Sygn. akt IVU 653/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 listopada 2024 roku Sąd Okręgowy w Toruniu - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca: Sędzia Danuta

§ 1k.p.c.

odwołanie od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. W myśl przepisu art.

§ 3k.p.c.

Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Oznacza to, że w odrębnym postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w odniesieniu do odwołania wszczynającego postępowanie sądowe, nie są stosowane ogólne reguły postępowania o przywrócenie terminu, przewidziane w art. 168 i następne k.p.c. Sąd z urzędu dokonuje nie tylko sprawdzenia zachowania przez stronę terminu do wniesienia odwołania, ale także - w przypadku stwierdzenia opóźnienia - ocenia jego rozmiar oraz przyczyny. Sąd ma dyskrecjonalną możliwość potraktowania spóźnionego odwołania tak, jakby zostało wniesione w terminie. Może tego dokonać pod warunkiem uznania, że przekroczenie terminu nie jest nadmierne oraz, że nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego i stosownie do oceny tych okoliczności odwołanie odrzuca albo nadaje mu bieg. Sformułowanie w art.

§ 3k.p.c.

"przyczyny niezależne" jest szersze od "braku winy strony" (art. 168 § 1 k.p.c.) i pozwala na uwzględnienie także niektórych przyczyn zawinionych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2014 r., I UK 231/13, LEX nr 1620440). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że ubezpieczony posiada profil na platformie PUE ZUS, na którym w zakładce „Parametry profilu” jako domyślny sposób odpowiedzi z ZUS wskazał „elektronicznie przez portal NP1”. Pomimo to zaskarżona decyzja została wysłana do ubezpieczonego listem zwykłym na adres ul. (...) w W.. Ubezpieczony wyjaśnił, że rzeczywiście wynajmował mieszkanie pod tym adresem, nie posiadał jednak dostępu do przypisanej do niego skrzynki pocztowej. Całą korespondencję w spornym okresie kierował na adres pod którym był zameldowany, tj. ul. (...) w G.. Pismo organu rentowego z 27 lutego 2024 r. odebrał przypadkiem 9 czerwca 2024 r. Następnego dnia przesłał odpowiedz załączając dyplom ukończenia studiów drugiego stopnia oraz informując o kontakcie tylko na adres stałego zameldowania. W piśmie z 13 czerwca 2024 r. organ rentowy poinformował ubezpieczonego, że ponownie wysłano do niego decyzję z 26 kwietnia 2024 r. Korespondencję odebrała w dniu 18 czerwca 2024 r. osoba pełnoletnia zamieszkująca z adresatem. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do odrzucenia odwołania. Brak jest bowiem dowodów wskazujących na to, że zaskarżona decyzja została ubezpieczonemu właściwie doręczona przed 18 czerwca 2024 r., co powodowałoby, że wniesienie odwołania w dniu 28 czerwca 2024 r. przekroczyłoby ustawowy termin jednego miesiąca. Okoliczności tej nie kwestionuje zresztą organ rentowy. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy P. Ś. jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w łącznej kwocie 2 312,00 zł. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podnosił, że z pisma zleceniodawcy ubezpieczonego, tj. (...) Oddział G. z 4 marca 2024 r. wynikało, że u płatnika składek nie doszło do przestoju w związku z Covid-

