Sygn. akt I ACa 3035/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2023 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Elżbieta Zalewska - Statuch Prot

§ 1

kpc poprzez przyjęcie, że nie można prowadzić egzekucji z majątku osobistego dłużnika;

1. naruszenia prawa materialnego i procesowego, tj. art. 841 § 1 -3 kpc poprzez błędne przyjęcie, iż zachodzą przesłanki do zwolnienia zajętej nieruchomości spod egzekucji;
2. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 227 kpc, art. 228 kpc, art. 231 kpc i art. 232 kpc;
3. naruszenie art. 327 1 kpc poprzez niewskazanie dowodów na których się oparł Sąd, przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku;
4. naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów mające wpływ na wynik sprawy, między innymi poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego oraz brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego;
5. niezgodność ustaleń faktycznych sądu z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności poprzez ustalenie, że powódka udowodniła podstawy faktyczne swojego roszczenia. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postepowania apelacyjnego. Powódka wniosła o oddalenie apelacji jako bezzasadnej i zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest zasadna, choć nie wszystkie zgłoszone w niej zarzuty zasługiwały na podzielenie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż kontrola instancyjna zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadziła do akceptacji ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji, gdyż na podstawie zaproponowanego przez powódkę materiału dowodowego prawidłowo zostały ustalone okoliczność istotne dla rozstrzygnięcia spawy oraz z poszanowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego oceniono zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - jednak wskutek błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego Sąd Okręgowy doszedł do nieprawidłowych wniosków o zasadności powództwa, co powodowało konieczność wydania orzeczenia reformatoryjnego na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Podnosząc się do poszczególnych zarzutów Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie nie sposób uwzględnić zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Przypomnieć należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że dla skuteczności zarzutu naruszenia powyższego przepisu konieczne jest wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu. W szczególności strona skarżąca powinna wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt VI ACa 567/06, LEX nr 558390). Nadto, prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. powinien być przez apelującego połączony z zarzutem błędnych ustaleń faktycznych. W apelacji powinno zatem zostać zaznaczone, które dowody, w jakim zakresie i dlaczego, zdaniem strony skarżącej, zostały przez sąd ocenione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, które ustalenia faktyczne są wadliwe i jakie powinny być ustalenia prawidłowe, ewentualnie jakich ustaleń zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Powyższe oznacza, że taki zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione, że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji, orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść. Po wtóre strona powinna wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń, nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i/lub zasadami logicznego rozumowania, czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia. Brak oparcia stawianego zarzutu na powyższych zasadach, wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną, nie doniosłą z tego punktu widzenia polemiką z oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji (patrz: orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex). Dopóki bowiem przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria, Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę, a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych, aprobować. Tego rodzaju argumentacji strona pozwana w istocie nie przedstawiła. Stąd samo stwierdzenie strony o dokonaniu błędnej bądź niewłaściwej oceny dowodów, niekorzystnej z jej punktu widzenia, nie mogło prowadzić do skutecznego zakwestionowania przyjętej przez Sąd Okręgowy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika, w oparciu o jakie dowody Sąd Okręgowy poczynił poszczególne ustalenia faktyczne. Wobec powyższego nie sposób było zarzucić Sądowi Okręgowemu, że postąpił wbrew ustanowionej w art. 233 § 1 k.p.c. zasadzie swobodnej oceny dowodów. Na tle prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy wyraził wszak określone oceny, które – w ocenie Sądu Apelacyjnego – nie pozostają w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania czy doświadczeniem życiowym. Sąd pierwszej instancji, zbierając materiał dowodowy, uczynił to w sposób prawidłowy w zakresie norm prawa procesowego, z tym jedynie zastrzeżeniem, iż wywiódł nietrafne wnioski jurydyczne. Sąd Okręgowy nie uchybił też art. 327 1 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia tego przepisu możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów konstrukcyjnych, o których mówi tenże przepis, co w konsekwencji uniemożliwia lub bardzo utrudnia sądowi odwoławczemu przeprowadzenie kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 lutego 2018 r. I AGa 37/18 LEX nr 2457441). Taka sytuacja zaś w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Analiza uzasadnienia, w którym Sąd odniósł się w zasadniczy sposób do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz całości akt umożliwiła kontrolę instancyjną i ustosunkowanie się do podniesionych przez skarżącego zarzutów w związku z tym nie doszło do naruszenia również tej regulacji. Podobnie ocenić należy zarzut uchybienia pozostałym przepisom procesowym, tj. art. 227 kpc, art. 228 kpc, art. 231 kpc, art. 232 kpc oraz art.

§1kpc.

