąceniu ich wierzytelności z wierzytelnością powoda dochodzoną w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika, który był przez nich upoważniony do złożenia oświadczenia materialnoprawnego o potrąceniu wierzytelności przysługujących pozwanym wobec powoda. Nie ulega też dla Sądu wątpliwości, iż przedstawione przez pozwanych wierzytelności wynikające z wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu wydanego w sprawie sygn. akt I C 337/19 w zakresie należności głównych i odsetek ustawowych za opóźnienie od nich naliczonych do dnia 10 listopada 2023 r. były wymagalne w czasie, gdy powód odebrał oświadczenie o potrąceniu. Zdaniem Sądu jednak w momencie składania oświadczenia o potrąceniu nie była wymagalna przedstawiona do potrącenia przez pozwanych wierzytelność w kwocie 129.460,10 zł stanowiąca pozostałą do rozliczenia sumę nienależnie pobranych przez powoda świadczeń z tytułu rat kapitałowo – odsetkowych wpłaconych przez pozwanych w wykonaniu nieważnej umowy do dnia 2 października 2023 r. Kwota ta stanowiła świadczenie nienależne a zatem jej wymagalność w rozumieniu art. 498 § 1 kc wyznaczać należało z uwzględnieniem art. 455 kc, co oznacza wezwanie dłużnika do zapłaty i upływ okresu „niezwłoczności” (przy braku innych wskazań) na spełnienie świadczenia. (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt I ACa 97/22, LEX nr 3423636) W ocenie Sądu złożenie przez pozwanych oświadczenia o potrąceniu z wierzytelnością powoda ich wierzytelności w kwocie 129.460,10 zł, która to wierzytelność stawała się wymagalna po wezwaniu powoda do jej zapłaty i po upływie terminu niezwłoczności na jej zapłatę, nastąpiło zanim wierzytelność ta stała się wymagalna. W momencie składania oświadczenia o potrąceniu nie upłynął bowiem okres niezwłoczności w spełnieniu świadczenia. W tej sytuacji materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu z wierzytelnością powoda, dochodzoną w przedmiotowej sprawie, wierzytelności pozwanych w kwocie 129.460,10 zł było nieskuteczne. Ponieważ oświadczenie materialnoprawne o potrąceniu tej kwoty było nieskuteczne, nie jest możliwe uwzględnienie złożonego przez pozwanych procesowego zarzutu potrącenia w tym zakresie. Ponieważ materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu z wierzytelnością powoda dochodzoną w przedmiotowej sprawie wierzytelności pozwanych wynikających z wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu wydanego w sprawie sygn. akt I C 337/19 w zakresie należności głównych i odsetek ustawowych za opóźnienie od nich naliczonych do dnia 10 listopada 2023 r. było skuteczne ustalić należało, czy pozwani zachowali termin do zgłoszenia procesowego zarzutu potrącenia. Kwota 267.075,12 zł zasądzona od powoda na rzecz pozwanych wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 29 kwietnia 2022 r. wydanym w sprawie sygn. akt I C 337/19 była wymagalna w zakresie kwoty 99.751,70 zł w dniu 8 sierpnia 2019 r. a w zakresie kwoty 167.323,42 zł w dniu 28 stycznia 2022 r. Natomiast odsetki ustawowe za opóźnienie od tych kwot stawały się wymagalne po upływie każdego kolejnego dnia, w którym kwoty, od jakich zasądzono odsetki, nie zostały zapłacone. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż procesowy zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanych był bezskuteczny gdy chodzi o potrącenie kwoty 267.075,12 zł, gdyż był zgłoszony po upływie terminu wynikającego z art.
Z tej samej przyczyny bezskuteczny był też procesowy zarzut potrącenia wierzytelności stanowiącej kwotę naliczonych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 99.751,70 zł za okres od dnia 8 sierpnia 2019 r. do dnia 10 listopada 2023 r. i wierzytelności stanowiącej kwotę naliczonych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 167.323,42 zł za okres od dnia 29 stycznia 2022 r. do dnia 10 listopada 2023 r. Odsetki te były bowiem wymagalne wcześniej niż 2 tygodnie przed złożeniem przez pozwanych pism procesowych z zarzutami potrącenia, które to pisma zostały złożone w dniu 24 listopada 2023 r. Mając na uwadze nieskuteczność zarzutu potrącenia oraz fakt, iż powód wypłacił pozwanym z tytułu kapitału kredytu kwotę 346.571,01 zł Sąd zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda żądaną przez niego po ograniczeniu powództwa kwotę 173.868,07 zł. Zwrot świadczenia nienależnego powinien nastąpić po wezwaniu dłużnika, gdyż zgodnie z art. 455 kc jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Powód wezwał pozwanych do zwrotu w terminie 1 miesiąca wypłaconego im na podstawie umowy kapitału kredytu w kwocie 349.432,42 wezwaniami do zapłaty, które zostały doręczone pozwanym w dniu 21 października 2022 r. A zatem roszczenie powoda o zwrot kapitału kredytu stało się wymagalne w dniu 21 października 2022 r. Zatem na postawie art. 481 kc w zw. z art. 359 § 1 i 2 kc Sąd zasądził od pozwanych na rzecz powoda odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 173.868,07 zł od dnia 22 listopada 2022 r. do dnia zapłaty. Ponieważ roszczenia ewentualne pozwu zgłoszone zostały na wypadek nie uwzględnienia przez Sąd żądania głównego, a Sąd żądanie to uwzględnił, zbędnym było zajmowanie się nim. Powód dochodził w przedmiotowym procesie zasądzenia kwoty 541.766,49 zł. W toku procesu cofnął on powództwo w zakresie kwoty 367.898,42 zł w tym w zakresie kwoty 192.334,07 zł uznając, iż żądanie jej nie było zasadne i kwoty 175.564,35 zł uznając, iż na skutek oświadczenia o potrąceniu, złożonego przez pozwanych już po złożeniu przez nich odpowiedzi na pozew, kwota ta uległa umorzeniu wskutek tego potrącenia. Powoda należy uważać wobec tego za przegrywającego sprawę w zakresie kwoty 192.334,07 zł Żądania powoda okazały się zasadne w 64 %. Zgodnie z art. 100 kpc w takiej też proporcji Sąd rozdzielił koszty procesu. Na poniesione przez powoda koszty procesu złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 27.088,35 zł, wynagrodzenie pełnomocnika powoda w kwocie 10.800,00 zł ustalone stosownie do treści § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. W sumie powód poniósł koszty procesu w wysokości 37.905,35 zł. Poniesione przez pozwanych koszty procesu to wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w kwocie 10.800,00 zł i wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w kwocie 10.800,00 zł ustalone stosownie do treści § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw w kwocie 34,00 zł. W sumie pozwani ponieśli koszty procesu w wysokości 21.634,00 zł. Łącznie koszty postępowania poniesione przez strony wyniosły 59.539,35 zł. Powód powinien ponieść 36 % tych kosztów a więc kwotę 21.434,17 zł. Ponieważ poniósł on wyższe koszty Sąd zasądził od pozwanych solidarnie na jego rzecz kwotę 16.471,18 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.