sygn. akt III AUa 350/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie Przewodniczącej – sędziego Urszuli Iwanowskiej, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r., w Szczecinie, na posiedzeniu niejawnym, sprawy z odwołania G. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. o przywrócenie renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy na skutek apelacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt VI U 232/22, oddala apelację. sędzia Urszula Iwanowska sygn. akt III AUa 350/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił G. J. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy wskazując, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 16 maja 2022 r. ustalono, iż skarżąca nie jest niezdolna do pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji G. J. wniosła o jej zmianę decyzji i przyznanie prawa do renty w związku z wypadkiem przy pracy podnosząc, że uległa wypadkowi przy pracy w 2002 roku - skręcenia stawu kolanowego lewego i do stycznia 2022 r. miała ustaloną częściową niezdolność do pracy. Ubezpieczona wskazała, że jej stan zdrowia się pogarsza, a skutki wypadku mają charakter trwały. Odwołująca się wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii ortopedy, neurologa i medyka pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko przytoczone w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: G. J. pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 31 stycznia 2022 r., z uwagi na ustawę covidową świadczenie przedłużono do 30 kwietnia 2022 r. W dniu 20 kwietnia 2002 r. pracując na stanowisku operatora urządzeń mechanicznych obróbki włókna wykonała ruch obrotowy tułowia, poczuła „chrupnięcie” i ból w okolicy lewego kolana. Zdarzenie to zostało uznane za wypadek przy pracy. Ubezpieczona przebyła leczenie operacyjne stawu kolanowego lewego z dobrą funkcją lokomocyjną. Przebyty zabieg operacyjny kolana lewego oraz późniejsze rehabilitacja doprowadziły do odzyskania funkcji lokomocyjnej. Uzyskano pełen zrost stawu kolanowego lewego i zgięcie do 120°. W badaniu przedmiotowym nie stwierdzono deficytu neurologiczno- ortopedycznego, który uniemożliwiałby wykonywanie pracy. Ubezpieczona ma wykształcenia podstawowe. Pracowała na różnych stanowiskach pracy fizycznej po przeszkoleniu stanowiskowym. Zdolna jest do pracy fizycznej lekkiej np. jako dróżnik, pracownik produkcji, operator urządzeń, do innych prac nie wymagających długotrwałego chodzenia, ruchów monotypowych, dźwigania, w pozycji długotrwale wymuszonej, klęcznej i kucznej. Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego oraz na podstawie przepisów prawa niżej powołanych Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1205; powoływana dalej jako: ustawa wypadkowa) ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy. Stosowanie do art. 17 ust. 1 tej ustawy, przy ustalaniu prawa do renty z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, do ustalenia wysokości świadczenia oraz ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Natomiast w myśl art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 504; powoływana dalej jako: ustawa emerytalno-rentowa), niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1), całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2), a częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3). Stosownie zaś do treści art. 13 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej, przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: 1) stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, 2) możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Sąd Okręgowy zaznaczył, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była okoliczność, czy ubezpieczona w dalszym ciągu jest, co najmniej częściowo niezdolna do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, któremu uległa w 2002 roku. Ponieważ rozstrzygnięcie spornego zagadnienia wymagało wiadomości specjalnych z zakresu ortopedii i neurologii, a także opinii biegłego z zakresu medycyny