Zaznaczyć należy, że do sądu nie należy przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 232 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Zastosowanie art. 232 zd. II k.p.c. stanowi prawo sądu, a nie obowiązek i skorzystanie z tego uprawnienia uzależnione jest od oceny sytuacji procesowej danej sprawy, natomiast nie może być wynikiem niekorzystania ze środków procesowych przez stronę, jeśli nie istniały przy tym żadne obiektywne przyczyny, które uniemożliwiły stronie zgłoszenie stosownego środka dowodowego. Sąd Apelacyjny podziela wielokrotnie wyrażany pogląd Sądu Najwyższego, iż na sądzie rozpoznającym sprawę nie spoczywa powinność zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie (wyroki SN: z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 5-6, poz. 76, z dnia 11 lipca 2001 r„ V CKN 406/00, z dnia 12 kwietnia 2000 r„ IV CKN 22/00). Z kolei przepis art. 227 kpc wskazuje na przedmiot postępowania dowodowego przeprowadzanego przez sąd określając, jakie fakty podlegają dowodzeniu. Zarzut naruszenia tego przepisu skuteczny będzie jednak tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że sąd przeprowadził dowód na okoliczności nie mające istotnego znaczenia w sprawie i ta wadliwość postępowania dowodowego mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a także gdy sąd odmówił przeprowadzenia dowodu na fakty mające istotne znaczenie w sprawie, wadliwie oceniając, iż nie mają one takiego charakteru (por. wyrok SN z dnia 4 listopada 2008 r., II PK 47/08, Lex nr 500202, postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753, postanowienie SN z dnia 11 maja 2005 r., III CK 548/04, Lex nr 151666). W związku z tym zaznaczyć należy w kontekście zarzutów apelacji pozwanego, że naruszenie art. 227 kpc następuje, gdy sąd oddala (bądź pomija) wnioski dowodowe zmierzające do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (zob. wyrok SN z dnia 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 20/00, Lex nr 52437, wyrok SN z dnia 7 marca 2001 r., I PKN 299/00, OSNP 2002, nr 23, poz. 573). Uzasadnienie apelacji nie zawiera jednak rozwinięcia powyższego zarzutu co uniemożliwia jego bardziej pogłębioną ocenę. Apelujący nie wyjaśnił również w czym Sąd Okręgowy naruszył art. 228 kpc, stanowiący o tym, że nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane oraz fakty znane sądowi urzędowo, czy art. 231 kpc, zgodnie z którym Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Nie wyjaśniono z jakiego materiału dowodowego miałyby wynikać domniemania istnienia bliżej nieokreślonych w apelacji pozwanego faktów i w jaki sposób należałoby je wyprowadzić. Nie wskazano też jakie istotne w tej sprawie fakty były Sądowi Okręgowemu znane urzędowo lub przynależały do okoliczności powszechnie znanych, a które nie zostały objęte podstawą faktyczną rozstrzygnięcia lub błędnie za takową zostały uznane. Niewątpliwie rzeczą pozwanego było nadto wykazanie, że zarzucane wadliwość postępowania dowodowego mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu Apelacyjnego taka okoliczność również nie miała w sprawie miejsca. Niezasadnym był także zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art.

§1kpc, ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w sprawie.

Dłużnik przeciwko któremu pozwany prowadzi postępowanie egzekucyjne nie jest stroną tego procesu. Uzasadnienie apelacji nie zawiera rozwinięcia także powyższego zarzutu, co uniemożliwia jego bardziej pogłębioną ocenę. W odniesieniu do podstawy materialnoprawnej powództwa Sąd Apelacyjny nie podzielił również oceny skarżącego, opartej na negowaniu zachowania przez powódkę miesięcznego terminu do wytoczenia powództwa, objętej zarzutem naruszenia art. 841 § 3 k.p.c. W tym zakresie Sąd Apelacyjny aprobuje ocenę Sądu I instancji wspartą wyrażonym w judykaturze stanowiskiem, że dniem, w którym strona dowiedziała się o naruszeniu prawa, jest - według art. 841 § 3 k.p.c. - dzień, w którym strona faktycznie dowiedziała się o zajęciu przedmiotu, a nie dzień, w którym mogła się o nim dowiedzieć przy dołożeniu należytej staranności (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2007 r., V CSK 275/07, z dnia: 24 listopada 2010 r., II CSK 274/10; z dnia 29 września 2017 r., V CSK 2/17, OSP 2018 nr 10, poz. 99). Zasadnie jednak skarżący zarzucił wadliwe przypisanie powódce przez Sąd Okręgowy statusu osoby trzeciej w rozumieniu przepisu art. 841 § 1 k.p.c. w sytuacji skierowania egzekucji do majątku stanowiącego majątek osobisty (odrębny) jej współmałżonka. Przypomnieć należy, iż w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne w oparciu o przyznanie powódce uprawnienia do rozliczenia nakładu z majątku wspólnego na majątek odrębny jej męża, polegającego na rozbudowie naniesień znajdujących się na tejże nieruchomości i ich remoncie ze środków pochodzących z małżeńskiej wspólności majątkowej. W podstawie faktycznej powództwa wskazano bowiem, że nakłady z majątku wspólnego na majątek odrębny męża powódki stanowić mają 2/3 wartości całej nieruchomości, a egzekucja prowadzona jest na podstawie tytułu wydanego tylko przeciwko jej mężowi, co zasadniczo nie było zgodne z prawdą, gdyż egzekucja ta prowadzona jest w oparciu o tytuł wydany także przeciwko powódce i jej mężowi jako dłużnikom solidarnym. Jakkolwiek bowiem tytuł wykonawczy w postaci E. nr III bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...) służy do prowadzenia egzekucji z nieruchomości, stanowiącej majątek odrębny J. S.