1. Organ rentowy nie kwestionował natomiast spełnienia przez ubezpieczonego pozostałych przesłanek niezbędnych do uzyskania świadczenia postojowego. / vide: pismo ZUS z dnia 22.10.2024r.- k.47 - 47v. akt/. Przechodząc do rozważań prawnych na tle niniejszej sprawy wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 15zq ust. 1 ustawy z dnia z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 340; dalej określana jako „ustawa”) osobie: 1) prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą", 2) wykonującej umowę agencyjną, umowę zlecenia, inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowę o dzieło, zwane dalej "umową cywilnoprawną" - przysługuje świadczenie postojowe. W myśl art. 15zq ust. 2 ww. ustawy świadczenie postojowe przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są: 1) obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub 2) posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub 3) cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Świadczenie postojowe przysługuje, gdy w następstwie wystąpienia (...)19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności, odpowiednio przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą albo przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którymi została zawarta umowa cywilnoprawna (art. 15zq ust. 3 ustawy). W myśl art. 15zq ust. 5 ustawy osobie wykonującej umowę cywilnoprawną świadczenie postojowe przysługuje jeżeli: 1) umowa cywilnoprawna została zawarta przed dniem 1 kwietnia 2020 r. 2) przychód z umowy cywilnoprawnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku; 3) nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu. Jak wynika z powyższej regulacji nie uzależnia ona prawa do świadczenia postojowego od daty złożenia wniosku. Zgodnie z treścią art. 15zr ust. 1 ustawy, świadczenie postojowe przysługuje w wysokości 80% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w 2020 r. nie więcej niż trzykrotnie, z zastrzeżeniem ust. 2 i
2. W przypadku gdy suma przychodów z umów cywilnoprawnych w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskana w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe wynosi mniej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2020 r. świadczenie postojowe przysługuje w wysokości sumy wynagrodzeń z tytułu wykonywania tych umów cywilnoprawnych (art. 15zr ust. 2 ustawy). Stosownie do treści art. 15zu ust. 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca świadczenie postojowe niezwłocznie po wyjaśnieniu ostatniej okoliczności niezbędnej do jego przyznania. Z kolei zgodnie z treścią art. 15zua ust. 1 świadczenie postojowe może zostać przyznane ponownie, na podstawie oświadczenia osoby uprawnionej, której wypłacono świadczenie postojowe, o którym mowa w art. 15zu ust.
3. Wypłata po raz kolejny świadczenia postojowego może zostać dokonana nie wcześniej niż w miesiącu następującym po miesiącu wypłaty świadczenia postojowego, o którym mowa w art. 15zu ust. 1 (art. 15zua ust. 2 ustawy). Warunkiem przyznania kolejnego świadczenia postojowego jest wykazanie w oświadczeniu, że sytuacja materialna wykazana we wniosku, o którym mowa w art. 15zs albo 15zsa, nie uległa poprawie (art. 15zua ust. 3 ustawy). Z kolei stosownie do treści art. 15zx ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się świadczenie: 1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego; 2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona; 3) wypłacone w kwocie wyższej niż należna (art. 15zx ust. 2 ustawy). Odsetki, o których mowa w ust. 1, są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu (art. 15zx ust. 3 ustawy). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Sąd wskazuje, że P. Ś. był zatrudniony w (...) Towarzystwie (...) S. w G. na umowę zlecenie ze stawką godzinową w okresie od 10 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2021 r. Umowa zlecenie dotyczyła obsługi pokoi gościnnych. W związku z wprowadzeniem stanu epidemii (...)19 od 20 marca 2020 r. działalność obiektów świadczących usługi noclegowe i ograniczenia uległa znacznemu ograniczeniu. Z tego powodu ubezpieczony nie miał możliwości świadczenia pracy w dotychczasowym wymierzę, a co za tym idzie otrzymywania za nią wynagrodzenia (liczba godzin świadczonej pracy znacząco spadła). W miesiącach marzec i maj 2020 r. ubezpieczony wykonywał pracę według potrzeb firmy. W kwietniu nie wykonywał żadnych prac i nie otrzymał wynagrodzenia. Sąd nie neguje, że w piśmie z 4 marca 2024 r. płatnik składek poinformował organ rentowy, że w (...) Oddział G. nie doszło do przestoju w związku z Covid-
4. W toku postępowania sądowego płatnik składek dokonał jednak sprostowania tego oświadczenia. W piśmie z 24 lipca 2024 r. wyjaśnił, że w piśmie z 4 marca 2024 r. błędnie użyto sformułowania, że nie doszło do przestoju w związku z COVID-
5. Z powodu ograniczeń związanych z wprowadzeniem stanu epidemiologicznego, a następnie stanu epidemii COVID-19 i lockdownu, nastąpił znaczący spadek przychodów z działalności firmy, w tym z przychodów z pokoi gościnnych, przy obsłudze których zatrudniony był na umowę zlecenie ze stawką godzinową ubezpieczony. P. Ś. nie miał pełnego możliwości świadczenia pracy, a co za tym idzie otrzymywania za nią wynagrodzenia w spodziewanej przed pandemią wysokości (liczba godzin świadczonej pracy spadła). Organ rentowy nie kwestionował informacji przekazanych przez płatnika składek w piśmie z 24 lipca 2024 r. Sąd uznał, iż wyjaśnienie (...) Oddziału w G. z dnia 24.07.2024r. złożone do Sądu jest wiarygodne, gdyż ubezpieczony był zatrudniony przy obsłudze pokoi gościnnych, a w związku ze stanem epidemii i wprowadzeniem lockdownu nastąpił znaczny spadek ruchu turystycznego. Wystąpienie więc przestoju jest wiarygodne. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że w spornym okresie u zleceniodawcy ubezpieczonego doszło do przestoju w związku z (...)
6. Tym samym ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie na jego rzecz prawa do świadczenia postojowego. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że P. Ś. nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 2 312,00 zł ani odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty. Sędzia Danuta Domańska