pracy, dlatego Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych wskazanych specjalności, które odpowiadają stwierdzonym u odwołującej schorzeniom związanym z wypadkiem. Zgodnie bowiem z art. 278 § 1 k.p.c., sąd może wezwać biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Taki wypadek ma miejsce w szczególności przy rozstrzyganiu okoliczności niezdolności do pracy, gdzie opinia dostarcza sądowi wiedzy specjalistycznej koniecznej do dokonania oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie rentowe, w tym rodzaju występujących schorzeń, stopnia ich zaawansowania i nasilenia związanych z nimi dolegliwości. Sąd nie może – wbrew opinii biegłych – oprzeć ustaleń w tym zakresie na własnym przekonaniu, natomiast dowód z opinii biegłego, jak każdy dowód, podlega swobodnej ocenie dowodów w rozumieniu art. 233 § 1 k.p.c. (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2012 r., I UK 325/12, Legalis nr 666965 i z dnia 24 maja 2016 r., III UK 145/15, Legalis nr 1483326). W ocenie sądu pierwszej instancji, sporządzone w niniejszej sprawie opinie biegłych sądowych nie pozostawiają wątpliwości, co do tego, że ubezpieczona nie spełnia przesłanek wskazanych powyżej przepisów tj. nie jest osobą przynajmniej częściowo niezdolną do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Sąd miał na uwadze, że zespół biegłych sądowych: neurologa i ortopedy oraz specjalista medycyny pracy zgodnie wskazali, iż ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy. Neurolog oraz ortopeda wskazali, że ubezpieczona przebyła leczenie operacyjne stawu kolanowego lewego, a przebyty zabieg operacyjny oraz późniejsze rehabilitacja doprowadziły do odzyskania funkcji lokomocyjnej. Leczenie skutkowało pełnym zrostem stawu kolanowego lewego i zgięcie do 120°. W badaniu przedmiotowym nie stwierdzono deficytu neurologiczno-ortopedycznego, który uniemożliwiałby wykonywanie pracy. Jedynym deficytem jest nadmierna masa ciała, która nie upośledza funkcji organizmu w stopniu powodującym niezdolność do pracy. Biegła specjalistka medycyny pracy wskazała, że odwołująca pracowała na różnych stanowiskach pracy fizycznej po przeszkoleniu stanowiskowym. Zdolna jest do pracy fizycznej lekkiej np. jako dróżnik, pracownik produkcji, operator urządzeń i do innych prac nie wymagających długotrwałego chodzenia, ruchów monotypowych, dźwigania, w pozycji długotrwale wymuszonej, klęcznej i kucznej. Ubezpieczona konsekwentnie nie godziła się z opinią biegłych sądowych, zgłaszając zarzuty i podnosząc, że jej stan zdrowia w dalszym ciągu kwalifikuje ją do otrzymania renty z tytułu wypadku przy pracy, co wynika zarówno ze wcześniejszych opinii biegłych wydawanych w sprawach dotyczących odwołującej, jak i jej aktualnego stanu zdrowia uwidocznionego w bieżących wynikach badań. Natomiast w ocenie Sądu Okręgowego zarzuty odwołującej do opinii biegłych sądowych stanowiły wyłącznie polemikę z prawidłowymi ustaleniami poczynionymi przez biegłych sądowych w niniejszej sprawie. Przede wszystkim, Sąd podkreślił, że subiektywne przeświadczenie ubezpieczonej o złym stanie jej zdrowia oraz braku możliwości wykonywania zatrudnienia nie jest wystarczające do ustalenia prawa do dochodzonego świadczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 10 października 2018 r., III AUa 285/18, Legalis nr 1841981). Niemniej jednak w odpowiedzi na stawiane zarzuty Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłych ortopedy i neurologa na okoliczność ustosunkowania się do twierdzeń strony odwołującej. W opinii tej biegli podtrzymali opinię, że stan zdrowia ubezpieczonej będący skutkiem wypadku nie czyni ją niezdolną do pracy. Funkcje lokomocyjne lewej kończyny są zachowane. Zdaniem sądu pierwszej instancji nie budzi wątpliwości, że ubezpieczona cierpi na pewne schorzenia, jednak to nie fakt występowania schorzeń, a jedynie stopień ich zaawansowania, może powodować niezdolność do pracy w określonym stopniu i w związku z wypadkiem przy pracy. Sąd przy pomocy biegłych specjalistów ocenia, czy