postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przyjętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Przy czym pod pojęciem konsumenta kodeks cywilny w art. 22 1 k.c. wskazuje osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Obie wskazane w art.
formuły prawne służą ocenie tego, czy klauzule umowne przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej w zakresie kształtowania praw i obowiązków stron konsumenckiego stosunku obligacyjnego twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta ( porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 roku, I CK 832/04). W rozumieniu art.
„rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. A. postanowienie umowne kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, która to sprzeczność rażąco narusza jego interesy. Istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Działania te potocznie określa się jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania ( porównaj: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2011 roku VI ACa 262/11). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, koszty kredytu obejmujące prowizje, zostały określone na zawyżonym, nieznajdującym żadnego uzasadnienia, poziomie. Opłata ta została ustalona w stałej zryczałtowanej wysokości, niezależnie od faktycznie poniesionych wydatków, przez co dochodzi do braku ekwiwalentności świadczeń stron umowy pożyczki i skutkuje bezpodstawnym wzbogaceniem się strony powodowej. Wprowadzenie przez kredytodawcę opłaty w wysokości wskazanej w umowie godziło w dobre i uczciwe praktyki kupieckie oraz w sposób rażący naruszało interes pozwanej jako konsumenta. W tym miejscu zauważyć należy, iż za niedozwolone klauzule umowne, w świetle art.
k.c., należy uznać takie postanowienie umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, ukryte przed konsumentem, pozwalającego mu omijać przepisy dotyczące wysokość odsetek maksymalnych oraz niedopuszczalności kary umownej za niespełnienie świadczenia pieniężnego (art. 483 § 1 k.c.). Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu należy stwierdzić, iż zawarte w umowie stron postanowienia dotyczące prowizji stanowią niedozwolone klauzule umowne, przede wszystkim z uwagi na jej wysokości. Zaznaczyć należy, że powód obciążył pozwaną prowizją za wykorzystanie limitu kredytowego w wysokości 9.600 zł, przy całkowitej kwocie kredytu 5000 zł. co stanowi ponad 192 % kwoty udzielonej pożyczki i brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie. Wprawdzie strona powodowa podkreśla, że zastrzeżona przez strony prowizja nie przekracza ograniczeń ustawowych nie może więc być uznana za rażąco wygórowaną i dolegliwą. Wprawdzie wysokość należnych kosztów udzielania kredytu była znana pozwanej i wynikała wprost z umowy, to podkreślić jednak należy, że pozwana nie jest profesjonalistą, jest konsumentem, który zawiera umowę z firmą, która legalnie działa na rynku, a w związku z tym uzasadnione jest jej przekonanie, że wszystkie zapisy umowy są zgodne z prawem i zgodne z uczciwością i rzetelnością kupiecką. Podkreślić należy, że umowa jest spisana na kilku stronach w sposób mało czytelny dla osoby, która nie ma na co dzień do czynienia z tego rodzaju dokumentami. W ocenie Sądu brak jest uzasadnienia dla wysokości tak dużej prowizji, która w ocenie Sądu była nieuzasadniona w takiej wysokości i uregulowanie w tym zakresie zmierzało do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Nie ma żadnych dowodów potwierdzających, czy uprawdopodabniających okoliczność, że pożyczkodawca poniósł jakiekolwiek koszty uzasadniające taką prowizję, którą powinna być obciążona pozwana w związku z zawarciem przedmiotowej umowy. Powód nie wykazał przy tym w żaden sposób wyliczenia ww. kwoty, są one całkowicie dowolne i nie wynikają z jakichkolwiek wyliczeń. Podkreślić należy, że strona powodowa nie udowodniła też, że te zapisy umowy zostały uzgodnione indywidualnie (art.
Nadmienić należy, że wprawdzie w umowie nie obciążono pozwanej żadnymi odsetkami kapitałowych, ale w zamian zastrzeżono bardzo wysoką prowizję, której sposób wyliczenia w ocenie Sądu nie jest jasny i oczywisty. Konsekwencją uznania części umowy, dotyczącej obciążenia pozwanej prowizją za niedozwolone postanowienia umowne, jest to że kredytobiorca nie jest więc zobowiązany do zwrotu ww. opłaty, a tym samym nie ma obowiązku ponosić ww. kosztów. W ocenie Sądu wyeliminowanie z treści umowy ww. kosztów skutkuje obniżeniem minimalnej kwoty do zapłaty, której dotyczą wezwania do zapłaty (zestawienie operacji), a którymi kredytodawca obciążył pozwaną, które dotyczą obciążenia tylko prowizją (dowód zestawienie operacji k. 29-35). Z zestawienia operacji wynika, że miesięcznie kredytodawca obciążał pozwaną prowizją w wysokości 800 zł., przy pożyczce wynoszącej 5.000 zł., a dokonane przez pozwaną wpłaty księgowano tylko na poczet kosztów prowizji. Podkreślić należy, że powód wskazał, że przed dniem cesji wierzytelności na poczet przedmiotowego zobowiązania pozwana dokonała wpłaty w łącznej wysokości 3.994,32 zł., natomiast po dniu cesji wierzytelności nie dokonała żadnej wpłaty na poczet przedmiotowego zobowiązania. W związku z powyższym pozwana spłacała zobowiązanie wynikające z przedmiotowej umowy w kwocie 3.994,83 zł. Pozwana zakwestionowała również doręczenie jej pism na które powołał się powód, w tym doręczenie wypowiedzenia. W związku z powyższym skoro pozwana kwestionowała okoliczność otrzymania pism, to na powodzie ciążył obowiązek wykazania tej okoliczności. Na powyższa okoliczność strona powodowa nie przedłożyła żadnych dowodów z wyjątkiem wygenerowanych pism z dnia 19 marca 2023 r., 9 maja 2023 r. jednak bez dowodu ich doręczenia. W związku z powyższym strona powodowa nie wykazała aby pozwanej skutecznie wypowiedziano przedmiotową umowę. Wskazać należy, ze przedmiotowa umowa nie zawierała konkretnych dat wymagalności całego roszczenia przed dniem wypowiedzenia umowy lub jej rozwiązaniem. Określała tylko ogólnie zasady spłaty kwoty minimalnej. W związku z powyższym wymagalność całego roszczenia uzależnione jest od skutecznego wypowiedzenia umowy. W pozwie powód powołał się na ww. okoliczność, jednak jej nie wykazał, pomimo zakwestionowania tego faktu przez pozwana. Podkreślić należy, że brak jest danych umożliwiających ustalenie czy umowa została automatycznie odnowiona ( pkt III 4 umowy). W związku z powyższym Sąd oddalił przedmiotowe powództwo a o kosztach orzekł na mocy art. 98 1 k.p.c. Do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez pozwanego zaliczyć należało opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika występującego w sprawie, w wysokości ustalonej zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 roku (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), w łącznej wysokości 1.817,00 złotych.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.