przedstawiony materiał medyczny i badanie kliniczne pozwalają na stwierdzenie niezdolności do pracy. Okoliczność istnienia pewnych schorzeń nie oznacza bowiem automatycznie, iż ubezpieczona pozbawiona jest możliwości zarobkowania. O tym czy ubezpieczona jest osobą niezdolną do pracy, nie mogą przesądzać subiektywne odczucia osoby ubiegającej się o rentę. Również sam fakt stwierdzenia choroby nie jest równoznaczny z nabyciem prawa do renty. Istnienie schorzeń powodujących konieczność pozostawania w stałym leczeniu nie stanowi samodzielnej przyczyny uznania niezdolności do pracy, choć może wymagać czasowych zwolnień lekarskich. O niezdolności do pracy nie decyduje sam fakt występowania schorzeń, lecz ocena, czy i w jakim zakresie wpływają one na utratę zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Mając na uwadze powyższe, oceniając stan zdrowia ubezpieczonej, Sąd Okręgowy w całości dał wiarę wydanym opiniom biegłych sądowych i przyjął je za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie uznając, że opinie zostały sporządzone przez lekarzy specjalności odpowiednio dobranej do schorzeń ubezpieczonej i w sposób fachowy i merytoryczny odnoszą się do oceny jej niezdolności do pracy w płaszczyźnie medycznej (biologicznej), gdzie biegli wzięli pod uwagę charakter i przebieg procesów chorobowych na stan czynnościowy organizmu, sprawność organizmu i stopień określenia skutków schorzeń ubezpieczonej. Z treści sporządzonych w sprawie opinii wynika, że biegli dokonali oceny stanu zdrowia odwołującej na podstawie analizy akt sprawy, a następnie przeprowadzili z nią wywiad i badania przedmiotowe. Sąd nie powziął wątpliwości, co do oceny stanu zdrowia i wniosków biegłych sądowych, którzy w sposób jasny i wyczerpujący przedstawili powody swoich twierdzeń. Ich opinie były spójne, logiczne, wzajemnie się uzupełniały tworząc logiczną całość. Z tego też względu, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do negowania treści opinii biegłych sądowych, czy też kwestionowania dokonanego przez nich rozpoznania. Sąd meriti ponownie podkreślił, że przedmiotem postępowania było ustalenie, czy ubezpieczona jest przynajmniej częściowo niezdolna do pracy w związku z wypadkiem przy pracy i wyjaśnił, że niezdolność do pracy jest kategorią prawną, zatem kwalifikacja danego stanu faktycznego ustalonego na podstawie opinii biegłych w zakresie wymagającym wiedzy medycznej należy do Sądu. Dla oceny i stopnia zaawansowania chorób, ich wpływu na stan czynnościowy organizmu uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych. Opinia biegłych ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego, wtedy gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów dla oceny schorzeń ubezpieczonej mają zasadniczy walor dowodowy. Biegły zachowuje niezawisłość co do merytorycznej treści opinii, co zapewnia prawidłową rolę tej opinii w postępowaniu sądowym (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1997 r., I CKN 44/96, niepubl.). Według wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2007 r., III UK 130/06 (LexPolonica nr 1871267, OSNP 2008/7-8/113) opinia biegłych dostarcza sądowi wiedzy specjalistycznej koniecznej do dokonania oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie rentowe. Jak wskazano powyżej wszyscy powołani w sprawie biegli sądowi zgodnie orzekli, że G. J. jest zdolna do pracy. Opinia biegłych podlega swobodnej ocenie dowodów, przy ocenie której sąd zobligowany jest stosować kryteria szczególne, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania wyrażonego w niej stanowiska. W taki też sposób Sąd ocenił przedłożone do sprawy opinię. Biegli jasno wskazali powody, dla których uznali, iż schorzenia ubezpieczonej i ich stopień, nie czynią jej obecnie niezdolną do pracy. Z tych względów, na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. sąd pierwszej instancji oddalił wnioski o dopuszczenie dowodu z innych opinii innych biegłych ortopedy, neurologa i uzupełniającej opinii biegłego z zakresu medycyny pracy. Przy czym Sąd wskazał, że w świetle art. 286 k.p.c. Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszych biegłych lub z opinii instytutu, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wówczas, gdy opinie złożone już do sprawy zawierają istotne braki, względnie też nie wyjaśniają istotnych okoliczności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, niepublikowany), a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Odmienne stanowisko oznaczałoby, bowiem przyjęcie, że należy przeprowadzić dowód z opinii innych biegłych, by się upewnić, czy niektórzy z nich nie byliby takiego zdania, jak strona. Potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii. Niezadowolenie strony z opinii biegłego nie uzasadnia powołania innego biegłego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2002 r., I CR 562/74, LEX nr 7607 i z dnia z dnia 4 sierpnia 1999 r., I PKN 20/99, OSNP 2000/22/807). Sąd nie jest obowiązany dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., II UKN 604/00, LEX nr 363191). W przekonaniu Sądu Okręgowego sporządzone w niniejszej sprawie opinie są na tyle kategoryczne i przekonujące, oraz wystarczająco wyjaśniają zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych, aby uznać, iż nie ma potrzeby dopuszczania dowodów z opinii kolejnych biegłych. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe w pełni rozstrzyga istotę sporu. Sąd uzyskał bowiem od biegłych sądowych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania. Nadto sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada kontradyktoryjności, i tak zgodnie z art. 6 k.c. obowiązek dowodzenia powoływanych przez stronę okoliczności koresponduje z wyrażoną w art. 232 k.p.c. zasadą inicjatywy procesowej stron. Ubezpieczona z tego obowiązku się nie wywiązała i nie wykazała, że jest niezdolna do pracy. Zaś Sąd ustalając stan faktyczny w sprawie oparł się na opiniach biegłych, którym nadał przymiot wiarygodności, oraz na dokumentach zgromadzonych w aktach organu rentowego i aktach sprawy, których wiarygodności strony nie kwestionowały. Dokumenty te nie budziły również wątpliwości Sądu, wobec czego zostały uznane za wiarygodne w całości. Dlatego też, w oparciu o treść art. 477 14 § 1 k.p.c., sąd oddalił odwołanie. Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w całości nie zgodziła się G. J., która działając przez pełnomocnika, w wywiedzionej apelacji zarzuciła mu naruszenie: 1) prawa materialnego - art. 12 i art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1251; powoływana dalej jako: ustawa rentowa) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 6 i art. 17 ust. 1 ustawy wypadkowej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w wyniku wypadku; 2) prawa procesowego - art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów i w efekcie braku rozpoznania istoty sprawy, co polegało na braku powołania dodatkowego dowodu z: - opinii biegłego ortopedy i neurologa w inny składzie osobowym na okoliczność czy po dniu 30 kwietnia 2022 r. ubezpieczona jest nadal, co najmniej częściowo niezdolna do pracy; - opinii uzupełniającej biegłej sądowej - specjalisty medycyny pracy (...) na okoliczność czy rozpoznane schorzenia współistniejące w postaci: nadciśnienia tętniczego, zespołu cieśni nadgarstka, przewlekłego zespołu bólowego odcinka lędźwiowego kręgosłupa z powodu dyskopatii na poziomie L3/L4 i L5/S1, przewlekłego zespołu bólowego kręgosłupa - odcinka szyjnego wpływają na ocenę zdolności do pracy, a jeżeli tak, to czy czynią ją niezdolną do pracy po 30 kwietnia 2022 r., podczas gdy ubezpieczona o przeprowadzenie dowodów wnosiła i konieczność ich dopuszczenia uzasadniała. Wskazując na te zarzuty apelująca wniosła o: - zmianę zaskarżonego orzeczenia, poprzez uwzględnienie odwołania i przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w wyniku wypadku, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; - zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego; - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.